Muzeum w Tarnowskich Górach. Renesansowy dom Sedlaczka i historia miasta
Dom Sedlaczka w Tarnowskich Górach to niepozorna budowla na rynku, która skrywa chyba najładniejsze wnętrze w mieście, a na pewno najbardziej zjawiskowy, renesansowy strop! To zabytkowy dom z XVI wieku, który w 1805 roku nabył kupiec Jan Sedlaczek i urządził tu Winiarnię, istniejącą do dziś. To na parterze, natomiast na piętrze siedzibę ma interesujące Muzeum w Tarnowskich Górach, skrywające ów strop. Koniecznie zajrzyj do środka, wszak gościł tu sam król Jan III Sobieski!
Historia domu Sedlaczka
Dom Sedlaczka pochodzi z XVI wieku i pierwotnie był siedzibą Starostów Ziemi Bytomsko-Tarnogórskiej. Wśród właścicieli byli m.in. burmistrz Tarnowskich Gór Christoph Kraker czy starosta Erdmann Gustav Henckel von Donnersmarck. W 1805 roku budynek kupił czeski kupiec Jan Sedlaczek, stąd wzięła się jego nazwa, która na stałe do niego przylgnęła. Ów Sedlaczek urządził tu winiarnię, istniejącą po dziś dzień. Działała ona nawet od 1786 roku, ale w tej lokalizacji funkcjonuje od 1805 roku. Do 1922 roku prowadzona była przez rodzinę Sedlaczków.
W domu tym podejmowano ważnych gości: cesarzową Eleonorę (1670), królów Polski: Augusta II Mocnego (1697) i Augusta III Sasa (1734) czy pisarzy: Johanna Wolfganga Goethe (1790) oraz Juliana Ursyna Niemcewicza (1821). Najbardziej jednak znamienita wizyta to ta króla Jana III Sobieskiego w dniach 20–22 sierpnia 1683 roku, który podczas swojej wyprawy na Wiedeń żegnał tutaj swą ukochaną Marysieńkę i najmłodszego syna. On wraz z królewiczem Jakubem wyruszył w dalszą drogę na Wiedeń, a Maria Kazimiera z Konstantym wybrała się w drogę powrotną do Krakowa. Podobno nie obyło się bez łez. I tu taka ciekawostka, niemal z każdego przystanku król słał długie listy do swej królowej, a ona odwzajemniała się tym samym. Marysieńka listy swojego Jachniczka skrywała i do dziś zachowały się niemal w komplecie. Listów królowej zachowało się znacznie mniej.
Restauracja i Winiarnia Sedlaczek
Po wojnie dom Sedlaczka stał w opłakanym stanie i groziło mu nawet wyburzenie. Na szczęście zaopiekowało się nim Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Obecnie w budynku Sedlaczka na uwagę zasługują oryginalne polichromie stropów o motywach roślinnych z rozetami z I połowy XVII wieku i rzadkie sklepienia kolebkowe z XVIII wieku. Obecnie piwnice i parter są własnością prywatną i skrywają restaurację i historyczną Winiarnię Sedlaczek słynącą z tradycyjnej kuchni śląskiej. Piętro natomiast jest własnością Urzędu Miasta Tarnowskie Góry i zaprasza do Muzeum.
Muzeum w Tarnowskich Górach. Wystawy stałe i czasowe
Od 1958 roku na piętrze swoją siedzibę ma Muzeum w Tarnowskich Górach. Najbardziej spektakularna i największa jest tutaj tzw. "Sala pod Renesansowym Stropem", gdzie dodatkowo organizowane są spotkania naukowo-kulturalne. Wystawy stałe opowiadają o historii miasta, która właśnie zatacza piękne koło 500 lat!
Wystawa stała. Sala renesansowa z galerią malarstwa zachodnioeuropejskiego
Ozdobą największej sali tarnogórskiego Muzeum jest drewniany, bogato zdobiony i polichromowany strop. Datuje się go na pierwszą połowę XVII wieku. Odkryto go podczas remontu budynku w 1956 roku. Prezentowany jest tu jeden z najsłynniejszych zbiorów Muzeum. To kolekcja malarstwa zachodnioeuropejskiego, której twórcą jest ks. infułat dr Michał Lewek (1878–1967), długoletni proboszcz parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Tarnowskich Górach. Cenne obrazy to głównie dzieła malarstwa flamandzkiego, holenderskiego i włoskiego.
Wystawa stała. Z dziejów Tarnowskich Gór
Największa wystawa stała tarnogórskiego Muzeum prezentuje zbiory ilustrujące bogatą przeszłość miasta. Najstarsze obiekty dokumentują początki osadnictwa i narodziny miasta. Obok nich zgromadzono eksponaty związane z miejscowym górnictwem i hutnictwem. Oprócz dawnych narzędzi obejrzeć można blisko 100-letni model maszyny parowej, pochodzący z tarnogórskiej szkoły górniczej. Uwagę zwraca również obraz feretronowy przedstawiający Świętą Barbarę na tle krajobrazu górniczego Tarnowskich Gór. Znamienne są kopie najważniejszych dokumentów miejskich, czyli Ordunku Gornego czy nadania herbu miastu. Wystawa prezentuje również zasłużoną dla miasta i regionu arystokratyczną rodzinę Henckel von Donnersmarck. Ciekawostką są pojedyncze pamiątki z nieistniejących już pałaców Donnersmarcków w Świerklańcu i Reptach oraz Portret Guida Henckel von Donnersmarcka pędzla Franza von Lenbacha. Sfinansował go podobno dla Muzeum potomek Donnersmarcków. W tej części dowiesz się również o znamiennym kolejnictwie, Bractwie Strzeleckim czy trzech wyznaniach istniejących jednocześnie w mieście - ewangelickim, katolickim i żydowskim.
Wystawa stała. Wiwat Jan III Sobieski
Wystawa upamiętnia przemarsz króla Jana III Sobieskiego i jego wojsk przez Tarnowskie Góry w drodze na odsiecz Wiednia. Monarcha zatrzymał się w mieście, należącym wówczas do Korony Czeskiej, w 1683 roku. Do wydarzenia tego nawiązuje tarnogórska kolekcja sobiescianów – obiektów związanych z postacią króla i jego czasami.
Wystawy czasowe. Mapa Józefa Piernikarczyka
W muzeum regularnie organizowane są też wystawy czasowe. My natrafiliśmy na wystawę: Podziemny świat tarnogórski. Mapa, od której wiele się zaczęło. Będzie prezentowana do 24.05.2026. Koncentruje się wokół unikatowego dzieła z końca lat 30. XX wieku, efektu pracy historyka Józefa Piernikarczyka, sztygara Alfonsa Kopii i artysty malarza Józefa Machwica. Mapa przedstawia wielowiekowy dorobek tarnogórskiego górnictwa wraz z zaznaczeniem nieeksploatowanych już wówczas chodników, sztolni i szybów. Powstanie dzieła miało cele nie tyle przemysłowe, co historyczne i turystyczne. Tak zaczęła się przygoda z udostępnieniem tarnogórskich podziemi dla zwiedzających w postaci Kopalni Srebra i Sztolni Czarnego Pstrąga. Zastanawiacie się może, czy Pan Józef to nasza rodzina? Po stworzeniu drzewa genealogicznego spotkaliśmy się kiedyś z jego synem Czesławem. Niestety razem nie doszukaliśmy się skrzyżowania w postaci wspólnego przodka, ale z pewnością wcześniej taki musiał istnieć, bowiem obie linie pochodzą we wcześniejszych wiekach z Wieszowy.
Informacje praktyczne
Muzeum w Tarnowskich Górach
Rynek 1, Tarnowskie Góry
Aktualne godziny zwiedzania i ceny biletów: www.muzeumtg.pl
Noclegi w Tarnowskich Górach
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Co zobaczyć w okolicy?
Jeśli szukasz więcej pomysłów na ciekawe miejsca do odwiedzenia, mamy dla Ciebie kilka propozycji w okolicy. W promieniu 30 kilometrów znajduje się kilka atrakcji, które warto dodać do swojego planu podróży.
- Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach, odległość: 2.1 km
- Sztolnia Czarnego Pstrąga w Tarnowskich Górach, odległość: 3.9 km
- Jezioro Nakło Chechło, odległość: 5.4 km
- Księża Góra w Radzionkowie, odległość: 6.4 km
- Park w Świerklańcu, odległość: 7.3 km
- Pałac w Siemianowicach Śląskich, odległość: 19.4 km
- Jezioro Pławniowice, odległość: 26.2 km
- Jezioro Pogoria, odległość: 26.8 km
- Pałac w Pławniowicach, odległość: 27.6 km
- Nikiszowiec w Katowicach, odległość: 27.6 km
