Strzegom - jakie atrakcje, zabytki, ciekawe miejsca warto zobaczyć w Strzegomiu?
Strzegom to jedno z tych miast na Dolnym Śląsku, które na pierwszy rzut oka wydają się niepozorne, a w rzeczywistości kryją niezwykle bogatą historię, imponujące zabytki i unikalny przemysł, znany daleko poza granicami Polski. Położony wśród malowniczych Wzgórz Strzegomskich, stanowi ciekawy cel zarówno na krótką wycieczkę, jak i spokojny weekend z historią w tle. Turystów tu nie za wiele, można odpocząć od zgiełku większych miast czy tłumnych atrakcji jak zamek Książ. Z pewnością zachwyci Cię ogromna bazylika, w cieniu której rosło miasto. Sprawdź nasz przewodnik po Strzegomiu!
Strzegom - położenie i dojazd
Strzegom leży w województwie dolnośląskim, około 15 km na północ od Świdnicy. Miasto otaczają Wzgórza Strzegomskie, których najwyższym punktem jest Góra Krzyżowa (354 m n.p.m.), oferująca dobre warunki do krótkich spacerów i podziwiania okolicy. Miasto usytuowane jest przy ważnej trasie krajowej nr 5, co sprawia, że dojazd jest wygodny zarówno samochodem, jak i komunikacją publiczną. W kilkanaście minut dojedziesz do Strzegomia ze Świdnicy drogą 382 i w około godzinę z Wrocławia (A4 i drogą 5).
Zabytki i atrakcje w Strzegomiu - co warto zobaczyć? Mapa atrakcji
Największym skarbem miasta są jego zabytki, wśród których dominują obiekty sakralne i średniowieczne elementy architektury. Zdecydowanie na plan pierwszy wybija się kościół Św. Piotra i Pawła, który wręcz onieśmiela pokaźnymi rozmiarami, zacnym wyposażeniem i wiekową historią! Mimo, że bazylika to najznakomitsza atrakcja miasta, Strzegom zaskoczył nas bardzo pozytywnie. Wokół bazyliki skrywają się też inne ciekawostki, które sprawiają, że spacer po tym mieście to przyjemność. Oto najlepsze atrakcje Strzegomia!
Bazylika Mniejsza - kościół św. Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu
Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła to zdecydowanie najważniejszy zabytek Strzegomia i jedna z największych świątyń gotyckich na Dolnym Śląsku. Jej budowę rozpoczęto już w XIII wieku, ale zasadnicza, dzisiejsza bryła powstawała przez kilka stuleci począwszy od XIV wieku. Monumentalna bryła, surowe kamienne elewacje oraz przestronne wnętrze robią ogromne wrażenie i pokazują znaczenie miasta w średniowieczu. Bazylikę widać już z wielu kilometrów, mimo że nie posiada wyniosłej wieży. Początkowo planowano, by wyrosły nawet dwie, lecz nigdy ich nie ukończono. Asymetrycznie wznosi się tylko północna, podczas gdy południowa jest niskim kikutem. To Joannici w XII wieku otrzymali Strzegom i w późniejszym czasie zdecydowali o budowie tego kamiennego kolosa.
Świątynia zbudowano na planie krzyża łacińskiego z miejscowego granitowego i bazaltowego kamienia łamanego oraz z cegły. Wejścia do bazyliki ozdobione są bogatymi portalami. Warto przez nie wejść do wnętrza kościoła, które jest trójnawowe i pięcioprzęsłowe, a nakrywają je zabytkowe sklepienia typu sieciowego, gwiaździstego i krzyżowego. Pod ogromnym dachem środkowa nawa ma długość około 80 metrów i wysokości niemal 30 metrów. Znajdziesz tu wiele zabytków doby renesansu i późniejszych, jak późnogotycką chrzcielnicę z XVI wieku, ambonę renesansową z 1592 roku, barokowy ołtarz Św. Anny z XVIII stulecia, barokowy ołtarz Św. Krzyża z XVIII wieku, ołtarz szkaplerzny z XVIII wieku, gotyckie sakramentarium z piaskowca oraz liczne płyty nagrobne. Na dzwonnicy wisi najstarszy pracujący dzwon w Polsce, pochodzący z 1318 roku oraz dwa dzwony z XV wieku. Obecnie strzegomski kościół podniesiony jest do godności Bazyliki Mniejszej.
Ciekawostką w strzegomskiej bazylice jest rzeźba jegomościa z rogami. Wiadomo, że to Mojżesz, bo kiedyś właśnie tak go przedstawiano, a wynikało to z błędu tłumaczenia Pisma Świętego. Błąd popełnił Św. Hieronim w IV wieku, który myślał, że twarz proroka, gdy wracał z Góry Synaj była “rogata” zamiast “rozpromieniona”. Oficjalnie błąd poprawiono dopiero w XX wieku, ale już wcześniej przyjmowano poprawne interpretacje.
Adres: pl. Jana Pawła II 10
Rynek w Strzegomiu - wieża Targowa ratusza i granitowe serce Polski
Rynek to taka mieszanka historycznych kamienic, które przypominają o kupieckiej historii miasta i niestety bloków, ale przyjemnie się tu spaceruje. Górująca na Rynku Wieża Targowa to jedyny zachowany fragment średniowiecznej zabudowy dawnego ratusza. Pochodzi z XIV wieku i ma około 35 metrów wysokości. Jej charakterystycznym elementem jest renesansowa balustrada oraz nowoczesne, przeszklone zadaszenie dodane w 1999 roku. W centralnym miejscu stoi też pomnik Granitowe Serce Polski. Przypomina o tym, że w okolicznych kamieniołomach wydobywa się słynny granit strzegomski.
Mury obronne i Wieża Dziobowa (Ptasia) w Strzegomiu
W Strzegomiu do dziś zachowały się fragmenty XIII-wiecznych murów obronnych (miejskich), które powstały za sprawą księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego. Projekt wykonał i nadzór nad tym sprawował komtur strzegomskich joannitów Henryk. Mury miejskie w Strzegomiu wysokie dawniej na 8-10 metrów dobrze spełniły swoją obronną rolę podczas wojen husyckich w XV wieku. Do dziś mury miejskie zachowały się fragmentarycznie. Najlepiej widoczne są w zachodniej części miasta, w pobliżu Parku. Znajduje się tu również Wieża Dziobowa (zwana Ptasią czy też Wróblą, ul. Kamienna), będąca jednym z nielicznych reliktów dawnego systemu obronnego. Powstała w latach 1292-99 w pasie murów obronnych. Koło niej niegdyś stała jeszcze basteja młyńska (w miejscu dzisiejszej ulicy Krótkiej). Również niedaleko bazyliki przy ulicy Kościelnej znajduje się przyjemny plac z fontanną i fragmentami zachowanych murów miejskich. Wzrok przyciąga też “niby akwedukt” - zdobna estakada kolejowa z początku XX wieku.
Adres: ul. Kamienna, ul. Kościelna
Kościół św. Barbary - pierwotnie bożnica
Kościół Św. Barbary to mały jednonawowy gotycki kościółek pomocniczy. Powstał pod koniec XIV wieku, a dokładniej w 1380 roku jako synagoga żydowska. Bożnica funkcjonowała do 1454 roku, kiedy wypędzono żydów z miasta oskarżając ich o zbezczeszczenie hostii. Rok później przekształcono budowlę w kościół katolicki i tak pozostaje do dziś. Wnętrze świątyni jest kameralne i klimatyczne, zachowało surowy wystrój kamienny oraz cenne sklepienia krzyżowo-żebrowe oraz sieciowe.
Adres: ul. Kościelna
Kamienna studnia w Strzegomiu
Kamienna studnia to ciekawy zabytek miasta. Pochodzi najpewniej z XIV lub XV wieku i jest zbudowana z miejscowego, łamanego kamienia bazaltowego i granitowego. Odkryta została dopiero w 1999 roku. Odległość od powierzchni ulicy do poziomu wody to aż 12 metrów, natomiast głębokość wody wynosi 2,5 metra.
Adres:. ul. Św. Anny
Klasztor Karmelitów - kościół i Izba Tradycji w Strzegomiu
Klasztor Karmelitów wraz z kościołem Najświętszego Zbawiciela Świata i Matki Bożej Szkaplerznej stojący na dawnym Przedmieściu Świdnickim stanowi dawny zespół pokarmelitański, cenny ślad sakralnej architektury o dużej wartości historycznej. Kościół klasztorny najpierw był karmelitański, następnie ewangelicki, a obecnie to parafialny kościół katolicki. Kompleks powstał w XIV wieku, ale obecna świątynia stanęła około 1500 roku, po tym, jak rozebrano poprzedni. Całość została zbarokizowana na początku XVIII stulecia, a w latach 1813-19 przeszła klasycystyczną przebudowę. Była wówczas użytkowana przez parafię ewangelicką. Pod koniec XIX stulecia uległa regotyzacji. Niestety po 1945 roku przez lata kompleks był nieużytkowany. Obecnie kościół jest świątynią katolicką, a w zabudowaniach klasztornych mieści się Punkt Informacji Turystycznej oraz Izba Tradycji Ziemi Strzegomskiej funkcjonująca w ramach Strzegomskiego Centrum Kultury.
Adres: ul. Kościuszki 2 i 4
Strzegomski Park Miejski
Park Miejski to zielona, przyjemna przestrzeń miasta położona blisko rynku. To nie tylko interesujące miejsce spacerów, ale i historyczna ciekawostka, bowiem można zobaczyć tu fragmenty dawnych murów obronnych.
Kaplica św. Antoniego w Strzegomiu
Gotycka kaplica św. Antoniego pochodzi z XV wieku, a dokładniej z 1520 roku. To ciekawy obiekt niedaleko bazyliki. Pełnił niegdyś funkcję zarówno sakralną, jak i obronną, bowiem wzniesiono ją jako basteję przy Bramie Nowej. Świątynia jest murowana z kamienia i cegły. Posiada ośmioboczną wieżę i sześcioboczną basteję. W elewacji prezbiterium widoczne są zachowane otwory strzelnicze.
Adres: ul. Dąbrowskiego
Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Zamek Książ, Świdnica i inne zabytki
- Aleja Rzeźby w Kamieniu w Strzegomiu, ul. Wojska Polskiego
- Pomnik księżnej Anny w Strzegomiu, ul. Krótka
- Mural z Reksiem, ul. Kamienna
- Zespół klasztorny Elżbietanek w Strzegomiu - historyczny kompleks klasztorny, będący ważnym elementem dziedzictwa religijnego miasta
- Wzgórza Strzegomskie – idealne na krótkie wycieczki piesze i rowerowe, najwyższy wzniesienie to Góra Krzyżowa (354 m n.p.m.) - popularne miejsce spacerów i punkt widokowy na okolicę. Dojście ulicą Niepodległości
- Kamieniołomy - porozsiewane po okolicy przypominają, że Strzegom to jeden z najważniejszych ośrodków kamieniarskich w Europie. Surowe, industrialne krajobrazy kontrastują z zielonym otoczeniem i pokazują przemysłowe oblicze miasta
- Zamek Książ - wspaniały zamek odpłatnie udostępniony dla turystów przez cały rok
- Zamek Roztoka - pałac z zamkową przeszłością w Roztoce, obecnie rewitalizowany i odpłatnie udostępniony dla odwiedzających w ciepłe weekendy
- Świdnica i jej Stare Miasto oraz wpisany na Listę UNESCO Kościół Pokoju - położona jest 15 km od Strzegomia
Gdzie zjeść w Strzegomiu?
Niemal na rynku miasta, przy ulicy Kościuszki czeka Pizzeria Pod Kasztanem. Można tu smacznie zjeść zarówno w środku, jak na tarasie z widokiem na główny plac. Pizza byla smaczna, jest ich wiele do wyboru i odznacza się cienkim ciastem. Niedaleko na rynku jest też fajna lodziarnia.
Historia Strzegomia - dzieje miasta
Początki Strzegomia sięgają wczesnego średniowiecza. Już w X wieku istniała tu osada oraz gród obronny. Dzięki korzystnemu położeniu miasto rozwijało się jako ważny ośrodek handlowy i rzemieślniczy. Prawa miejskie nadała Strzegomiowi księżna Anna, wdowa po Henryku Pobożnym. Miało to miejsce po zniszczeniach tatarskich w 1241 roku. W 1180 roku Strzegom przyznano Zakonowi Maltańskiemu (joannici czy też szpitalnicy), który w średniowieczu działał tu intensywnie. W 1358 roku otworzyli oni tu szkołę z łaciną jako językiem wykładowym i jak na tamte czasy bardzo wysokim poziomem edukacji. Również bazylika pierwotnie należała do joannitów, którzy mieli tu swoją komandorię. W tej sytuacji miasto miało również oczywiście szpital. Tym sposobem Strzegom był jednym z miejsc, gdzie zakony rycersko - szpitalne łączyły funkcje religijne, militarne i społeczne.
W kolejnych wiekach Strzegom przechodził przez różne okresy rozwoju i zniszczeń, charakterystyczne dla historii Dolnego Śląska. Szczególnie trudnym momentem był czas II wojny światowej, kiedy na terenie miasta funkcjonowała filia niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen (Muzeum Gross-Rosen). Dziś Strzegom to jeden z najważniejszych ośrodków kamieniarskich w kraju, ale i w Europie. Miasto otaczają liczne kamieniołomy, gdzie wydobywa się bazalt oraz słynny granit strzegomski. Z tego kamienia powstawały i powstają nagrobki, krawężniki, płyty chodnikowe, elementy małej architektury w całej Polsce. Ten budulec znalazł też zastosowanie w wielu prestiżowych realizacjach, m.in. przy budowie pomnika Bohaterów Westerplatte w Gdańsku, pomnika Powstańców Śląskich w Katowicach, pomnika na polach Grunwaldu czy Pałacu Sprawiedliwości w Hadze.
Strzegom to miejsce, w którym historia, architektura i przemysł tworzą spójną całość. Choć nie jest to duże miasto, jego zabytki oraz unikalne dziedzictwo kamieniarskie sprawiają, że zdecydowanie warto wpisać je na mapę dolnośląskich podróży.
Noclegi w Strzegomiu
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Co zobaczyć w okolicy?
Jeśli masz ochotę na dalsze zwiedzanie, w okolicy znajdziesz kilka innych interesujących miejscowości i regionów. Odkryj, co warto zobaczyć w promieniu 50 kilometrów od tej lokalizacji!
- Jedlina-Zdrój, odległość: 25.5 km
- Szczawno-Zdrój, odległość: 18.6 km
- Świdnica, odległość: 16.4 km
- Srebrna Góra, odległość: 48 km
- Wleń, odległość: 47.4 km
- Kraina Wygasłych Wulkanów, odległość: 34.3 km
