Świebodzice atrakcje - jakie zabytki warto zobaczyć w Świebodzicach?
Świebodzice to urokliwe średniowieczne miasteczko na Dolnym Śląsku, idealne dla tych, którzy uciekają od tłumów w okolicach zamku Książ. Niewielka społeczność żyje tu spokojnym rytmem, oferując gotyckie mury, zegarmistrzowską historię i pałace pełne legend. Cieszysz się niezmąconą ciszą, a jednak masz blisko do spektakularnych atrakcji, bo ledwie kilka kilometrów stąd stoi zamek Książ czy zamek w Roztoce. Sprawdź nasz przewodnik o Świebodzicach!
Położenie i dojazd do Świebodzic
Świebodzice leżą w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim. Miasto rozciąga się u podnóża Masywu Ślęży i Gór Sowich, na wysokości około 240-400 m n.p.m., w środkowym biegu rzeki Pełcznicy, na skraju Książańskiego Parku Krajobrazowego. Miasto otaczają malownicze wzgórza, co sprzyja spacerom i rowerowym eskapadom. Odległość od większych ośrodków to: 7 km od Zamku Książ, 13 km od Świdnicy, 15 km od Wałbrzycha czy 60 km od Wrocławia. Dojazd:
- Samochodem: Najłatwiej autostradą A4 (zjazd Bolków), potem DK35, parkingi w centrum są bezpłatne
- Pociągiem: Stacja Świebodzice na linii Wrocław-Jelenia Góra
- Autobusem: PKS z Wrocławia lub lokalne z Wałbrzycha lub Świdnicy
Atrakcje w Świebodzicach - zabytki, które warto zobaczyć. Mapa atrakcji!
Świebodzice, choć niewielkie, skrywają kilka bardzo ciekawych atrakcji. Prócz efektownego ratusza i zabytkowego kościoła, przyciągają tu aż 2 pałace, mural będący śladem unikalnej historii oraz zacne, średniowieczne mury miejskie. To miasto warto dopisać do swej listy ciekawostek w Polsce, tym bardziej, że i w okolicy mapa wypełniona jest zabytkami i przyrodniczymi osobliwościami. Oto najlepsze atrakcje Świebodzic!
Średniowieczne mury miejskie w Świebodzicach
Świebodzice to miasto, które szczyci się jednymi z najlepiej zachowanych murów miejskich na Dolnym Śląsku Pochodzą z XIII i XIV stulecia, a ich długość miała około 2 km. Pod koniec XIII wieku Świebodzice otoczono umocnieniami ziemnymi, a na początku XIV stulecia zastąpiono je kamiennym murem obronnym. Otaczał miasto wraz z bramami: Świdnicką, Pszczyńską i Bolkowską. Niestety żadna z bram nie zachowała się do czasów obecnych. Dziś najpiękniej prezentuje się południowy fragment obwarowań przy ul. Piłsudskiego. Jest wysoki na 8 m, widoczna jest tu zrekonstruowana, zadaszona baszta oraz hurdycje, czasowo dostępne. Niestety ta ścieżka po murach obronnych w Majówkę podczas naszej wizyty była zamknięta.
Adres: ul. Piłsudskiego i inne
Rynek z Ratuszem w Świebodzicach
Rynek w Świebodzicach jest ładny i czysty, a dodatkowo w centrum uwagę przykuwa efektownym ratuszem. Przypomina on kościół, to klasycystyczna budowla wzniesiona w latach 1779-81 według projektu Christiana Valentina Schulze, a na początku XX wieku została częściowo przebudowana. Zaprojektowano ją na planie litery T z krótkimi ramionami. W narożu zachodniej fasady stoi czworoboczna wieża, na której umiejscowiono taras widokowy.
Co ciekawe, pierwszy ratusz powstał tu już w średniowieczu, ale spłonął podczas wielkiego pożaru miasta, w 1774 roku. Przed dzisiejszym ratuszem można podziwiać fontannę. Dookoła placu stoi zabudowa stanowiąca połączenie zabytkowej i tej nowszej. Minusem na rynku jest ruch samochodowy, ale za to są tu bezpłatne parkingi.
Kościół Św. Mikołaja
Kościół Św. Mikołaja to gotycka świątynia, najstarsza w mieście. Konsekracji pierwotnego kościoła Św. Mikołaja w tej lokalizacji dokonał w 1228 biskup wrocławski Wawrzyniec. W jej miejscu stanęła świątynia w stylu gotyckim, zbudowana w II połowie XIII wieku, w kolejnych stuleciach rozbudowana, zmodernizowana i zbarokizowana. W obrębie jej murów istnieje też kaplica rodu von Hochberg z sarkofagami.
Adres: plac Kościelny 1
Mural "Miasto Zegarów" - historia Gustava Beckera
Na ścianie domu niedaleko Rynku, przy ulicy Żeromskiego widnieje wielki mural zatytułowany Miasto Zegarów. Przedstawia Gustava Beckera z zegarami i motywami przemysłowymi. Znalazł się tu nie bez przyczyny. Świebodzice to tykające miasto nazywane Miastem Zegarów, a to za sprawą Gustava Beckera (1819-1885), jednego z najsłynniejszych mieszkańców tego miasta. W połowie XIX wieku założył tu fabrykę, rozpoczynał całkiem skromnie, ale jego zegary były tak precyzyjne, że zdobywały nagrody, w Londynie, w Lipsku czy w Paryżu. Produkcja zegarów gwałtownie rosła. W ciągu 19 lat z 75 tysięcy do 1.000.000 zegarów rocznie rozsławiając przy okazji miasto. Tę historię i złoty wiek fabryki Pana Beckera symbolizuje właśnie ten mural.
Adres: Plac Jana Pawła II od strony ul. Żeromskiego
Pałac Seidlów w Świebodzicach - Hugoschloss
Na wzgórzu ponad miasteczkiem, a jednak dostępnym pieszo w zaledwie kilka minut, stoi śliczny pałac Seidlów. Ufundował go w połowie XIX wieku Ernest Hugo Kramst, stąd obiekt nosił miano Hugoschloss. Później przeszedł w ręce rodu Seidlów. Pałac jest śliczny i bardzo dobrze utrzymany, ale jednak niedostępny, bowiem mieści się tutaj Dom Pomocy Społecznej. Urzeka jego neoklasycystyczna fasada z kolumnami, w towarzystwie parku z aleją lipową i okazałym platanem.
Adres: ul. Mickiewicza
Pałac Wdów - malownicze ruiny w dzielnicy Ciernie
2 km od centrum Świebodzic stoją ruiny Pałacu Wdów w Cierniach (dzielnica miasta). Powstał w połowie XVIII wieku i pierwotnie miał być Pałacem Wdów związanym z rodziną Hochbergów. W tamtych czasach prawo zwyczajowe nakazywało, by po śmierci pana na Książu, główną rezydencję przejmował najstarszy syn, a wdowa ustępowała miejsca nowej pani zamku. To właśnie tutaj wdowy miały dożyć swoich dni. Budowy jednak nigdy nie ukończono. Do dziś pozostały jedynie zarośnięte mury, które wciąż opowiadają historię niespełnionych oczekiwań. Choć ogrodzony i niedostępny, wręcz grozi zawaleniem, to wciąż intrygujący.
Adres: Ciernie 132A, Świebodzice
Kościół Św. Piotra i Pawła
Klasycystyczny kościół Św. Piotra i Pawła w Świebodzicach stoi tuż obok rynku. Pierwsze wzmianki o tej świątyni sięgają lat 1776-79. Została zbudowana według projektu niemieckiego architekta Chrystiana Schulza. Budowla wzniesiona jest na planie krzyża. Od frontu ponad wejściem wznosi się kwadratowa dzwonnica, przechodząca nad balustradą w ośmioboczną wieżę. Ta ponad 70-metrowa wieża to główny element zdobiący fasadę kościoła Św. Piotra i Pawła, ale i zarazem górujący ponad starówką, wraz z wieżą ratuszową. Wnętrze świątyni odznacza się ciekawym stropem wspartym na 16 słupach, przechodzących w doryckie kolumny. Słupy i kolumny dzielą wnętrze kościoła na trzy nawy, a boczne nawy dodatkowo zdobią balkony. W środku warto zwrócić uwagę na zabytkowe organy.
Adres: ul. Prusa
Kościół Św. Franciszka z Asyżu
Początki kościoła Św. Franciszka z Asyżu w Świebodzicach sięgają XII lub XIII wieku. Wiadomo na pewno, że w 1224 roku drewniany kościółek wraz z wiernymi spalili tu Tatarzy zmierzający pod Legnicę. Kościół odbudowano jako romański w kilka lat po pożarze, a w XIV wieku przebudowano. I tak do dziś świątynia przetrwała w formie gotyckiej budowli jednonawowej. Od południa przylega kruchta, a do prezbiterium od północy zakrystia. Nawa i kruchta nakryte są drewnianym stropem, prezbiterium sklepieniem krzyżowo - żebrowym, a zakrystia sklepieniem kolebkowym. Od zachodu do świątyni przylega wieża.
Ciekawe jest wnętrze kościoła Św. Franciszka. Zachowało się tu gotyckie sakramentarium z 1352 roku, późnobarokowe organy oraz ołtarz główny z XVII wieku. Pierwotny ołtarz główny, czyli gotycki tryptyk z przedstawieniem Tryumfu Matki Bożej eksponowany jest dziś w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Po II wojnie światowej, w czasie renowacji wnętrz świątyni odkryto cenne malowidła - polichromie z XIII/XIV wieku przedstawiające m.in. postać Św. Krzysztofa. W 2007 roku odrestaurowano zabytkowy fresk Św. Krzysztofa oraz barokowy ołtarz główny.
Adres: ul. Strzegomska 40
Kościół Św. Anny - najstarszy zabytek sakralny w Świebodzicach
Kościół Św. Anny, a raczej jego ruiny, znajdują się w dzielnicy Pełcznica, która niegdyś była osobna wioską. To ślad budowli jednonawowej, o charakterze obronnym. Powstała w stylu romańskim i jest dziś najstarszym kościołem miasta. Można przypuszczać, że jej początki sięgają XI wieku, a nawet wcześniejszego okresu, kiedy to Pełcznica należała do Komesa Imbrama, bliskiego doradcy księcia Henryka Brodatego. Pierwsza historyczna wzmianka na temat świątyni Św. Anny zapisana została za czasów rządów księcia Henryka Brodatego, w roku 1226. Następny zapis z 1228 roku dostarcza informacji o dużej roli kościoła w systemie obronnym osady pełcznickiej. Jak głosi legenda, obiekt ten spłonął od uderzenia pioruna i od tego czasu pozostaje w ruinie.
Adres: ul. Jana Mikulicza, Pełcznica
Tajemniczy szpital w Mokrzeszowie
Kilka kilometrów od Świebodzic stoi opuszczona budowla, która od lat budzi ciekawość i obrasta legendami, a nawet plotkami! Wygląda niczym pałac możnych, ale tak naprawdę był to całkiem spory szpital i dom opieki starców. Zbudowano go pod koniec XIX wieku, w latach 1860-1880, z fundacji właściciela miejscowości barona von Jakoby-Klösta, a chorymi opiekował się zakon Kawalerów Maltańskich. To neogotycki obiekt z cegły w kolorze czerwonym i żółtym. W czasie I wojny światowej leczono tu pilotów oraz żołnierzy a w międzywojniu był to ośrodek sanatoryjny. Od 1938 roku rezydował tu Związek Dziewcząt Niemieckich, trochę jakby żeński odpowiednik Hitlerjugend. Wierne nazistowskim wartościom i władzom, oddawały swe życie, a nawet intymność w ich ręce. I tak właśnie narodziła się plotka, że w Mokrzeszowie w czasie wojny działał ośrodek Lebensborn, tzw. „fabryka dzieci”. Program polegał na wspieraniu narodzin dzieci uznawanych za „rasowo wartościowe” według nazistowskiej ideologii. To jednak tylko legenda, bo nie istnieją żadne dokumenty potwierdzające tę historię, a naziści takich faktów nie ukrywali.
Po wojnie budynek służył jako siedziba szkoły rolniczej oraz ośrodek kolonijny. Budowla stała się też scenerią polskiego serialu Gruby z 1971 roku, a później stopniowo pustoszała i stanowiła ciekawy urbex. W latach 90. niemiecka rodzina chciała stworzyć tu luksusowy hotel, ale projekt nie doczekał się realizacji. Do dziś nic się tu nie dzieje, a wejścia na teren budowli broni ogrodzenie. Podobno obiekt nabył niedawno nowy prywatny właściciel. Może odmieni się los tej niezwykłej budowli!
Inne atrakcje warte zwiedzenia w mieście i w okolicach Świebodzic
- Plac z fontanną i pomnikiem Jana Pawła II - Papieża Polaka, pl. Jana Pawła II
- Wodne Centrum Rekreacji, ul. Mieszka Starego 8 - kryty basen
- Basen OSiR, ul. Rekreacyjna 1A - odkryty basen
- Lądowisko Świebodzice, ul. Lotnicza
- Szlaki turystyczne na Górę Chełmiec (około 5 km pieszo) lub do Książa
- Lotnisko Hochbergów – ślad betonowej płyty w lesie
Zamek Książ - największy na Dolnym Śląsku
Trzeci co do wielkości zamek w Polsce i największy na Dolnym Śląsku. Uwielbiany przez turystów, dostępny dla nich przez cały rok. Zachwyca obejściem z kwietnymi tarasami, a w Majówkę przyciąga Festiwalem Kwiatowym. Atrakcji na zamku i wokół niego nie brakuje, a wśród nich są Podziemia, Mauzoleum, Palmiarnia czy ścieżki spacerowe w Książańskim Parku Krajobrazowym nad Pełcznicą!
Zamek Roztoka
Niedaleko odnajdziesz również Zamek Roztoka, który dzisiaj jest już bardziej pałacem. Jego historia sięga XIV wieku, a od XV stulecia do II wojny światowej rezydowali tu Hochbergowie, podobnie jak na Książu. Zamek zachował się w dużej mierze w oryginale, a obecnie jest rewitalizowany przez prywatnego właściciela i udostępniany w ciepłe weekendy. Wnętrza zachwycają!
Historia Świebodzic – od średniowiecza po zegarmistrzowskie imperium
Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z XII wieku, ale prawa miejskie nadał w 1228 roku książę Henryk Brodaty. Rozwój zahamowała rywalizacja ze Świdnicą. W 1310 roku Świebodzice straciły nawet prawa miejskie. po 27 latach, w 1337 roku książę jaworsko-świdnicki Bolko II Mały przywrócił prawa miejskie. W średniowieczu kwitł tu handel i rzemiosło, a w XIX stuleciu rozkwitło zegarmistrzostwo za sprawą Gustava Beckera, który założył w 1847 roku fabrykę, produkującą precyzyjne zegary wahadłowe. Świebodzice stały się "Miastem Zegarów". W XX wieku miasto było zapleczem rodu Hochbergów z Książa. Działało tu lotnisko dla ich gości. Od kilku lat co roku organizowane jest tu Święto Świebodzickich Zegarów Gustavy.
Nazwa miasta
Przez wieki miasto nosiło niemiecką nazwę Freiburg, co po polsku znaczy Wolne miasto. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 we Wrocławiu wymienia nazwę miasta z dokumentu łacińskiego z 1291 "Friburg" i tłumacząc jej znaczenie: "Freie Burg des Bolko I" – Wolny zamek Bolka I. Z kolei w 1613 roku śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w dziele o geografii Śląska "Silesiographia" podając łacińską nazwę Freiberga. Nazwę Świebodzice nadano dopiero po II wojnie światowej, a dokładnie 7 maja 1946 roku. Co ciekawe, dotrzymano tradycji, bo po staropolsku "świeboda" to "wolność".
Świebodzice to kompaktowa perełka, którą zwiedzisz w 2-3 godziny, chyba że zatrzymasz się na chwilę dłużej. Wypić kawę i zjeść pyszne ciasto można na rynku w Kawiarni Forum. To idealne miasto na spokojny dzień z historią i naturą w tle.
Nasz film o okolicach
Zachęcamy do naszego filmu o mieście i jego okolicach.
Noclegi w Świebodzicach
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Co zobaczyć w okolicy?
Jeśli chcesz odkryć jeszcze więcej pięknych zakątków tej części Polski, mamy dla Ciebie kilka propozycji. W promieniu 50 kilometrów znajdziesz urokliwe miejscowości i regiony, które warto uwzględnić w swojej podróży.
- Jedlina-Zdrój, odległość: 14.4 km
- Szczawno-Zdrój, odległość: 7.8 km
- Świdnica, odległość: 11.8 km
- Dolny Śląsk, odległość: 12.6 km
- Szczytna, odległość: 50 km
- Bolków, odległość: 16.9 km
