Pa艂ac w Miechowicach, Anna Piernikarczyk

Pa艂ac w Miechowicach - dzielnicy Bytomia, mie艣ci si臋 przy ulicy Dzier偶onia, przy szkole, niedaleko okaza艂ego ko艣cio艂a 艢w. Krzy偶a. W艂a艣ciwie to do dnia dzisiejszego zachowa艂a si臋 jedynie oficyna pa艂acowa, ostatnio prze偶ywaj膮ca ponowny rozkwit. Tu偶 obok znajduj膮 si臋 pozosta艂o艣ci pa艂acu, zwanego te偶 ze wzgl臋du na sw贸j wygl膮d zamkiem, kt贸rego historia jest niezwykle interesuj膮ca i kryje wielki mezalians.



Historia pa艂acu

Sam pa艂ac miechowicki by艂 wspania艂y, o czym 艣wiadcz膮 stare zdj臋cia i ryciny. Jego historia jest bardzo ciekawa, w 1812 roku Miechowice zakupi艂 bogaty kupiec - Ignacy Domes, kt贸ry ju偶 jako nastoletni ch艂opiec pielgrzymowa艂 t臋dy z Moraw na G贸r臋 艢w. Anny. Jeszcze w tym samym roku wystawi艂 tu pa艂ac dla swej c贸rki - Marii, kt贸ra zamieszka艂a w nim z m臋偶em Franciszkiem Aresinem.

Pa艂ac w Miechowicach

W 1819 roku na 艢l膮sk przyby艂 16-letni Franciszek Ksawery Winckler, kt贸ry podj膮艂 prac臋 jako g贸rnik w kopalni w Tarnowskich G贸rach. Jako bardzo zdolny ucze艅 i pracownik, szybko sta艂 si臋 pe艂nomocnikiem Franciszka Aresina w jego kopalni w臋gla "Maria". Wkr贸tce Aresin zmar艂, a w wyniku epidemii zmar艂a te偶 偶ona i starsza c贸rka Franza Wincklera.

Tak oto historia i nieszcz臋艣liwy zbieg zdarze艅 sprawi艂, 偶e znacznie starsza Maria Aresin z domu Domes postanowi艂a odda膰 r臋k臋 m艂odemu Franzowi, kt贸ry pozosta艂 jedynie z m艂odsz膮 c贸rk膮 - Walesk膮. By艂 to mezalians, a nawet lokalny skandal, jednak Maria zwana R贸偶膮 艢l膮ska ze wzgl臋du na sw膮 urod臋 wcale na to nie zwa偶a艂a.

W ten spos贸b m艂ody Franz Winckler sta艂 si臋 w艂a艣cicielem wielkiego maj膮tku po Aresinie. Nie spocz膮艂 jednak na laurach i nie tylko dobrze nim zarz膮dza艂, ale te偶 pomno偶y艂 go znacznie. W 1840 roku kr贸l pruski Fryderyk Wilhelm IV nada艂 Wincklerowi tytu艂 szlachecki, co oznacza艂o, 偶e m贸g艂 on przed nazwiskiem pisa膰 "von". By da膰 wyraz tej godno艣ci, oko艂o 1850 roku Franciszek Winckler rozbudowa艂 znacznie pa艂ac w Miechowicach.



Jego maj膮tek by艂 ogromny, poza Miechowicami posiada艂 Katowice, miasteczko Mys艂owice i okoliczne wioski, 13 kopal艅 w臋gla, udzia艂y w 49 innych i 15 kopalniach galmanu, kopalnie rud 偶elaza, 7 hut 偶elaza, 6 hut cynku oraz wapiennik.

Pa艂ac w Miechowicach

Kolejna przebudowa pa艂acu w Miechowicach, w stylu modnego w贸wczas neogotyku, mia艂a miejsce w 1860 roku, ju偶 za czas贸w, kiedy pa艂ac by艂 w艂asno艣ci膮 c贸rki Franza Wincklera z pierwszego ma艂偶e艅stwa 鈥 Waleski von Winckler i jej m臋偶a Huberta von Tiele, kt贸ry rozbudowa艂 do obecnego kszta艂tu s艂ynny bajkowy zamek w Mosznej. Hubert i Waleska (Valeska) byli rodzicami Ewy von Tiele Winckler - s艂ynnej jako Matka Ewa, o kt贸rej s艂贸w kilka poni偶ej.

Podczas tej znacz膮cej przemiany w po艂owie XIX roku dobudowano dwa skrzyd艂a pa艂acu, zwanego te偶 ze wzgl臋du na sw贸j wygl膮d zamkiem. W zachodnim skrzydle powsta艂a sala obraz贸w i kwiatowa, a przy wschodnim wznosi艂a si臋 najwy偶sza z pa艂acowych wie偶 - Jask贸艂cza. Mia艂a ponad 33 metry wysoko艣ci. Pozosta艂e dwie wie偶e to Prochowa i Wodna. W tej drugiej mie艣ci艂 si臋 zbiornik wody dostarczanej pompami z podziemi kopalni "Maria".

Pa艂ac w Miechowicach

Pa艂ac w Miechowicach w r臋kach rodziny Tiele-Winckler贸w pozosta艂 do 1925 roku. Wtedy sprzedali go sp贸艂ce akcyjnej Preussengrube AG, zarz膮dzaj膮cej miejscow膮 kopalni膮 w臋gla kamiennego. Wspania艂a budowla przetrwa艂a do 27 stycznia 1945 roku, kiedy wkraczaj膮ca Armia Czerwona do Miechowic spl膮drowa艂a i spali艂a pa艂ac. Najbardziej bulwersuj膮ce jest jednak to, 偶e wypalone mury zamku w Miechowicach w po艂owie XX wieku zosta艂y wysadzone przez saper贸w z Ludowego Wojska Polskiego. Niemal identyczny los spotka艂 cudowny pa艂ac zwany Ma艂ym Wersalem w niedalekim 艢wierkla艅cu. Ten przesta艂 istnie膰 ca艂kowicie, a do czas贸w obecnych z maj膮tku Donnersmarck贸w zachowa艂 si臋 stoj膮cy niedaleko Pa艂ac Kawalera. Trudno po latach pogodzi膰 si臋 z tymi wydarzeniami.

Matka Ewa

Ewa von Tiele Winckler urodzona 31 pa藕dziernika 1866 w Miechowicach, silnie zwi膮zana jest z histori膮 pa艂acu i samych Miechowic. Gdy Ewa mia艂a 13 lat, zmar艂a jej g艂臋boko wierz膮ca matka, dodatkowo dziewczynka by艂a wyczulona na ludzk膮 bied臋. Maj膮c 16 lat przyj臋艂a protestantyzm. Dzi臋ki bogatemu ojcu, uczy艂a si臋 piel臋gniarstwa i przygotowywa艂a si臋 do s艂u偶by charytatywnej.

Za spraw膮 ojca, w 1890 roku za艂o偶y艂a pierwszy dom opieki 鈥濷stoja Pokoju鈥 w Miechowicach, gdzie schronienie znalaz艂y potrzebuj膮ce kobiety i dzieci. Z podarowanego jej przez ojca domu rozr贸s艂 si臋 o艣rodek, kt贸ry liczy艂 ponad 20 budynk贸w, m.in. szpital i ko艣ci贸艂.

Od 1908 roku diakonat miechowicki prowadzi艂 dalsz膮 dzia艂alno艣膰 w Norwegii, Polsce, Chinach, Egipcie, Gwatemali, Indiach, Syrii czy na Wyspach Salomona. Od 1910 roku Matka Ewa tworzy艂a te偶 domy dla bezdomnych dzieci.

Pa艂ac Tiele Winckler贸w

Ewa von Tiele Winckler zmar艂a w 1930 roku w Miechowicach, w swoim ma艂ym drewnianym domku stoj膮cym niedaleko ko艣cio艂a ewangelickiego, nazwanym p贸藕niej Domkiem Matki Ewy. Prze偶y艂a w nim ponad 20 lat.  Zak艂ady Diakonackie istnia艂y w Miechowicach do 1951 roku, kiedy to w艂adze pa艅stwowe odebra艂y cz臋艣膰 obiekt贸w i ograniczy艂y dzia艂alno艣膰 "Ostoi Pokoju". W budynkach tych zorganizowano Pa艅stwowy Dom Dziecka im. J贸zefa Lompy r贸wnie偶 ju偶 nieistniej膮cy.

Do dzisiaj zachowa艂 si臋 ko艣ci贸艂 ewangelicki, budynek "Cisza Syjonu", dom "Elim", "Domek Matki Ewy", cmentarzyk i stary dom "Ostoja Pokoju", w kt贸rym do 1995 roku mie艣ci艂 si臋 dom opieki dla starszych kobiet. Jego rol臋 przej膮艂 Ewangelicki Dom Opieki "Ostoja Pokoju" zbudowany na miejscu wyburzonego domu dziecka. 25 wrze艣nia 2011 roku otwarto w Bytomiu Miechowicach Szlak Matki Ewy upami臋tniaj膮cy jej 偶ycie i dokonania, znalaz艂y si臋 na nim zachowane obiekty, opisane tablicami informacyjnymi.

Pa艂ac w Miechowicach

Pa艂ac dzisiaj

Jeszcze par臋 lat temu w艣r贸d drzew i chaszczy, w zabytkowym parku, sta艂y opuszczone ruiny pa艂acowej oficyny, obok kt贸rej wida膰 pozosta艂o艣ci samego pa艂acu. Oficyna a偶 prosi艂a si臋 o zabezpieczenie i odnowienie, bez dachu, bez okien, mury dos艂ownie wali艂y si臋... No i si臋 doprosi艂a, bo oto teraz oficyna jest ju偶 niemal w ca艂o艣ci wyremontowana i pi臋knie prezentuje si臋, stanowi膮c cenn膮 i ciekaw膮 pami膮tk膮 przesz艂o艣ci miechowickich rod贸w. W odremontowanej budowli ma powsta膰 plac贸wka kultury, gdzie b臋d膮 organizowane wystawy, koncerty, wyst臋py teatralne i inne wydarzenia. To bardzo cieszy, 偶e totalna ruina zyska艂a nowe oblicze i 艣wieci dawnym blaskiem.

Podczas prac remontowych natrafiono na ciekawe detale architektoniczne - kamienn膮 wie偶yczk臋, fragmenty gzyms贸w, filar贸w, balustrad, portali, ram okiennych czy a偶urowych zwie艅cze艅. Bardzo cennym odkryciem by艂a kaplica pa艂acowa i krypta. To archeologiczna sensacja Bytomia, dlatego te偶 koszty inwestycji musz膮 by膰 zwi臋kszone, by mo偶na by艂o odpowiednio t臋 cz臋艣膰 kaplicy z krypt膮 stosownie wyeksponowa膰. Op贸藕ni si臋 te偶 data udost臋pnienia pa艂acu turystom. 

A b臋dzie co ogl膮da膰, oficyna ju偶 teraz wspaniale si臋 prezentuje bior膮c pod uwag臋 smutne ruiny, jakie jeszcze sta艂y tu 10 lat temu. I cho膰 lubi臋 ruiny, te naprawd臋 smuci艂y serce i wygl膮da艂y, jakby mia艂y run膮膰 w ka偶dym momencie, sp臋kane, obro艣ni臋te chaszczami. Teraz poza pi臋kn膮 oficyn膮, b臋dzie mo偶na podziwia膰 obrys dawnych mur贸w pa艂acu z tarasu widokowego. R贸wnie偶 teren zabytkowego parku wok贸艂 pa艂acu nieco si臋 poprawi, pojawi膮 si臋 艣cie偶ki i ro艣linno艣膰, a tak偶e tablice informacyjne ze zdj臋ciami i histori膮 maj膮tku, kt贸ry b臋dzie wieczorem 艂adnie o艣wietlony.

Avatar u偶ytkownika
Anna Piernikarczyk 1111427 kilometr贸w

Anna Piernikarczyk to absolwentka Geografii na Uniwersytecie 艢l膮skim. Autorka przewodnik贸w turystycznych Polska rodzinna (wyd. Pascal) oraz Jura. Od Cz臋stochowy do Krakowa (wyd. Compass). Fotograf i 艂azik z natury. Zakochana w polskich krajobrazach i atrakcjach.

Pa艂ac Winckler贸w
ul. Dzier偶onia, Bytom Miechowice

50°21'29" N, 18°51'11" E
艢l膮skie
2015-05-11
2020-03-05 10:12

Pa艂ac w Bytomiu Miechowicach na blogu

Zdj臋cie Niezwyk艂a przemiana pa艂acu o niezwyk艂ej historii
Niezwyk艂a przemiana pa艂acu o niezwyk艂ej historii

Dzisiaj chc臋 Wam przybli偶y膰 pewn膮 niezwykle ciekaw膮 atrakcj臋, w mog艂oby si臋 wydawa膰 nieciekawym Bytomiu :) Chodzi o pa艂ac w Miechowicach - dzielnicy tego g贸rno艣l膮skiego miasta. Niezwyk艂a przemiana w tytule wzi臋艂a si臋 st膮d, 偶e pa艂ac jeszcze kilka lat temu prezentowa艂 smutn膮, zachaszczon膮, wal膮c膮 si臋 ruin臋, a dzi艣 jest pi臋knie odbudowany i ko艅cz膮 si臋 powoli prace remontowe. Natomiast niezwyk艂a historia to wielki mezalians, a nawet skandal stoj膮cy u pocz膮tku pa艂acu. Poczytaj wi臋cej na ten temat :)

Atrakcje · 2020-02-13 13:10:46

Wasze opinie

Nie znalaz艂em 偶adnych opinii. Kliknij tutaj, by doda膰 pierwsz膮