Zabrze. Atrakcje turystyki górniczej i postindustrialnej
- Zabrze to miasto górnicze na Górnym Śląsku, znane z unikalnych atrakcji przemysłowych.
- Najważniejsze atrakcje to Zabytkowa Kopalnia Guido, Sztolnia Królowa Luiza i Szyb Maciej.
- Sztolnia Królowa Luiza oferuje możliwość spływu łodzią w podziemnych korytarzach.
- Parkowanie w centrum jest płatne, ale przy atrakcjach dostępne są wygodne parkingi.
Zabrze to górnicze miasto położone w wójewództwie śląskim, w obrębie konurbacji górnośląskiej. Leży pomiędzy Gliwicami i Bytomiem, niedaleko Tarnowskich Gór, przy trasie nr 78. Zabrze ma wiele obliczy. Jako miasto może nie zachwyca urokami i cudną zabudową, natomiast oferuje kilka naprawdę ciekawych atrakcji, których nie znajdziesz prawie w całej Polsce. Warto je odwiedzić. Tym bardziej, że pięknie zrewitalizowane, nie tylko świadczą o historii tych ziem i są cennym śladem tradycji, ale również oferują rodzinną rekreację na wysokim poziomie. Spawdź nasz przewodnik po Zabrzu!
Atrakcje w Zabrzu
Dziś, kiedy górnictwo na Górnym Śląsku zostało mocno zrestrukturyzowane i okrojone, pokopalniane obiekty, jak liczne szyby, podziemne korytarze i komory przestały być często użytkowane. Często natomiast zyskują nowe oblicze i nową funkcję. Stały się świetnymi atrakcjami dla turystów, będąc zarazem autentycznym śladem przeszłości i cenną pamiątką myśli technicznej. Przyciągają coraz więcej zwiedzających i to nie tylko z okolicy, ale nawet zza granicy. Ale oczywiście nie tylko kopalnie w Zabrzu znajdziemy. Poznaj najlepsze atrakcje Zabrza!
1. Kopalnia Guido w Zabrzu
Zabytkowa Kopalnia Guido w Zabrzu to prawdziwy hit dla turystów. Nie tylko z Górnego Śląska, którzy tym tematem nasiąkli od dziecka, ale również z całej Polski, a nawet spoza jej granic. To niepowtarzalna okazja, by poznać realia trudnej pracy górników i odwiedzić miejsca, które przez lata były dostępne tylko dla podziemnych pracowników. To fantastyczna przygoda! Podczas zwiedzania Kopalni Guido - dawnej kopalni węgla kamiennego możesz poznać różne poziomy: 170 m, 320 m i 355 m. A na nich osobliwe atrakcje, np. odwiedzisz salę koncertową na poziomie 320 m pod ziemią czy przeżyjesz szychtę, czyli dniówkę 355 m pod ziemią. Kopalnia stanowi jedną z Gwiazd Techniki Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego.
Adres: ul. 3 Maja 93
2. Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu
Sztolnia Królowa Luiza to cenny i obszerny kompleks podziemny i naziemny, na który składają się przede wszystkim dawna kopalnia Królowa Luiza oraz Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna, która ją odwadniała. To właściwie pierwsza państwowa kopalnia na Górnym Śląsku, nazywana królową śląskich kopalń. Powstała pod koniec XVIII wieku, a dziś wraz ze Sztolnią tworzą wspaniałą atrakcję turystyczną udostępnioną dla zwiedzających. Oferuje podziemny spacer oraz najdłuższy w Polsce podziemny spływ. To niesamowita przygoda!
A czy wiesz, że przy udrożnieniu Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej używano tylko pracy ludzkich rąk? Łopatami ładowano muł na taczki, a te wywożono pod wylot Sztolni przy ulicy Miarki i do Szybu Carnall, skąd kubłem wyciągano go na powierzchnię. Warstwa mułu miejscami sięgała 3 metrów. Wg szacunków wyniesiono go ze Sztolni około 19 tysięcy ton, co daje 750 tysięcy pełnych taczek. Gdyby je poustawiać jedna obok drugiej, utworzyłyby szlak z Zabrza do Gdańska, jakieś 500 km!
Adres: ul. Mochnackiego 12
3. Wieża ciśnień w Zabrzu
Wieża ciśnień to element nowoczesnego Muzeum Górnictwa Węglowego i wspaniała okazja, by wniknąć w historię, ale i w świat nauki i po prostu zaznać ciekawych widoków. Wieża wzniesiona została w 1909 roku i jest dziś imponującym przykładem architektury przemysłowej. A to dlatego, że osobliwa jest jej konstrukcja, oparta na ośmiobocznym planie. Wyróżnia się monumentalnym charakterem, ale bryła to nie wszystko. To wyjątkowe miejsce dla całej rodziny, gdzie każdy gust zostanie zaspokojony. Czeka tu bowiem fascynująca wystawa Carboneum, efektowna panorama z góry oraz relaks w restauracji.
A czym jest owe Carboneum? To centrum wiedzy o węglu, multimedialna ekspozycja mówiąca o pierwiastku, który powstał miliardy lat temu w jądrze pewnej gwiazdy, a bez którego trudno wyobrazić sobie życie.
Adres: ul. Zamoyskiego 2
4. Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
Muzeum Górnictwa Węglowego to największy w Polsce i jeden z najważniejszych w Europie ośrodków górnictwa i turystyki postindustrialnej. Nowoczesna forma przeobrażonego Muzeum sprawia, że odwiedzający chętnie tu zaglądają. Mogą bowiem zaznać przygody i poznać atrakcje, których próżno szukać w większości polskich miast. Na Muzeum składają się: Kopalnia Guido, Sztolnia Królowa Luiza, Wieża Ciśnień, Park 12C, Park Techniki Wojskowej oraz Strefa Carnall. Całość tworzy wszechstronną przestrzeń dla miłośników historii, techniki i dziedzictwa górniczego.
Muzeum Górnictwa Węglowego to:
- największy kopalniany kompleks w Europie dostępny dla turystów: ponad 10 kilometrów podziemnych tras turystycznych
- najdłuższy w Europie podziemny spływ, liczący ponad 1 kilometr długości
- najgłębszy udostępniony dla ruchu turystycznego poziom w górnictwie węglowym w Europie
- największy w Europie podziemny park maszyn górniczych
- najstarsza w Europie, wciąż działająca maszyna parowa
- najgłębiej położony pub w Europie
Adres: ul. 3 Maja 93, ul. Wolności 410, ul. Zamoyskiego 2
5. Szyb Maciej w Zabrzu
Szyb Maciej w Zabrzu Maciejowie to zespół zachowanych i pięknie zrewitalizowanych obiektów dawnego zakładu górniczego z początku XX wieku. Tym ciekawszy to obiekt, że z dawnego szybu kopalnianego zrobiono studnię głębinową, stanowiącą ujęcie wody. Szyb znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki i jest udostępniony dla turystów, tylko z przewodnikiem. Ponadto na miejscu powstała pyszna restauracja leżąca na Szlaku Kulinarnym Śląskie Smaki.
Adres: ul. Srebrna, Zabrze Maciejów
6. Ogród Botaniczny w Zabrzu
Ogród Botaniczny w Zabrzu to miejsce z najbardziej różnorodną kolekcją roślin na całym Górnym Śląsku. Ma wyjątkowy charakter ekologiczny, zdrowotny i naukowy. Można tu również nabyć rośliny. Na obszarze Ogrodu rośnie 4500 sztuk okazów drzew i krzewów i około 200 taksonów bylin. Odnajdziesz tu bogatą kolekcję roślin pochodzących praktycznie ze wszystkich stref klimatycznych świata. Ogród nie jest bardzo duży, ale to śliczne, kolorowe miejsce, idealne na spokojny spacer.
Ogród w Zabrzu dzieli się na część botaniczną nawiązującą do ogrodów w stylu francuskim oraz parkową z placem zabaw i terenami gospodarczymi ze szklarniami. Obecnie dwie szklarnie są udostępnione dla turystów. Jedna to tzw. kaktusiarnia z sukulentami z różnych rodzin botanicznych. Druga to palmiarnia, w której oprócz egzotycznych roślin, np. bananowców, paproci i palm, znajduje się oczko wodne i akwaria z rybkami.
Adres: ul. Piłsudskiego 60, ul. Botaniczna
7. Cmentarz żydowski w Zabrzu
Cmentarz żydowski w Zabrzu to niesamowicie klimatyczny kirkut. Znajduje się obok innego cmentarza. Na co dzień zamknięty jest charakterystyczną, pomarańczową bramą, ponieważ zdarzały się tutaj dewastacje. Można jednak go zwiedzać w dniu 1 listopada oraz w niedzielę w okolicach 15 maja. A dodatkowo można z opiekunem cmentarza, Dariuszem Walerjańskim załatwić sobie indywidualne zwiedzanie. Obiekt pochodzi z końca XIX wieku i kryje malownicze grobowce, spowite bluszczem.
Spoczywa tu około 1000 osób wyznania mojżeszowego. Do dziś zachowało się niespełna 700 nagrobków. Od monumentalnych grobowców z piaskowca, przypominających te z chrześcijańskich cmentarzy, przez bardziej charakterystyczne macewy, spotykane na innych kirkutach, po słupowe nagrobki w różnych kształtach. Są też bardziej nowoczesne nagrobki z kolorowego kamienia. Pochylone zębem czasu, poutykane tu i ówdzie, przypominają o minionym czasie. Uwagę przykuwa Grobowiec Böhmów, wykonany z czarnego granitu szwedzkiego. Urokliwe są grobowce pod murem, te z bluszczowymi czapami. Jakie nazwiska odnajdziecie na grobach? Pollack, Hoffmann, Zimmermann, Kaiser, Fischer, Herzberg, Katz, Goldmann, Fridman, Rosenbund czy Elsner.
Adres: ul. Cmentarna 15
8. Osiedle Zandka w Zabrzu
Osiedle Zandka to dawne osiedle robotnicze, które powstało w latach 1903-22, dla pracowników pobliskiej huty Donnersmarcka. Znajduje się ono na tzw. Małym Zabrzu. To wyjątkowe miejsce, z jednej strony nieco zaniedbane, a z drugiej bardzo klimatyczne. Gdyby odnowić stojące tu domy, zachwyciłyby niejednego turystę, bo uroku odmówić im nie można! To zdecydowanie jedno z najpiękniejszych osiedli robotniczych na Górnym Śląsku. Każdy dom na Zandce, a jest ich około 40, ma podobny rzut, ale inne dachy, bryły i zdobienia. Są podobne, a jednak każdy prezentuje się nieco inaczej. Elewacje budynków wykonane zostały w dużej mierze z czerwonej cegły. Niektóre dodatkowo zdobi dekoracyjna, drewniana konstrukcja szkieletowa. Miejsce nie cieszy się najlepszą sławą, ale warto tutaj pospacerować w ciągu dnia i docenić dawną architekturę.
Adres: ul. Krakusa i ul. Stalmacha
9. Stalowy dom w Zabrzu
Tuż obok Zandki, przy ulicy Cmentarnej, odnajdziesz charakterystyczny stalowy dom. Pochodzi z 1927 roku i stanowi prawdziwy unikat w skali Europy. Wówczas takich domów postawiono kilka na Śląsku. Miały stać się idealnym rozwiązaniem dla robotników, ponieważ stawiało się je niezwykle szybko, w niecały miesiąc. Nie przyjęły się jednak na dłużej, a jednym z powodów były problemy z pleśnią. Może to i dobrze, bo ten dom wygląda dość dziwnie. Do dziś mieszkają w nim lokatorzy.
Adres: ul. Cmentarna
10. Drewniany kościół w Zabrzu
Drewniany kościół Św. Jadwigi w Zabrzu, w dzielnicy Poręba to potężny unikat zbudowany w stylu modernizmu z elementami ekspresjonizmu. Powstał w XX wieku, a dokładniej w 1929 roku. Oczywiście w tym czasie stawiano murowane świątynie, ale ze względu na występujące w tym rejonie szkody górnicze postanowiono zbudować kościół drewniany. Bardzo ciekawa jest jego bryła oraz spore rozmiary. Zdecydowanie zwraca uwagę niecodzienną formą architektoniczną. Budowla posadowiona jest na płycie żelbetowej o masie 57 ton, na planie owalnego dwunastoboku z czterema ośmiobocznymi wieżami. Nakryta jest wysokim dachem wielospadowym. Kościół ten leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.
Kościół Św. Jadwigi, ul. Wolności 504
11. Kościół Św. Wawrzyńca w Zabrzu
Neogotycki kościół Św. Wawrzyńca stoi w zabrzańskiej dzielnicy Mikulczyce. Murowana, efektowna świątynia z cegły powstała w latach 1892-94, ale parafia Św. Wawrzyńca istniała tutaj już w średniowieczu. Znana była w XII wieku jako wieś rycerska. Pierwszy drewniany kościółek na pewno stał na Wzgórzu Kościelnym w 1326 roku. Został zniszczony i w XVI stuleciu wybudowano nowy, drewniano-murowany, a gdy okazał się za mały, wzniesiono obecną świątynię. Stary pozostał jako zabytek, ale został podpalony i teraz jego jedynym śladem jest krzyż stojący w miejscu dawnego ołtarza. Nowy kościół natomiast musiał się zmagać z tornadem, który w 1928 roku złamał boczną wieżę, a ta przebiła dach świątyni i zniszczyła organy.
Adres: ul. Mariacka 1
12. Osiedle robotnicze Borsig w Zabrzu
Osiedle Borsig to najstarsze osiedle robotnicze na Górnym Śląsku. Powstało w latach 1865-89. Osiedle w Zabrzu założone zostało przez przemysłowca Alberta Borsig, stąd jego nazwa. Ojciec Alberta - August Borsig zainwestował w połowie XIX wieku swoje pieniądze w Biskupice, będące wówczas własnością Ballestremów i stworzył koncern przemysłowy Borsigwerke, m.in. produkujący lokomotywy. Koncern ten istnieje do dziś, nieprzerwanie od 1837 roku.
Osiedle Borsig powstało dla pracowników fabryk rodzinnych. Wybudowano wówczas ponad 60 budynków, w których mieszkały blisko 3 tysiące ludzi. Kolonię Borsiga w dzielnicy Biskupice przy ulicy Bytomskiej tworzą do dziś identyczne domy 4-rodzinne, stojące w uporządkowanym układzie, przy ulicach: Mieczysława I, Głowackiego, Władysława IV, Rodziewiczówny, Pawła Kempki i Św. Wojciecha. Do osiedla dochodzą ulice Okrzei i Mikosza. Domy na osiedlu Borsig mają skromną dekorację, a w konstrukcji tych budynków uwagę przykuwają oryginalne elementy pruskiego muru, bardzo przyjemne dla oka.
Adres: ul. Okrzei i inne, Zabrze-Biskupice
13. Teatr Nowy w Zabrzu
Centralną część Zabrza stanowi Plac Teatralny, gdzie uwagę przykuwa zabytkowy Teatr Nowy im. Gustawa Morcinka. Budowla stoi obok dzisiejszego centrum handlowego Platan.
Adres: Plac Teatralny 1
14. Kąpielisko Leśne w Maciejowie
Kąpielisko Leśne w Maciejowie zorganizowane jest w dzielnicy Zabrza - Maciejowie. Kąpielisko pozwala wypocząć od zgiełku miasta wśród lasów podczas letnich upalnych dni.
Adres: ul. Srebrna 10
Historia Zabrza
Pierwsze wzmianki o dzisiejszych dzielnicach Zabrza pochodzą już z XIII wieku, najstarszą dzielnicą są Biskupice wymienione w 1243 roku w dokumencie księżnej Violi. Ówcześni mieszkańcy żyli głównie z uprawy roli, z czasem popularna stała się tu uprawa chmielu. Na granicy Gliwic i Zabrza leżało wielkie "Chmielnicisko", o którego posiadanie ośrodki te toczyły w XVII wieku zawzięty spór. Miejscowi chłopi uprawiali także len, przędziony i tkany domowym sposobem.
W XIX wieku, w czasie rewolucji przemysłowej, na plan pierwszy wysunął się w Zabrzu przemysł ciężki - powstały wówczas kopalnia węgla kamiennego oraz huta za sprawą Guido Henckel von Donnersmarck - wielkiego potentata w tym regionie. Ale ten proces rozpoczął się tutaj już pod koniec XVIII stulecia, kiedy powstała tu praktycznie pierwsza na Górnym Śląsku kopalnia węgla kamiennego - królowa śląskich kopalń.
Powstała jako kopalnia państwowa, jej pierwsza nazwa to "Królewska", z czasem zmieniono nazwę na kopalnia Królowa Luiza, po zmarłej żonie króla Fryderyka Wilhelma III. Powstała wkrótce dla jej odwadniania Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna była majstersztykiem ówczesnych czasów. Dziś obiekty te są udostępnione dla turystów w postaci Sztolni Królowa Luiza.
Noclegi w Zabrzu
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Co zobaczyć w okolicy?
Jeśli masz ochotę na dalsze zwiedzanie, w okolicy znajdziesz kilka innych interesujących miejscowości i regionów. Odkryj, co warto zobaczyć w promieniu 50 kilometrów od tej lokalizacji!
- Bytom, odległość: 10.6 km
- Górny Śląsk, odległość: 15 km
- Tarnowskie Góry, odległość: 15.6 km
- Tychy, odległość: 24.6 km
- Racibórz, odległość: 46.8 km
- Zawiercie, odległość: 49 km
Mapa z zaznaczonymi atrakcjami
