52°35'55" N, 18°58'4" E
Godziny otwarcia i informacje praktyczne
  • poniedziałek: Czynne całą dobę
  • wtorek: Czynne całą dobę
  • środa: Czynne całą dobę
  • czwartek: Czynne całą dobę
  • piątek: Czynne całą dobę
  • sobota: Czynne całą dobę
  • niedziela: Czynne całą dobę

Historia dawnej rezydencji ziemiańskiej w Smólsku niedaleko Włocławka może służyć zobrazowaniu narodowych dziejów poprzez opowieść o narodzinach, trwaniu, upadku i ratowaniu uniwersalnych materialnych i duchowych dóbr współtworzących polskie dziedzictwo. Najstarsza pisana wzmianka o osadzie pojawia się w dokumencie z 1250 roku. Pierwszym znanym właścicielem Smólska był Borsza herbu Pomian wzmiankowany w dokumentach z lat 1399–1409. Ród Pomianów należał do najbliższego otoczenia Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego.



W kolejnym pokoleniu dziedzicem Smólska był Andrzej Smolski. Jego córka, Urszula, przed 1560 rokiem wniosła Smólsk i Nową Wieś w dom Marcina Kaznowskiego herbu Jastrzębiec. W końcu XVI wieku rozproszone między kilkoma właścicielami dobra smólskie zaczął scalać Andrzej Dąmbski herbu Godziemba. Po jego śmierci, w drodze podziału, Smólsk stał się własnością jego syna Jana – kasztelana konarsko – kujawskiego i kasztelana brzeskiego. Jan zmarł bezpotomnie, a po 1666 roku dobra smólskie przeszły na własność jego bratanka – Jana Stanisława Dąmbskiego – podstolego inowrocławskiego  Po jego śmierci  Smólsk i Nową Wieś objął w posiadanie jego syn Andrzej –  kasztelan  brzeski. W 1701 roku Andrzej Dąmbski sprzedał swój dział w Smólsku Franciszkowi Magnuskiemu, kanonikowi włocławskiemu i poznańskiemu. Tą drogą dobra smólskie przeszły w posiadanie rodziny Magnuskich herbu Awdaniec. Przed 1745 rokiem Smólsk stał się własnością rodziny Sokołowskich herbu Pomian poprzez małżeństwo Marianny Magnuskiej z Wodzińskich z Wojciechem Antonim Sokołowskim. Sokołowscy zaliczali się do elity politycznej i intelektualnej Kujaw XVIII wieku.  Wśród wąskiego grona organizatorów Powstania Wielkopolskiego, które  wybuchło  20 sierpnia 1794 roku znalazł się Michał Sokołowski. Jego brat Kazimierz uczestniczył w walkach zbrojnych i został dowódcą oddziału najdłużej działającego na Kujawach., bo do listopada 1794 roku.



Od  1809 roku Sokołowscy planowali budowę nowego pałacu. Ostatecznie plany te zmaterializowały się prawdopodobnie w 1824 roku, o czym zaświadcza inwentarz dóbr smólskich, w którym wymieniony został „dwór nowy”.

Córka Jana Kantego Sokołowskiego Joanna Wanda wyszła w 1833 roku za mąż za Prota Piotra Mielęckiego, który w 1842 roku formalnie kupił Smólsk od teścia zapewne po to, aby spłacić rodzeństwo żony. Po siedemnastu latach, w 1859 roku Prot Mielęcki dokonał podziału dóbr między synów Jana i Kazimierza. Ten drugi był jednym z najodważniejszych dowódców powstania styczniowego działających na Kujawach. W skutek odniesionych ran  zmarł 8 lipca 1863 roku, a jego pogrzeb odbył się przy asyście 52 księży i ponad 10 tysięcy uczestników, przeradzając się w patriotyczną manifestację.

I wojna światowa dotknęła bezpośrednio pałac. W czasie bitwy toczonej pod Włocławkiem 12–13 listopada 1914 roku wybuchł w nim pożar, który uszkodził zewnętrzne mury budowli. Po odnowieniu otrzymały one nowe otynkowanie, znacznie skromniejsze niż pierwotne. W 1917 roku posiadłość kupili, za sumę 650 tys. mk, Stefan Zygmunt i Joanna Olszowscy. Nowi właściciele przywrócili świetność Smólskowi już w czasach Odrodzonej Polski.



Po wybuchu II wojny światowej Smólsk znalazł się na ziemiach wcielonych do Rzeszy, w Okręgu Warty. W listopadzie 1939 roku Stefan Z. Olszowski został aresztowany przez  gestapo, a majątek w Smólsku wraz z dobrami ruchomymi został przejęty w zarząd niemiecki. Uciekający w 1945 roku obrabowali pałac i folwark. Procesu zniszczeń dopełnili żołnierze radzieccy.

W 1945 roku dobra ziemskie Smólsk przejęte zostały przez Skarb Państwa. Najpierw użytkownikiem dworu była spółdzielnia produkcyjna. Od 1950 roku, po pożarze we wsi, w pałacu zamieszkało dziesięć rodzin. Od 1956 roku mieściła się w nim filialna szkoła podstawowa. Dzięki staraniom kolejnych kierowniczek szkoły i rodziców odnawiano i konserwowano budynek. Mimo to popadał on systematycznie w ruinę. Całkowitemu zniszczeniu uległy dach i mury, boazerie oraz kominki. Gdzie niegdzie tylko pozostały resztki sztukaterii i posadzek. Ten ponury widok potęgowało otoczenie posiadłości – umierający wraz z pałacem park.

Jak na ironię, z racji swoich walorów historyczno – architektonicznych i przestrzenno- krajobrazowych w 1985 roku pałac został wpisany do ogólnopolskiego rejestru zabytków. Być może, podzieliłby los tysięcy polskich rezydencji dworskich, po których pozostały tylko ruiny i wspaniała historia. Być może… gdyby nie, rozpoczęte w 2004 roku, starania, które przywróciły pałac do życia, nowych funkcji i dawnej świetności.

Dwór
Smólsk 43, Smólsk

Włocławek noclegi

Włocławek to zdecydowanie interesujące miejsce, do którego warto się wybrać. Klikając w ten link wyszukasz noclegi w tym miejscu. Możesz również skorzystać z wyszukiwarki noclegów znajdującej się poniżej.
Zamawiając nocleg za naszym pośrednictwem wspierasz nasz portal, za co z góry dziękujemy!

Booking.com
Avatar użytkownika
Hanna Wędrowiec 210 kilometrów
Avatar użytkownika
Anna Piernikarczyk Krajtroter 1121215 kilometrów

Anna Piernikarczyk to absolwentka Geografii na Uniwersytecie Śląskim. Autorka przewodników turystycznych Polska rodzinna (wyd. Pascal) oraz Jura. Od Częstochowy do Krakowa (wyd. Compass). Fotograf i łazik z natury. Zakochana w polskich krajobrazach i atrakcjach.

Wasze opinie

Avatar użytkownika
paweł rosiński Krajtroter 5342 kilometrów
Krajtroter ocenił to miejsce 2018-01-26 na

Tak blisko a nie widziałem!, koniecznie do odwiedzenia.

Pobierz naszą aplikację
Newsletter Wypisz się z newslettera
Znajdziesz nas na:
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje - popularny portal turystyczny tworzony od 15 lat przez aktywną rodzinkę złożoną z mamy, taty i trzech córek. Sercem Polskich Szlaków jest blog z ciekawymi wpisami i fotorelacjami z wypraw oraz opisy atrakcji turystycznych w Polsce z pięknymi zdjęciami. Na przyjaznym Forum mamy 48 tys. postów. W sezonie notujemy 50 tys. Użytkowników na dzień, poza sezonem około 10 tys. Na profilu facebookowym mamy blisko 25 000 polubień, a na Instagramie ponad 2 300 Obserwujących.
Dreptamy.pl - wszystkie nasze wycieczki po Polsce
Copyright 2005-2020