Pałac Wincklerów
ul. Dzierżonia, Bytom Miechowice

50°21'29" N, 18°51'11" E
Godziny otwarcia
  • poniedziałek: Czynne całą dobę
  • wtorek: Czynne całą dobę
  • środa: Czynne całą dobę
  • czwartek: Czynne całą dobę
  • piątek: Czynne całą dobę
  • sobota: Czynne całą dobę
  • niedziela: Czynne całą dobę

Pałac w Miechowicach - dzielnicy Bytomia, mieści się przy ulicy Dzierżonia, przy szkole, niedaleko okazałego kościoła Św. Krzyża. Właściwie to do dnia dzisiejszego zachowała się jedynie oficyna pałacowa, ostatnio przeżywająca ponowny rozkwit. Tuż obok znajdują się pozostałości pałacu, zwanego też ze względu na swój wygląd zamkiem, którego historia jest niezwykle interesująca i kryje wielki mezalians.



Historia pałacu

Sam pałac miechowicki był wspaniały, o czym świadczą stare zdjęcia i ryciny. Jego historia jest bardzo ciekawa, w 1812 roku Miechowice zakupił bogaty kupiec - Ignacy Domes, który już jako nastoletni chłopiec pielgrzymował tędy z Moraw na Górę Św. Anny. Jeszcze w tym samym roku wystawił tu pałac dla swej córki - Marii, która zamieszkała w nim z mężem Franciszkiem Aresinem.

Pałac w Miechowicach

W 1819 roku na Śląsk przybył 16-letni Franciszek Ksawery Winckler, który podjął pracę jako górnik w kopalni w Tarnowskich Górach. Jako bardzo zdolny uczeń i pracownik, szybko stał się pełnomocnikiem Franciszka Aresina w jego kopalni węgla "Maria". Wkrótce Aresin zmarł, a w wyniku epidemii zmarła też żona i starsza córka Franza Wincklera.

Tak oto historia i nieszczęśliwy zbieg zdarzeń sprawił, że znacznie starsza Maria Aresin z domu Domes postanowiła oddać rękę młodemu Franzowi, który pozostał jedynie z młodszą córką - Waleską. Był to mezalians, a nawet lokalny skandal, jednak Maria zwana Różą Śląska ze względu na swą urodę wcale na to nie zważała.

Pałac w Miechowicach
Pałac Tiele Wincklerów
Pałac w Miechowicach

W ten sposób młody Franz Winckler stał się właścicielem wielkiego majątku po Aresinie. Nie spoczął jednak na laurach i nie tylko dobrze nim zarządzał, ale też pomnożył go znacznie. W 1840 roku król pruski Fryderyk Wilhelm IV nadał Wincklerowi tytuł szlachecki, co oznaczało, że mógł on przed nazwiskiem pisać "von". By dać wyraz tej godności, około 1850 roku Franciszek Winckler rozbudował znacznie pałac w Miechowicach.



Jego majątek był ogromny, poza Miechowicami posiadał Katowice, miasteczko Mysłowice i okoliczne wioski, 13 kopalń węgla, udziały w 49 innych i 15 kopalniach galmanu, kopalnie rud żelaza, 7 hut żelaza, 6 hut cynku oraz wapiennik.

Pałac w Miechowicach

Kolejna przebudowa pałacu w Miechowicach, w stylu modnego wówczas neogotyku, miała miejsce w 1860 roku, już za czasów, kiedy pałac był własnością córki Franza Wincklera z pierwszego małżeństwa – Waleski von Winckler i jej męża Huberta von Tiele, który rozbudował do obecnego kształtu słynny bajkowy zamek w Mosznej. Hubert i Waleska (Valeska) byli rodzicami Ewy von Tiele Winckler - słynnej jako Matka Ewa, o której słów kilka poniżej.

Podczas tej znaczącej przemiany w połowie XIX roku dobudowano dwa skrzydła pałacu, zwanego też ze względu na swój wygląd zamkiem. W zachodnim skrzydle powstała sala obrazów i kwiatowa, a przy wschodnim wznosiła się najwyższa z pałacowych wież - Jaskółcza. Miała ponad 33 metry wysokości. Pozostałe dwie wieże to Prochowa i Wodna. W tej drugiej mieścił się zbiornik wody dostarczanej pompami z podziemi kopalni "Maria".

Pałac w Miechowicach

Pałac w Miechowicach w rękach rodziny Tiele-Wincklerów pozostał do 1925 roku. Wtedy sprzedali go spółce akcyjnej Preussengrube AG, zarządzającej miejscową kopalnią węgla kamiennego. Wspaniała budowla przetrwała do 27 stycznia 1945 roku, kiedy wkraczająca Armia Czerwona do Miechowic splądrowała i spaliła pałac. Najbardziej bulwersujące jest jednak to, że wypalone mury zamku w Miechowicach w połowie XX wieku zostały wysadzone przez saperów z Ludowego Wojska Polskiego. Niemal identyczny los spotkał cudowny pałac zwany Małym Wersalem w niedalekim Świerklańcu. Ten przestał istnieć całkowicie, a do czasów obecnych z majątku Donnersmarcków zachował się stojący niedaleko Pałac Kawalera. Trudno po latach pogodzić się z tymi wydarzeniami.

Matka Ewa

Ewa von Tiele Winckler urodzona 31 października 1866 w Miechowicach, silnie związana jest z historią pałacu i samych Miechowic. Gdy Ewa miała 13 lat, zmarła jej głęboko wierząca matka, dodatkowo dziewczynka była wyczulona na ludzką biedę. Mając 16 lat przyjęła protestantyzm. Dzięki bogatemu ojcu, uczyła się pielęgniarstwa i przygotowywała się do służby charytatywnej.

Pałac w Miechowicach
Pałac w Miechowicach
Pałac w Miechowicach

Za sprawą ojca, w 1890 roku założyła pierwszy dom opieki „Ostoja Pokoju” w Miechowicach, gdzie schronienie znalazły potrzebujące kobiety i dzieci. Z podarowanego jej przez ojca domu rozrósł się ośrodek, który liczył ponad 20 budynków, m.in. szpital i kościół.

Od 1908 roku diakonat miechowicki prowadził dalszą działalność w Norwegii, Polsce, Chinach, Egipcie, Gwatemali, Indiach, Syrii czy na Wyspach Salomona. Od 1910 roku Matka Ewa tworzyła też domy dla bezdomnych dzieci.

Pałac Tiele Wincklerów

Ewa von Tiele Winckler zmarła w 1930 roku w Miechowicach, w swoim małym drewnianym domku stojącym niedaleko kościoła ewangelickiego, nazwanym później Domkiem Matki Ewy. Przeżyła w nim ponad 20 lat.  Zakłady Diakonackie istniały w Miechowicach do 1951 roku, kiedy to władze państwowe odebrały część obiektów i ograniczyły działalność "Ostoi Pokoju". W budynkach tych zorganizowano Państwowy Dom Dziecka im. Józefa Lompy również już nieistniejący.

Do dzisiaj zachował się kościół ewangelicki, budynek "Cisza Syjonu", dom "Elim", "Domek Matki Ewy", cmentarzyk i stary dom "Ostoja Pokoju", w którym do 1995 roku mieścił się dom opieki dla starszych kobiet. Jego rolę przejął Ewangelicki Dom Opieki "Ostoja Pokoju" zbudowany na miejscu wyburzonego domu dziecka. 25 września 2011 roku otwarto w Bytomiu Miechowicach Szlak Matki Ewy upamiętniający jej życie i dokonania, znalazły się na nim zachowane obiekty, opisane tablicami informacyjnymi.

Pałac w Miechowicach

Pałac dzisiaj

Jeszcze parę lat temu wśród drzew i chaszczy, w zabytkowym parku, stały opuszczone ruiny pałacowej oficyny, obok której widać pozostałości samego pałacu. Oficyna aż prosiła się o zabezpieczenie i odnowienie, bez dachu, bez okien, mury dosłownie waliły się... No i się doprosiła, bo oto teraz oficyna jest już niemal w całości wyremontowana i pięknie prezentuje się, stanowiąc cenną i ciekawą pamiątką przeszłości miechowickich rodów. W odremontowanej budowli ma powstać placówka kultury, gdzie będą organizowane wystawy, koncerty, występy teatralne i inne wydarzenia. To bardzo cieszy, że totalna ruina zyskała nowe oblicze i świeci dawnym blaskiem.

Podczas prac remontowych natrafiono na ciekawe detale architektoniczne - kamienną wieżyczkę, fragmenty gzymsów, filarów, balustrad, portali, ram okiennych czy ażurowych zwieńczeń. Bardzo cennym odkryciem była kaplica pałacowa i krypta. To archeologiczna sensacja Bytomia, dlatego też koszty inwestycji muszą być zwiększone, by można było odpowiednio tę część kaplicy z kryptą stosownie wyeksponować. Opóźni się też data udostępnienia pałacu turystom. 

Pałac Tiele Wincklerów
Pałac w Miechowicach
Pałac w Miechowicach

A będzie co oglądać, oficyna już teraz wspaniale się prezentuje biorąc pod uwagę smutne ruiny, jakie jeszcze stały tu 10 lat temu. I choć lubię ruiny, te naprawdę smuciły serce i wyglądały, jakby miały runąć w każdym momencie, spękane, obrośnięte chaszczami. Teraz poza piękną oficyną, będzie można podziwiać obrys dawnych murów pałacu z tarasu widokowego. Również teren zabytkowego parku wokół pałacu nieco się poprawi, pojawią się ścieżki i roślinność, a także tablice informacyjne ze zdjęciami i historią majątku, który będzie wieczorem ładnie oświetlony.

Pałac w Bytomiu Miechowicach Pałac w Bytomiu Miechowicach Miechowice Pałac w Bytomiu Miechowicach Pałac w Bytomiu Miechowicach Pałac w Bytomiu Miechowicach
Avatar użytkownika
Anna Piernikarczyk Krajtroter 1115513 kilometrów

Anna Piernikarczyk to absolwentka Geografii na Uniwersytecie Śląskim. Autorka przewodników turystycznych Polska rodzinna (wyd. Pascal) oraz Jura. Od Częstochowy do Krakowa (wyd. Compass). Fotograf i łazik z natury. Zakochana w polskich krajobrazach i atrakcjach.

Wasze opinie

Nie znalazłem żadnych opinii. Kliknij tutaj, by dodać pierwszą
Newsletter Wypisz się z newslettera
Znajdziesz nas na:
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje - popularny portal turystyczny tworzony od 15 lat przez aktywną rodzinkę złożoną z mamy, taty i trzech córek. Sercem Polskich Szlaków jest blog z ciekawymi wpisami i fotorelacjami z wypraw oraz opisy atrakcji turystycznych w Polsce z pięknymi zdjęciami. Na przyjaznym Forum mamy 48 tys. postów. W sezonie notujemy 50 tys. Użytkowników na dzień, poza sezonem około 10 tys. Na profilu facebookowym mamy blisko 20 000 polubień, a na Instagramie ponad 2 000 Obserwujących.
Dreptamy.pl - wszystkie nasze wycieczki po Polsce
Copyright 2005-2020