Litomyśl w Czechach. Zamek UNESCO i inne atrakcje, które warto zobaczyć
Litomyśl (Litomyšl) to przepiękna czeska perła z renesansowym zamkiem wpisanym na Listę UNESCO. Równie urzekający jest wrzecionowaty rynek długi na 500 metrów! Szkoda, że pełen samochodów. To w Litomyśli, w 1824 roku urodził się słynny czeski kompozytor, Bedrzich Smetana. Choć ogłuchł w wieku 50 lat, nadal tworzył wspaniałe dzieła. Odwiedzimy jego dom narodzenia i sprawdzimy też, gdzie spał polski prezydent, Lech Wałęsa. Sprawdź nasz przewodnik o Litomyśli, perełce na skalę europejską!
Odmiana nazwy miasta Litomyśl. W Litomyśli czy w Litomyślu?
W języku czeskim nazwa miasta Litomyśl jest rodzaju żeńskiego, dlatego poprawnym wydaje się być bardziej odmiana: byłam w Litomyśli. Profesor Mirosław Bańko uważa jednak, że w Polsce obie formy są akceptowalne, zarówno żeńska i męska, czyli w Litomyśli i w Litomyślu. Podobnie jest z miastem Chrudim.
Zabytki i atrakcje w Litomyśli. Co warto zobaczyć? Mapa atrakcji
Główną atrakcją Litomyśli jest zachwycający zamek ze słynnymi kopertami, tuż u jego boku czeka dom narodzenia Smetany, ale wspaniały spacer zapewnią też inne uliczki w mieście z piękną, misterną zabudową. Z głównym Rynkiem na czele, choć tutaj kameralną atmosferę ośrodka zakłóca duży ruch samochodowy. Zabytkowe kościoły dopełniają atrakcyjności architektonicznej, a unikalne, piorunujące wnętrze czeka w Portmoneum. Oto najlepsze atrakcje Litomyśli!
Renesansowy zamek UNESCO. Zwiedzanie pałacu. Sgraffito, krużganki, teatr i kaplica
Już wspaniała brama wskazuje, że Zamek Państwowy Litomyšl to światowa perła w koronie czeskich zamków, z których ten kraj słynie. Ależ mieli wyobraźnię renesansowi twórcy, tworząc fasadę. W mokrym tynku wydłubali około 8 tysięcy kopert z motywami roślinnymi, mitologicznymi i heraldycznymi. Co znamienne, każda jest inna, żaden wzór się nie powtarza. Rezydencja z XVI wieku jest wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO od 1999 roku, a wpis w dużej mierze związany jest właśnie z tą cudowną fasadą z kopertami wykonanymi w technice sgraffito. Zwykle w Internecie pojawia się ich liczba 8000 ale nasza Pani przewodnik bezpiecznie wskazała liczbę ponad 5000. To jeden z najpiękniejszych przykładów renesansowej architektury w tej części Europy.
Zresztą koperty to nie jedyne misterne wzory sgraffito. Na dziedzińcu również widać piękne zdobienia. Powstawały wraz z zamkiem, a 2 lata temu zostały odnowione, więc prezentują się znakomicie. Wśród nich odnaleźć można postać rycerza. To najpewniej Wratysław z Pernštejna, wnuk Wilhelma, o którym opowiadaliśmy w Pardubicach. To on z pomocą włoskich architektów wystawił w latach 1568-81 to zamczysko z arkadami, które zapierają dech w piersiach. Miały przypominać słoneczną Hiszpanię, z której to pochodziła jego żona Maria Manrique de Lara. Wratysław najpewniej po przodkach odziedziczył zdolności do tworzenia rzeczy niebanalnych.
Wnętrza zamku można zwiedzać, choć zimą jedno ze skrzydeł jest zamknięte. To, w którym skrywa się oryginalny, XVIII-wieczny Teatr z oryginalnymi mechanizmami sceny i dekoracjami z płótna. Powstał w 1797 roku i dziś jest jednym z trzech takich zachowanych w Europie. Mogliśmy za to wejść do dawnej zamkowej kuchni i sypialni właścicieli z kapliczką domową. Były to prywatne pokoje żony Vratyslava, Marii, która sprowadziła tu z Hiszpanii słynną rzeźbę Praskiego Dzieciątka Jezus. Znacząco większa jest zamkowa kaplica Św. Michała i Św. Moniki, która była hołdem dla żony budowniczego. Otóż Maria rodziła aż dwadzieścia jeden razy. Niestety wiele jej dzieci zmarło już w dzieciństwie. Nietypowa jest szara barwa kaplicowych wnętrz, to efekt barokowej przebudowy z roku 1725. Na górze kaplicy taka ciekawostka - okna dla VIP-ów. Za nimi mieszczą się tzw. oratoria dworskie, czyli pomieszczenia, w których Panowie warowni słuchali mszy świętej bez wychodzenia z domu, grzejąc się przy ciepłym piecu.
Na trasie zimowego zwiedzania jest też sala teatralna z czasów Valdstejnów. To najstarsza sala teatralna na tym zamku, powstała dla Jerzego Christiana z Valdstejna. Znamienna jest również galeria rzeźb Olbrama Zoubka w piwnicach zamkowych, gdzie prezentuje się kilkadziesiąt dzieł współczesnego artysty.
Zamek w Litomyśli, choć w Polsce mówi się o nim zamek w Litomyślu, otacza ogród w stylu włoskim, również założony w XVI wieku. Zdobią go aleje lipowe i rzeźby. To przyjemne miejsce spacerowe. Co ciekawe, w tym renesansowym pałacu spotkał się prezydent Vaclav Havel z siedmioma innymi prezydentami z Europy Wschodniej. Było to w 1994 roku i stanowiło symboliczne otwarcie się tej części Europy na zachód. A wśród nich był polski prezydent Lech Wałęsa.
Adres: ul. Jiráskova 93
Dom urodzenia Bedřicha Smetany - Muzeum kompozytora
Tuż pod zamkiem odnajdziesz dom, w którym w 1824 roku na świat przyszedł Bedrzich Smetana, jeden z największych kompozytorów czeskich. Narodził się w browarze zamkowym, który prowadził jego ojciec. Mówi się, że już jako maleńki chłopczyk grał na beczkach, ale tak naprawdę nie musiał tego robić, bo ojciec był na tyle bogaty, że kupił mu instrument. Grał na skrzypcach i pianinie i już jako sześcioletnie dziecko dawał publiczne koncerty, czym zachwycał publiczność.
Bedřich Smetana to wybitny kompozytor, ojciec czeskiej muzyki narodowej. Tworzył w czasach austriackiej dominacji, gdy Czesi walczyli o swoją kulturową tożsamość. Muzeum w jego rodzinnym domu zaprasza na ciekawy pokaz multimedialny z udziałem jego muzyki. Ponadto zobaczysz tu rodzinną sypialnię oraz gabinet. Ten drugi skrywa oryginalne biurko kompozytora. Co ciekawe, w wieku 50 lat Smetana zachorował na zapalenie kości, co spowodowało, że stracił słuch. Fascynujące jest, że po tym wydarzeniu nadal tworzył i wówczas powstały jego największe dzieła. Trochę podobnie jak z Beethovenem, z tym, że Beethoven tracił słuch etapami. A te dzieła Smetany z czasów jego głuchoty to m.in. poematy "Mój kraj" i najbardziej znany o tytule "Wełtawa". Słynną postać przypomina coroczny międzynarodowy Festiwal Smetanova Litomyšl.
Adres: ul. Jiráskova 133
Barokowy kościół Pijarów Znalezienia Krzyża Świętego
Kościół Pijarów Znalezienia Krzyża Świętego stojący koło zamku to największy kościół Litomyśli. Nie miał łatwej historii. Powstał w latach 1714-25, po czym wiele razy płonął. W czasach komunizmu został zamknięty, zdewastowany i zamieniony w magazyn. Dopiero skrupulatna rewitalizacja zakończona niedawno umożliwiła wejście turystom do świątyni.
Ten kościół z barokowym wystrojem pełni obecnie głównie funkcje turystyczne i kulturalne, choć okazjonalnie odbywają się tu msze święte. Jest dostępny bezpłatnie, ale są strefy płatnego zwiedzania. Płatna jest wieża z tarasem oraz ścieżka po górnej części świątyni, gdzie powstała nawet specjalna kładka. Na trasie zwiedzania można podziwiać wspaniałości barokowej rzeźby, okazałe organy, a z tarasu na wieży roztacza się imponująca panorama miasta z wybijającą się elewacją zamku.
Adres: ul. Jiráskova
Muzeum Regionalne Litomyśla
Muzeum Regionalne w Litomyśli mieści się obok barokowego kościoła Pijarów, w okazałym gmachu. Warto tu wstąpić, by zobaczyć wystawę o historii miasta. Obok jest niewielki, zielony skwerek. A między muzeum i kościołem można zejść szybko w kierunku rynku poprzez furtę ze schodami.
Adres: ul. Jiráskova 9
Rynek w Litomyśli z galeriami - Smetanovo námesti
Rynek im. Smetany jest całkowicie unikalny, ma kształt banana i długość aż 500 metrów, co czyni go jednym z najdłuższych w Europie. Otaczają go zdobne kamienice, w większości z podcieniami, co jest fantastyczne i eleganckie zarazem. Domy szczycą się renesansowymi i barokowymi fasadami. Wyróżnia się tutaj gotycki ratusz z XV wieku, zwieńczony zegarem astronomicznym z ruchomymi figurkami. Wśród kamienic najbardziej uwagę przykuwa renesansowy Dom pod Rycerzami (Dom U Rytířů) ze zdobieniami sgraffito. Mieści Miejską Galerię Litomyśl, ale obecnie nieczynną, bo budowla jest w remoncie (2026).
Ten zachwycający rynek ma jednak wadę. Jest pełen samochodów. I to nie tylko jako parking, ale biegnie tu po prostu droga przelotowa. Nie można spokojnie spacerować i podziwiać architektury, bo jest duży ruch. A gdyby go nie było, to po prostu klękajcie narody. Oczyma wyobraźni widzimy przyjemny deptak z ulicznymi grajkami, kawiarenkami i niespiesznie spacerującymi przechodniami z atmosferą niczym z Kazimierza Dolnego. Aby zaznać spokoju, trzeba wejść w równoległą uliczkę. Tu również jest urokliwie. Niska zabudowa, gdzieniegdzie góruje kolos sakralny i zapraszają klimatyczne restauracje. Miasto ma niesamowity klimat po zmroku. Rozświetlone podcienia zachęcają do wieczornego spaceru.
Portmoneum - dziedzictwo sztuki art brut
Portmoneum niestety nieczynne jest zimą, bardzo żałujemy, bo bardzo chcieliśmy Wam pokazać te wnętrza. Są przecudowne, bardzo takie efektowne i kolorowe. To wspaniały przykład twórczości “art brut”, czyli takiej sztuki surowej, można powiedzieć spontanicznej, tworzone często przez osoby wykluczone, niewykształcone, wręcz nieraz chory psychicznie. Takim przykładem u nas w Polsce idealnym jest Nikifor, który muzeum ma w Krynicy-Zdroju i właśnie był wychowywany przez niesłyszącą matkę, sam miał problemy ze słuchem, nie umiał się dogadać z otoczeniem, nie był u siebie nawet czasami akceptowany, a już na pewno doceniony, ale wreszcie później doceniono go wręcz nawet na warszawskich i paryskich salonach. Zdjęcia wnętrz Portmoneum pokazuję dzięki uprzejmości regionu Wschodnich Czech.
Ławeczki w Litomyśli - nietypowe atrakcje turystyczne
W mieście poustawiano w różnych miejscach bardzo pomysłowe ławeczki, które ubogacają przestrzeń i pozwalają odpocząć. Mają różne kształty, kolory i tematykę. To fajny sposób na urozmaicenie wizerunku zabytkowego miasta. Znajdziesz tu ławkę ze skrzydłami anioła, nutkami, tęczą, z serduszkami czy kołem rowerowym. Jest też ławka w barwach flagi Republiki Czeskiej.
Inne zabytki i ciekawe miejsca, które warto zwiedzić
- Ogrody klasztorne (Klášterní zahrady), ul. Zamkowa - całoroczne ogrody z fontanną z posągami Olbrama Zoubka
- Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Zamkowa - świątynia wzniesiona w stylu gotyckim, w II połowie XIV wieku. Mimo wielu zawirowań dziejowych i pożarów, bryła kościoła parafialnego zachowała swój pierwotny wygląd, w środku zachowały się gotyckie freski
- Muzeum w Czerwonej Wieży, ul. Jiráskova 3 - z wystawą rzemiosła i punktem widokowym
- Pomnik Bedrzicha Smetany, Rynek
- Kolumna Maryjna, Rynek
Położenie i dojazd
Litomyśl znajduje się w województwie pardubickim, na wschodnich krańcach regionu Wschodnie Czechy. Znajduje się na wysokości 320-370 m n.p.m., na skraju tzw. płyty Loučenskiej i Wzniesień Českotřebowskich, które są częścią Wzniesienia Svitavskiego. Przez Litomyšl przepływa rzeka Loučná. Miasto jest położone przy głównej drodze nr 35 Ołomuniec - Hradec Králové, około 150 km od Pragi, 85 km od Brna i około 50 km od miasta Hradec Králové. Przez miasto przebiega linia kolejowa Choceň-Litomyšl. To jest około 50 km od granicy z Polską.
Dojazd autem z Dolnego Śląska zajmuje około 1,5 godziny lokalnymi drogami. Z Górnego Śląska dojedziesz tu autostradą A1, a dalej czeską płatną autostradą D1 przez Ostrawę i Ołomuniec, skąd do Litomyśli dojedziesz drogą D35. Pociągiem dojedziesz tu z Pragi lub z Pardubic.
Gdzie zjeść w Litomyśli?
Polecam Ci gorąco Restaurację Bohem w Hotelu Aplaus. Zamówiliśmy tu dania oznaczone czeskimi specjałami, ja kaczkę z dynią, a Łukasz królika. Ta restauracja jest z rodziny Michelin, ale bez gwiazdki. Dania wyglądały fantastycznie, naprawdę pięknie podane i nie były bardzo drogie. Smakowały wybornie. Tak się rozochociliśmy, że wzięliśmy też wyśmienity deser. To niezwykle efektownie podany creme brulee. Wspaniałości. Również Hotel Złota Gwiazda oferuje nowoczesne dania, a w kamienicach na rynku czekają też restauracje i kawiarnie, ze stolikami nie tylko w środku, ale i na zewnątrz.
Noclegi w Litomyśli
W Litomyśli spaliśmy na samym rynku, w Hotelu Złota Gwiazda, czyli Złota Gwiazda. Pamiętacie ten historyczny szczyt prezydentów z Lechem Wałęsą, o którym wspominałam przy okazji zamku? Te głowy państw również po obradach odpoczywały w tym hotelu. Pokój prezydencki był tuż obok naszego. My również mieliśmy wyborny widok na unikalny rynek. Wystrój hotelu to XIX-wieczny charakter fin de siècle z wielką klatką schodową i atmosferą dawnych salonów. Na miejscu czeka wspaniała restauracja.
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Historia miasta Litomyšl
Miasto Litomyšl powstało na przełomie X i XI wieku, w miejscu grodu obronnego stojącego przy szlaku Trstěnickim, łączącym Czechy i Morawy. W połowie XII stulecia biskup ołomuniecki Henryk Zdik zaprosił do Litomyšli mnichów i w 1145 roku założył klasztor Olivetská hora. W 1259 roku Litomyšl otrzymała prawa miejskie. W XV wieku miasto zniszczyli Husyci. Rozkwit nastąpił za czasów Vratislava z Pernštejna, który w latach 1568-81 zlecił budowę zamku Litomyśl. Jego głównym budowniczym był włoski architekt Giovanni Battista Aostalli. W 1649 roku Perštejnowie sprzedali majątek Trautmannsdorfom, a następnie w wyniku małżeństwa zamek stał się własnością rodu Valdštejn – Vartemberków. Ostatnimi prywatnymi właścicielami była rodzina Thurn - Taxis, po 1855 roku.
Inne atrakcje Czech Wschodnich
Wschodnioczeski region obfituje w piękne atrakcje. Stolicą i największym miastem województwa są Pardubice, ale wokół warto odwiedzić również inne miejsca. W pobliżu znajduje się najstarsza w Republice Czeskiej stadnina koni w Kladrubach. Unikalna i kameralna jest Chrudim z Muzeum Sztuki Lalkarskiej, a w górach ulokowała się Dolni Morava, która od kilku lat przyciąga niezwykle atrakcyjnym resortem z wieżą Sky Walk i wiszącym mostem. To atrakcje położone blisko polskiej granicy.
Nasz film z regionu
Zapraszamy Was do zobaczenia naszego filmu z Kraju Pardubickiego. Oczywiście w filmie jest też miasto Litomyśl.
Wypożycz samochód
Podróż z własnym autem to zupełnie inny komfort – możesz zatrzymać się, gdzie chcesz, ominąć tłok w autobusach i sam decydować o trasie. Jeśli chcesz w pełni wykorzystać swój pobyt, zobaczyć więcej i nie być ograniczonym rozkładem jazdy, sprawdź dostępne samochody w wyszukiwarce poniżej.
Gdzie jeszcze warto pojechać?
Jeśli szukasz kolejnych inspiracji do podróży, mamy dla Ciebie kilka propozycji. Odkryj inne wyjątkowe miejsca na świecie, które warto dodać do swojej listy marzeń.
- Benalmadena w Hiszpanii,
- Alcudia na Majorce,
- Karwina,
- Malta,
- Dolni Morava,
- Beroun,
- Łaźnie Afrodyty i Szlak Afrodyty na Cyprze,
- Kutna Hora,
- Czechy Środkowe,
- Skalne miasto w Czechach. Kokorinsko,
Sprawdź pogodę
Planujesz wyjazd w te strony? Sprawdź szybko i łatwo pogodę!
