Pardubice w Czechach. Zamek, Zielona Brama, Młyny i inne atrakcje, które warto zobaczyć!

5

Pardubice to ciekawe miasto w Czechach, kojarzone głównie z końmi, torem wyścigów i Wielką Pardubicką. Nie każdy jednak wie, że to czeskie miasto skrywa piękną architekturę i zabytki oraz zachwyca kameralnym rynkiem. To stolica województwa i największe miasto regionu. Słynie z pierników, Automatycznych Młynów i renesansowego zamku z pierwszym aktem w Czechach! Sprawdź nasz przewodnik o Pardubicach!

Położenie i dojazd do Pardubicach

Pardubice leżą w regionie Wschodnich Czech, około 100 km na wschód od Pragi i 50 km na północny wschód od miasta Hradec Králové i nieco ponad 40 km na zachód od Kutnej Hory, na wysokości około 220 m n.p.m. To stolica i największe miasto Kraju Pardubickiego, czyli województwa pardubickiego. Liczy ponad 90 tys. mieszkańców i jest ważnym węzłem komunikacyjnym nad Łabą oraz Chrudimką. 

Z Polski, zarówno z Warszawy, Wrocławia czy Katowic dojedziesz pociągiem do Pardubice Hlavni Nadrazi (dworzec główny) z przesiadkami. Również autobusy kursują tutaj z głównych miast, np. FlixBus. Najłatwiejszy jest dojazd samochodem. Ze Śląska trasa prowadzi głównie autostradami i drogami ekspresowymi. To około 450 km i około 4,5 godziny jazdy najpierw autostradą A1, a później czeską autostradą D1 (wymaga czeskiej winiety 310 CZK/10 dni, 2026), przez Ostrawę i Ołomuniec i dalej D35 na północ przez Hradec nad Moravicí i Litovel do Pardubic. My parkowaliśmy na rynku, na płatnym parkingu.

Zabytki i atrakcje w Pardubicach. Co warto zobaczyć? Mapa atrakcji miasta

Zdziwisz się, jak wiele pięknych zabytków i ciekawych atrakcji skrywają Pardubice. Najbardziej cenny i okazały jest zamek, ale uwagę przyciąga też Zielona Brama, efektowny Teatr, zacny kościół czy nowoczesne Automatyczne Młyny. A serce skradł nam ładnie utrzymany i bardzo kameralny rynek. Oto najlepsze atrakcje Pardubic!

Zamek w Pardubicach: Sale rycerskie, renesansowe malowidła i pierwszy akt w Czechach!

Zamek w Pardubicach to cenna budowla, dziś renesansowa, ale początkowo gotycka z XIII albo XIV wieku. Na okazałą, renesansową rezydencję przebudowali ją Pernstejnowie w XV-XVI wieku, dla których stała się główną siedzibą. Wówczas zyskała formę połączonych zamku i wystawnego pałacu arystokratycznego z fortyfikacjami. Później powstały jeszcze ozdoby sgraffitowe na fasadzie, kamienny most dobudowany do murów obronnych zamku oraz potężna wieża, zwana strażniczą. Co prawda później na terenie zamku istniał browar i magazyn manufaktury tekstylnej, ale wciąż zachowały się cenne i zarazem prześliczne elementy dawnego wystroju.

Zwiedzanie zamku: Muzeum Wschodnioczeskie

Zamek w Pardubicach jest udostępniony dla turystów. We wnętrzach mieści się Muzeum Czech Wschodnich z ekspozycjami historii miasta, w podziemiach istnieje schron, a wokół powstała ścieżka edukacyjna Wały zamku. Muzeum Powstało już w 1880 roku, a obecne Muzeum Wschodnioczeskie jest jego następcą. Najbardziej zachwycające są Sale Rycerskie, które ukazują oryginalne zdobne portale kamienne, renesansowe, malowane, drewniane stropy kasetonowe i wreszcie oryginalne, renesansowe malowidła ścienne! I tutaj ciekawostka, bowiem na ścianie podziwiać można przedstawienie biblijnej sceny, czyli Samsona i Dalili, kiedy ona ścina mu włosy, odbierając mu tym samym moc. To jedno z piękniejszych renesansowych malowideł w tym kraju. A obok rzecz jeszcze bardziej unikalna, bo to pierwszy akt w Czechach. Tak się mówi o malowidle przedstawiającym nagą Fortunę. To Fortuna Volubilis, czyli Przewrotna Fortuna, uosabiającą boską przychylność. Przedstawiona jest na kuli, bowiem “fortuna kołem się toczy”. Mural ten powstał w 1532 roku, a namalował go Wojciech z Pernstejna. Chciał w ten sposób zapewnić sobie dożywotnią przychylność. Freski zostały odkryte dopiero w XX wieku, bo wcześniej warstwy tynku zasłaniały to piękno. 

Ciekawostką jest też Kaplica Trzech Króli, którą zbudował na przełomie XV i XVI wieku Vilem z Pernstejna. Długo była ona zamknięta dla turystów, ale teraz można ją zwiedzać podczas wycieczek z przewodnikiem. W jej podziemiach mieści się Skrzynia Pernstejna - jedyny zachowany element późnogotyckiego wyposażenia zamku. Skrzynia służyła za średniowieczny skarbiec, skrywający przed światem dokumenty, umowy oraz setki kilogramów złota i srebra.

Wieża zamkowa, schron i kawiarnia

Wieża zamkowa stanowi dogodny punkt widokowy. Ma wysokość 59 metry i przy dobrej pogodzie pozwala podziwiać panoramę sięgającą 20 km. Na wieżę prowadzą 172 stopnie. Po drodze zobaczysz ekspozycję archeologiczną. A dlaczego w zamku pardubickim zachowały się oryginalne elementy? Bo zamek nigdy nie został zdobyty. Co ciekawe, jego mocne fortyfikacje zostały wykorzystane również podczas zimnej wojny w XX wieku, bowiem pod jego umocnieniami znajduje się schron przygotowany na atak nuklearny. Znacznie przyjemniejsza jest jednak kawiarnia zorganizowana w pomieszczeniach dawnej stajni na dziedzińcu zamku.

Zielona Brama w Pardubicach (Zelená brána)

Zielona Brama uchodzi za najpopularniejszy zabytek Pardubic. Nie do końca mogliśmy docenić jej magię, bowiem akurat była w remoncie podczas naszej podróży i nie można było zajrzeć do jej wnętrza. To element dawnych, XVI-wiecznych fortyfikacji z bramą strażniczą i płaskorzeźbą rycerza Jeska. Powszechnie uważa się, że to jedna całość, ale w rzeczywistości są to dwie budowle stojące w rzędzie: renesansowy budynek bramny i sama brama z wieżą.

Pierwsza brama miejska powstała tu najpewniej w XIV wieku, kiedy fortyfikowano miasto. Nawet za czasów Wilhelma Pernstejna była ona niska, miała co najwyżej 2 kondygnacje. Nazywano ją wówczas nie zieloną, a praską, bo wiodła tędy droga z Pardubic do Pragi. Dopiero jego syn Jan z Pernstejna po wielkim pożarze miasta przebudował je na renesansową perłę i wtedy Brama Praska przeszła radykalną transformację. Wyrosła ponad placem głównym ta wysoka wieża miejska ozdobiona wspaniałym dachem miedzianym z wieżyczkami i iglicą. Ten miedziany dach lśnił w słońcu złotem i nawet powstało powiedzenie "Błyszczeć jak wieża w Pardubicach". Dość szybko jednak warunki pogodowe sprawiły, że dach przybrał kolor zielony i taka też nazwa przylgnęła do budowli aż do dziś. Dawniej z galerii wieży strażnicy pilnowali bezpieczeństwa miasta, a dziś turyści podziwiają z niej piękną okolicę wspaniałe zachody słońca.

Płaskorzeźba na bramie z legendą o herbie Pardubic

Przed wieżą w tym samym czasie wybudowano też nową, jednopiętrową bramę zwieńczoną attyką, z typowymi dla Pardubic renesansowymi łukami. Na początku XX wieku na tym barbakanie pojawiła się płaskorzeźba według projektu słynnego czeskiego malarza Mikoláše Alše. Przedstawia ona legendę powstania herbu Panów z Pardubic, a mianowicie w 1158 roku w oblężeniu Mediolanu brał udział rycerz Ješek. Gdy uciekał z miasta, to brama miejska przygniotła jego konia, dzieląc go na dwie części. Zrozpaczony wziął część z głową na swoje plecy i ostatkiem sił doniósł go do obozu. Władca widząc to poświęcenie i jego miłość do zwierzęcia nadał mu właśnie taki herb.

Rynek w Pardubicach czyli Pernštejnské náměstí

Rynek w Pardubicach nas zauroczył. Jest nie tylko piękny, ale i bardzo kameralny. To historyczny plac ze śliczną i zadbaną zabudową. Dominuje tu bardzo okazały, neorenesansowy ratusz z lat 1892-94. Bardzo zdobny i szczycący się ciekawą bryłą. Przed nim wznosi się barokowa kolumna maryjna z 1695 roku. Powstała jako podziękowanie za ustąpienie zarazy. To typowa kolumna morowa, jakie często można podziwiać na czeskich rynkach. Jest efektowna, choć skromniejsza od tej najpiękniejszej, jaką dotąd widzieliśmy w Ołomuńcu. Wokół placu poustawiały się w szeregach przy pierzejach ładne kamienice, w stylach gotyckim, renesansowym i barokowym. Wiele z nich pamięta jeszcze XVI wiek, bowiem podczas wojny ta część miasta nie ucierpiała. 

Uwagę przykuwa szczególnie kilka z nich, a najbardziej wzrok przyciąga kamienica "U Jonáše" (U Jonasza) pod nr 50. To unikat na skalę europejską. Na fasadzie wyrzeźbiono płaskorzeźbę Jonasza z wielorybem. Cała fasada to płaskorzeźba przedstawiająca biblijną scenę połknięcia Jonasza przez wieloryba. XVIII-wieczny artysta najprawdopodobniej nigdy wieloryba nie widział, toteż ten twór średnio go przypomina, bardziej wygląda jak wielka ryba. Wyróżnia się też Dom nr 3 "U Św. Wacława", pierwotnie gotycki, a po pożarze w 1538 roku przebudowany w stylu renesansowym. Na fasadzie ukazuje gotyckie malowidła, renesansowe ozdoby oraz barokowe szczyty i płaskorzeźbę jakuba Teplego przestawiającą Św. Wacława na koniu. Obecnie mieści się tu galeria Mazhaus.

Automatické Mlyny - Automatyczne Młyny Winternitzów

Pod zamkiem do Łaby wpływa Chrudimka. To na jej brzegach na początku XX wieku, w latach 1909-10 wyrosły Automatyczne Młyny - ogromne modernistyczne gmachy automatycznych młynów wg projektu Josefa Gočára. Automatyczne były nie tylko z nazwy, bowiem był to jeden z pierwszych obiektów, gdzie proces mielenia zboża odbywał się bez dotyku ludzkiej ręki – od ziarna po worek mąki. Co ciekawe Gočár, architekt, inspirował się bramą Isztar z Babilonu, stąd tak nietypowy łącznik, i piękne falbanki na szczycie. Na zewnątrz widać też zjeżdżalnię. Spuszczano tędy generalnie mąkę, ale za czasów austriackiej firmy, kiedy przez chwilę władała młynem, nowych pracowników według ich rytuału spuszczano właśnie tą rynną. A co ciekawe, kiedyś o jednym zapomniano i spadł, niestety łamiąc kości. 

Gdy młyny przestały mleć ziarno po ponad 100 latach, dawny przemysłowy kompleks stał się galerią sztuki i centrum kulturalno-edukacyjnym. Niektóre pomieszczenia udostępniono turystom i dzięki temu możesz wejść np. do wnętrz silosów. W każdym z nich, a było ich 12, mieściło się 10 wagonów zboża. Można więc powiedzieć, że w tych murach drzemała nieskończona rzeka ciasta na słynne pardubickie pierniki. 

Kościół św. Bartłomieja w Pardubicach

Kościół św. Bartłomieja to późnogotycka świątynia zbudowana na początku XVI wieku. Służyła katolickiej mniejszości i zarazem stanowił grobowiec rodzinny czeskiej gałęzi Pernstejnów. Zza krat podziwiać możemy obraz przedstawiający męczeństwo św. Bartłomieja, a jego autorem jest Michael Willmann, słynny artysta znany jako “Śląski Rembrandt”. W Polsce można podziwiać w wielu miejscach jego dzieła, między innymi we Wrocławiu, w Krzeszowie, w Otmuchowie, ale znany też jest ze słynnego opactwa w Lubiążu. W prezbiterium dodatkowo podziwiać można renesansowy nagrobek z piaskowca z marmurową rzeźbą Wojciecha z Pernštejna.

Kościół Zwiastowania NMP

Kościół Zwiastowania Panny Marii to najstarszy kościół w mieście. Powstał jako gotycki w XIV wieku, a w XVI stuleciu został przebudowany przez Vilhelma Pernstejna. Do dziś jest to cenny zabytek z oryginalnymi elementami architektonicznymi, jak gotyckie, żebrowe sklepienie w nawie czy kryształowe sklepienie w prezbiterium. Po tym, jak parafię objął kościół Św. Bartłomieja, ta świątynia stała się klasztorem minorytów, po których pozostały podziemne pomieszczenia z kryptami, które podczas II wojny światowej służyły jako schron przeciwlotniczy.

Teatr Wschodnioczeski w Pardubicach

Teatr Wschodnioczeski należy do najstarszych scen stałych w Czechach. Piękny secesyjny budynek powstał w latach 1906-09. Na fasadzie zobaczysz Posąg "Geniusza" z twarzą Emy Destin (słynnej czeskiej śpiewaczki operowej) oraz medaliony czołowych czeskich kompozytorów. Wschodnioczeski Teatr to nowoczesna scena kulturalna, z własną grupą aktorów.

Tor wyścigów koni i Wielka Pardubicka (Velká Pardubická)

W Pardubicach mieści się tor wyścigów konnych, na którym odbywa się słynna na całym świecie gonitwa Wielka Pardubicka. Na tym torze powstała najtrudniejsza przeszkoda wśród przełajowych przeszkód terenowych dla koni. Nazywa się Rów Taxisa. Zginęło na niej kilkadziesiąt koni. Składa się z wielkiego żywopłotu, za którym jest wielki rów. Ostatni koń zginął tu w 2023 roku i wówczas zmniejszono nieco rów. Wcześniej konie musiały być w powietrzu aż 8 metrów na tej przeszkodzie, a teraz niespełna 6 metrów. Nadal to jest bardzo trudne dla nich. Podobno przeskakują ją tylko raz w roku, właśnie podczas tego wyścigu, więc tak naprawdę nie mają się go kiedy nauczyć.

Inne atrakcje i zabytki Pardubic i okolic

• Cmentarz żydowski i synagoga – ślady historii żydowskiej
• Kunětická hora – pobliski zamek
• Stadnina w Kladrubach - najstarsza stadnina w Republice Czeskiej i trzeci na świecie, początkami sięga XIII wieku. Od czasów cesarza Rudolfa II, wielkiego miłośnika koni, hoduje się tu wyjątkową rasę - konie starokladrubskie. To siwki, które rodzą się ciemne, a z wiekiem siwieją, stając się ostatecznie białe. Mają charakterystyczne, rzymskie nosy i ciemne, żywe oczy

Gdzie zjeść w Pardubicach?

My odwiedziliśmy kultową Restaurację Struhadlo w Pardubicach, która znajduje się naprzeciw bramy miejskiej, za rynkiem. Skosztowaliśmy tu kilku czeskich specjałów, m.in. słynnej svickovej. To wołowina długo pieczona, zwykle podawana z kleksem słodkiej, bitej śmietany. Na szczęście tym razem kleksa nie było, a śmietana była w sosie, co razem smakowało bardzo dobrze. Jak dla mnie tylko mały minus za brak zieleniny w tym daniu, choć była nieduża ilość żurawiny podana na mięsie, w towarzystwie knedlików. Ponadto zjadłam tu bardzo dobrą czeską zupę kulajdę. Jest podawana z jajkiem, grzybami i ziemniaczkami. Pycha, nie znałam jej wcześniej. Struhadlo podaje też desery, ale byliśmy już pełni, natomiast na słodką chwilę przerwy polecić też możemy Cukiernię na klimatycznej ulicy Pernsztyńskiej, koło Vinoteki, między zamkiem i rynkiem.

Noclegi w Pardubicach

W ślicznym zakątku miasta, na przyjemnej i cichej ulicy Pernsztyńskiej mieści się Penzion Víno Hruška Pardubice, mały i klimatyczny hotelik z apartamentami. Nasz pokój poza wielkim łożem skrywał również piękną wannę, co stanowiło bardzo ciekawą aranżację wnętrza. Na miejscu są też śniadania, a nawet możliwy jest parking.

Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.

Ciekawostki o Pardubicach

• W Pardubicach znajdziesz pamiątkowe sklepy z piernikami, albowiem słynne są pierniki pardubickie. W przeszłości były tak twarde, że niektóre służyły tylko jako ozdoba. A w ogóle ciekawostką jest, że w XVI wieku, za czasów Pernsteinów, Pardubice uchodziły za luksusowe miasto, horrendalnie drogie. Szlachta, która tutaj zjeżdżała, narzekała na ceny noclegów oraz jedzenia. Powstało nawet powiedzenie: “Pokażę Ci, ile wart jest pardubicki piernik”. To było pewne ostrzeżenie przed kwotą, którą wszędzie trzeba było płacić, ale również swoista groźba
• Pierwszym arcybiskupem Pragi był Arnost z Pardubic, patron miasta
• Pardubice rozkwitły, gdy nabył je Wilhelm II z Pernstejna, ówczesna druga osoba w państwie po królu. A tym był Władysław II Jagiellończyk. Dzięki koneksjom z władcą, przekształcił niewielkie wówczas Pardubice w renesansową perełkę
• Z Pardubic pochodził Jan Kašpar, pierwszy lotnik, który w 1911 roku odbył lot z Pardubic do Pragi, co było niesamowitym wydarzeniem. Podobno w Pradze czekały na niego tłumy i zdobył tym wielką sławę. Jego samolot miał zaledwie 70 koni mechanicznych, czyli mniej więcej tyle, co dzisiejsze średniej wielkości motocykle

Legenda o herbie panów z Pernstejna

Pochodzenie herbu rodu Pernstejnów znane jest z legendy, którą przedstawili jako kamienne płaskorzeźby na dawnych swoich budowlach, jak np. pardubicki zamek. Herb ten przedstawia czarną głowę żubra na srebrno-złotej tarczy. Wg tej legedny w lasach Moraw żył kiedyś biedny wypalacz węgla drzewnego, Wojciech, któremu z chaty kradziono jedzenie. Pewnego dnia zasadził się na złodzieja, którym okazał się dziki żubr. Złapał go Wojciech i wepchnął mu do nozdrzy korę zwiniętą na kształt węża. Tak zaprowadził zwierzę do zamku władcy i ściął łeb żubra na oczach wszystkich. W zamian za ten heroiczny czyn, którym wybawił księcia od grasującego żubra, otrzymał od swego pana czarny łeb żubra ze złotym kółkiem w nozdrzach jako godło, a także las. w którym wypalał węgiel, by mógł na tej ziemi wystawić swą siedzibę rodową.

Nasz film o Pardubicach

Na koniec zapraszamy Ciebie na nasz film o tym ciekawym mieście i okolicznych atrakcjach.

Inne atrakcje Wschodnich Czech

Wschodnioczeski region obfituje w piękne atrakcje. Stolicą i największym miastem województwa są Pardubice, ale wokół warto odwiedzić również inne miejsca. W pobliżu znajduje się najstarsza w Republice Czeskiej stadnina koni w Kladrubach. Przepiękna jest Litomyśl z zamkiem UNESCO. Unikalne i klimatyczne jest miasto Chrudim. A w górach ulokowała się Dolni Morava, która od kilku lat przyciąga niezwykle atrakcyjnym resortem z wieżą Sky Walk i wiszącym mostem.

Pardubice to fantastyczne miasto, pełne historii i pięknej architektury, a także nowoczesnych rozwiązań. Zwiedziliśmy je dzięki zaproszeniu od Wschodnich Czech. Dziękujemy!

Wypożycz samochód

Zwiedzanie staje się dużo łatwiejsze, gdy masz do dyspozycji własny środek transportu. Nie musisz martwić się o autobusy czy taksówki, a każdy dzień możesz zaplanować po swojemu. Wyszukiwarka poniżej pomoże Ci znaleźć odpowiedni samochód – dokładnie tam, gdzie zaczynasz swoją podróż.

Gdzie jeszcze warto pojechać?

Jeśli masz ochotę na kolejne podróżnicze przygody, oto kilka sugestii miejsc w Europie i na całym świecie, które warto odwiedzić. Każde z nich oferuje coś niepowtarzalnego i z pewnością zapadnie Ci w pamięć.

• Dolni Morava,
• Malta,
• Łaźnie Afrodyty i Szlak Afrodyty na Cyprze,
• Alcudia na Majorce,
• Benalmadena w Hiszpanii,
• Czechy Środkowe,
• Wąwóz Avakas na Cyprze,
• Chrudim,
• Litomyśl,
• Wrak statku Edro III na Cyprze,

Sprawdź pogodę

Poniżej pokazujemy Ci prognozę pogody. Sprawdź ją przed wyjazdem!