Pustynia B艂臋dowska - r贸偶a wiatr贸w, Anna Piernikarczyk

Polska Sahara

Na Jurze Krakowsko-Cz臋stochowskiej, pomi臋dzy miejscowo艣ciami Klucze, Chech艂o i B艂臋d贸w, na granicy Ma艂opolski i wojew贸dztwa 艣l膮skiego, znajduje si臋 niecodzienna atrakcja - Pustynia B艂臋dowska, licznie przyci膮gaj膮ca turyst贸w z szerokiej okolicy. Obszar ten zwany "Polsk膮 Sahar膮" to najwi臋kszy teren wyst臋powania piask贸w 艣r贸dl膮dowych w Europie i cho膰 przez ostatnie dziesi臋ciolecia do艣膰 mocno zar贸s艂 i otwartych po艂aci piasku nie by艂o zbyt wiele, to w ostatnich latach mocno j膮 odchwaszczono i teraz nadal jest niezwykle interesuj膮ca. Co ciekawe, jeszcze 100 lat temu mo偶na tu by艂o obserwowa膰 zjawisko fatamorgany!



Powstanie Pustyni B艂臋dowskiej

Legenda o Pustyni B艂臋dowskiej
Je艣li wierzy膰 legendzie, Pustynia B艂臋dowska to sprawka diab艂a, kt贸ry tak si臋 zez艂o艣ci艂 na olkuskie kopalnie, 偶e chcia艂 je zasypa膰 piaskiem znad Ba艂tyku. Lecia艂 wi臋c ponad Jur膮 z wielkim worem piachu na plecach i zmierza艂 do Olkusza. Widz膮c bliski cel, nieco zni偶y艂 lot i niespodziewanie zahaczy艂 o wysok膮 wie偶臋 ko艣cio艂a w B艂臋dowie. Ju偶 si臋 chyba domy艣lasz, 偶e w贸r si臋 rozerwa艂, a ca艂y piach wylecia艂 i rozsypa艂 si臋 po okolicy tworz膮c pustyni臋.

Pustynia B艂臋dowska

Wszystko przez olkuskie kopalnie
Je艣li nie chcesz, to nie wierz, ale z pewno艣ci膮 prawdziwy jest fakt, 偶e to olkuskie kopalnie przyczyni艂y si臋 do powstania Pustyni B艂臋dowskiej. Ods艂oni臋cie piask贸w na tym obszarze nast膮pi艂o w XIII wieku, kiedy mocno rozwini臋te g贸rnictwo srebra i hutnictwo przyczyni艂o si臋 do masowego wykarczowania las贸w w okolicy i ods艂oni臋cia lu藕nych piask贸w lodowcowych nawianych tu a偶 znad Ba艂tyku.

Typowo pustynne zjawiska

Rozpocz臋艂y si臋 tutaj w贸wczas typowe dla pustyni procesy eoliczne czyli dzia艂alno艣膰 wiatru, w efekcie czego powsta艂y piaszczyste wydmy, kt贸rych ko艅ca nie by艂o wida膰. Co ciekawe, na Pustyni B艂臋dowskiej obserwowano nawet burze piaskowe i tajemnicze zjawisko fatamorgany, o czym pisa艂 s艂ynny botanik Kazimierz Piech. Przyrodnicy opisywali to miejsce jako pustkowie, morze piasku i szmat nagiej ziemi. Tak by艂o jeszcze 100 lat temu!

Zarastanie Pustyni B艂臋dowskiej

W latach 60. XX wieku odkryty obszar piask贸w na Pustyni B艂臋dowskiej sztucznie zalesiono, jednak nadal ro艣nie tu wiele gatunk贸w typowych dla nadmorskich wydm oraz ro艣liny pustynne. Nast臋powa艂o te偶 naturalne, stopniowe zarastanie ods艂oni臋tych piask贸w czyli sukcesja ro艣linno艣ci. Mog艂o to doprowadzi膰 do tego, 偶e kolejne pokolenia prawdopodobnie ju偶 by nie zobaczy艂y polskiej pustyni na w艂asne oczy.



Pustynia B艂臋dowska dzisiaj

Na szcz臋艣cie przez kilka ostatnich na terenie pustyni prowadzono intensywne prace porz膮dkowe i odchwaszczanie i tym sposobem zn贸w pojawi艂o si臋 sporo odkrytych po艂aci piasku. Najlepiej wida膰 je od strony Klucz i w pobli偶u miejscowo艣ci Chech艂o. Pozostawiono tylko cenne okazy ro艣linno艣ci, charakterystyczne dla piask贸w i pustynnych warunk贸w.

Przez 艣rodek Pustyni, z zachodu na wsch贸d przep艂ywa rzeka Bia艂a Przemsza, g艂臋bok膮 dolin膮. Dzieli ona Pustyni臋 B艂臋dowsk膮 na cz臋艣膰 p贸艂nocn膮 od strony Chech艂a i po艂udniow膮, na zach贸d od Klucz.  Obszar Pustyni obj臋ty jest programem ochrony Natura 2000. Od 1995 roku fragmenty Pustyni stanowi膮 u偶ytek ekologiczny. W 2004 roku powsta艂o Stowarzyszenie "Polska Sahara" na rzecz promocji i ochrony Pustyni B艂臋dowskiej, kt贸re m.in. organizuje tu "Pustynne Mira偶e" ka偶dego lata. Cz臋艣膰 p贸艂nocna pustyni to dawny poligon wojskowy, nadal teren ten nale偶y do wojska, ale mo偶na ju偶 tu tylko obserwowa膰 skoki spadochronowe. W tej cz臋艣ci pustyni panuje zakaz wchodzenia, cho膰 dost臋pny jest tutaj punkt widokowy D膮br贸wka, z kt贸rego ogl膮da膰 mo偶na pi臋kne, wielkie po艂acie piasku.

Punkty widokowe na Pustyni

Popularny punkt widokowy na Pustyni臋 B艂臋dowsk膮 to g贸ra Czubatka (382 m n.p.m.) znajduj膮ca si臋 w Kluczach. To najlepszy, bo najbardziej rozleg艂y punkt widokowy na "Polsk膮 Sahar臋". Drugim punktem widokowym na Pustyni臋 B艂臋dowsk膮 jest D膮br贸wka w Chechle (355 m n.p.m.), tu widok jest znacznie ciekawszy, bo ods艂aniaj膮 si臋 ogromne po艂acie lu藕nych piask贸w, porozje偶d偶ane przez quady. Te punkty widokowe 艂膮czy szlak rowerowy "Spojrze膰 z wysoka".

Niedawno powsta艂 te偶 nowy punkt widokowy w Kluczach - R贸偶a Wiatr贸w. To pi臋kna, drewniana platforma o ciekawym kszta艂cie, od kt贸rego wzi臋艂a si臋 nazwa obiektu. Jest przystosowany dla w贸zk贸w - dzieci臋cych oraz dla os贸b niepe艂nosprawnych. Pozwala podziwia膰 odkryte piaski Polskiej Sahary i wej艣膰 na nie. Przy R贸偶y Wiatr贸w odby艂 si臋 w 2019 roku piknik wojskowy w ramach Juromanii - plenerowej imprezy Szlaku Orlich Gniazd.

Zwiedzanie Pustyni B艂臋dowskiej

Pustyni臋 B艂臋dowsk膮 zwiedzi膰 mo偶na przemierzaj膮c przyrodnicz膮 艣cie偶k臋 dydaktyczn膮 znakowan膮 na czerwono, kt贸ra rozpoczyna si臋 na ulicy Rudnickiej w Kluczach i przez Pustyni臋 biegnie do rozlewiska Bia艂ej Przemszy. Mi艂o艣nicy jazdy konnej skorzysta膰 mog膮 z pomara艅czowego Transjurajskiego Szlaku Turystyki Konnej, a cykli艣ci z wyznakowanych szlak贸w rowerowych. Cz臋艣膰 p贸艂nocna Pustyni B艂臋dowskiej to teren wojskowy, jak ju偶 pisa艂am i obowi膮zuje tam zakaz wst臋pu. W 1999 roku mia艂y tu miejsce manewry wojsk NATO, a podczas II wojny 艣wiatowej 膰wiczenia prowadzi艂y tu oddzia艂y Afrika Korps.

Filmowa Pustynia B艂臋dowska

Nie ka偶dy wie, 偶e Pustynia B艂臋dowska sta艂a si臋 sceneri膮 do popularnego polskiego serialu "Czterej Pancerni i Pies". By艂 tutaj r贸wnie偶 kr臋cony s艂ynny film Jerzego Kawalerowicza "Faraon".

Czerwiec na Jurze

A co Pustynia na Jurze ma wsp贸lnego z czerwonym barwnikiem? Ano w trawach Pustyni B艂臋dowskiej znajdziesz czasem owada pluskwiaka zwanego czerwcem polskim. W XVI wieku gatunek ten by艂 hodowany w Polsce w celu uzyskania czerwonego barwnika do tkanin (koszeniliny). Polska by艂a g艂贸wnym dostawc膮 tego towaru w Europie! Obecnie jest to powszechny barwnik w kuchni, ale ju偶 nie uzyskuje si臋 go z czerwca polskiego :)

Atrakcje w okolicy

Pustynia B艂臋dowska otoczona jest wieloma innymi atrakcjami na Jurze, kt贸re r贸wnie偶 warto odwiedzi膰 b臋d膮c w tych stronach. W pobli偶u zajrzyj koniecznie do zabytkowego Olkusza i pobliskiego zamku Rabsztyn, a w okolicy przyci膮gn膮膰 te偶 mo偶e Ci臋 dw贸r w Krzykawce, zamek w Smoleniu, malownicza Dolina Wod膮cej, Pilica i oczywi艣cie s艂ynny zamek Ogrodzieniec.

Avatar u偶ytkownika
Anna Piernikarczyk 1111829 kilometr贸w

Anna Piernikarczyk to absolwentka Geografii na Uniwersytecie 艢l膮skim. Autorka przewodnik贸w turystycznych Polska rodzinna (wyd. Pascal) oraz Jura. Od Cz臋stochowy do Krakowa (wyd. Compass). Fotograf i 艂azik z natury. Zakochana w polskich krajobrazach i atrakcjach.

Pustynia B艂臋dowska
ul. Boles艂awska, Klucze
ul. Pustynna, Chech艂o
www.pustyniabledowska.pl/

50°20'8" N, 19°32'1" E
Ma艂opolskie
2019-09-26
2020-03-23 13:14
Zobacz inne osobliwo艣ci przyrodnicze
Podobne atrakcje, kt贸re mog膮 Ci臋 zaciekawi膰:

Pustynia B艂臋dowska na blogu

Zdj臋cie Top 10 niecodziennych atrakcji w Polsce! Ciekawe osobliwo艣ci przyrodnicze.
Top 10 niecodziennych atrakcji w Polsce! Ciekawe osobliwo艣ci przyrodnicze.

Otaczaj膮ca nas przyroda jest wspania艂a i cho膰 sporo turyst贸w lubi zamki czy parki rozrywki, zawsze znajd膮 si臋 mi艂o艣nicy atrakcji stworzonych w艂a艣nie przez natur臋, szczeg贸lnie gdy stanowi膮 one jakie艣 niecodzienne osobliwo艣ci przyrodnicze, przez co budz膮 zachwyt i nasz膮 ciekawo艣膰. W Polsce nie brakuje takich unikalnych miejsc, sprawd藕 nasze propozycje!

Atrakcje · 2020-03-05 11:34:10
Zdj臋cie Pustynia B艂臋dowska
Pustynia B艂臋dowska
W 2013 roku Pustynia B艂臋dowska jest niedost臋pna dla turystów, cz臋艣膰 po艂udniowa jest rekultywowana i wyj膮tkowo panuje tu zakaz, natomiast cz臋艣膰 pó艂nocna stanowi teren wojskowy i zawsze jest poza zasi臋giem zwiedzaj膮cych. Prawdopodobnie nie odb臋d膮 si臋 z tego powodu w tym roku "Pustynne Mira偶e" - cykliczna impreza. Grupy mog膮 wej艣膰 na Pustyni臋 po uprzednim zg艂oszeniu si臋 po zgod臋 …
Atrakcje · 2013-04-28 13:05:54

Wasze opinie

Avatar u偶ytkownika
Karolina 404 kilometr贸w
Krajtroter oceni艂 to miejsce 2016-09-13 na

Pustynia B艂臋dowska to atrakcyjny teren w臋dr贸wek pieszych oraz konnych

Avatar u偶ytkownika
Ewelina 1771 kilometr贸w
Krajtroter oceni艂 to miejsce 2014-04-23 na

pi臋kne miejsce :)

Avatar u偶ytkownika
pawe艂 rosi艅ski 5342 kilometr贸w
Krajtroter oceni艂 to miejsce 2013-10-12 na

Klucze - w dalszym ci膮gu rekultywacja.

Avatar u偶ytkownika
mokunka 220737 kilometr贸w
Krajtroter oceni艂 to miejsce 2013-07-21 na

W艂a艣nie to zalesianie Pustyni Bl臋dowskiej w latach 60- XX wieku nie bylo dobrym pomys艂em a wtr臋cz karygodnym! W ko艅cu to jedyny naturalny obszar pustynny w Europie.Bylam tam w ubieg艂ym roku i musz臋 przyzna膰,偶e trudno by艂o dopatrze膰 si臋 pustyni....niewielkie 艂achy piasku wygl膮da艂y jedynie gdzie-niegdzie.  A szkoda!

       Czyta艂am ostatnio o projekcie na rzecz ratowania Pustyni B艂臋dowskiej i pomys艂ach wykarczowania zasadzonej tam ,niejako wbrew przyrodzie ro艣linno艣ci.Oby ten projekt uda艂o si臋 zrealizowac!W ka偶dym razie ja trzymam kciuki:)))

Ostatnio edytowany: 2011-07-13 18:57

Avatar u偶ytkownika
Anna Piernikarczyk 1111829 kilometr贸w
Krajtroter oceni艂 to miejsce 2011-07-28 na

:) No w tym roku nie polecam wypraw ! Z punktów widokowych panorama musi wystarczy膰. Rekultywacja trwa, jestem za przywróceniem kawa艂ka pustyni cho膰 jak wiem to sporna sprawa i wielu ma odmienne zdanie, 偶e szkoda kasy, 偶e to nie jest pierwotne 艣rodowisko, ale jednak to atrakcja w skali kraju i Europy! Warto czasem wybra膰 si臋 na pustyni臋 bez wsiadania do samolotu :)