Żelazno. Pałac i wieża rycerska. Atrakcje, które warto zobaczyć
Żelazno to mała, ale bardzo ciekawa miejscowość w województwie dolnośląskim, położona w centrum Kotliny Kłodzkiej, 7 km od Kłodzka. Wioska leży w dolinie rzeki Białej Lądeckiej, pomiędzy Wzgórzami Rogówki i Krowiarkami (Masyw Śnieżnika). Bogate są dzieje Żelazna, a efektem tego są interesujące zabytki, które można podziwiać w tej niewielkiej wiosce w malowniczej okolicy.
Historia wsi Żelazno
Żelazno to jedna z najstarszych miejscowości na Ziemi Kłodzkiej, wioska powstała w I połowie XIII wieku, przy ważnym szlaku handlowym zwanym Solną Drogą, prowadzącym z Kłodzka do Nysy i Krakowa przez Dolinę Białej Lądeckiej. Prowadził też tędy ważny trakt z Kłodzka do Bystrzycy przez Przełęcz Mielnicką. Na początku XIV wieku Żelazno należało do braci von Pannwitzów, którzy w 1327 roku ufundowali kościół w Żelaźnie, natomiast pod koniec XIV wieku właścicielem części Żelazna był wójt Bystrzycy Kłodzkiej - Jakub Rücker, któremu przypisywane jest wzniesienie wieży rycerskiej w Żelaźnie. W XVIII i XIX stuleciu Żelazno rozwijało się bardzo szybko, w tym czasie powstał pałac, dwór, folwark, a nawet spora przędzalnia, działały też młyny wodne, dwa browary, wapienniki i cegielnie. Już w XIX wieku rozpoczął się tutaj rozwój turystyki.
Zabytki i atrakcje w Żelaźnie
Pałac w Żelaźnie
Pałac w Żelaźnie to piękny barokowy obiekt, który powstał prawdopodobnie w latach 1797-98, na fundamentach dawnego dworu. Budowniczym pałacu był najpewniej radca Johann Karl Pelcke. Obiekt wielokrotnie zmieniał właścicieli i kilka razy był nieco przebudowywany. Od lat mieścił się tu hotel i restauracja, dodatkowo pałac był też udostępniony do zwiedzania dla turystów, ale po powodzi w 2024 roku ma problemy z funkcjonowaniem.
Szkoda, bo przed powodzią był dobrze utrzymany, z ciekawą cylindryczną wieżą. Wejście do pałacu zdobi czterokolumnowy portyk z tarasem. Niektóre pomieszczenia kryją sklepienia kolebkowe z lunetami i fragmenty neobarokowych dekoracji sztukatorskich. Na piętro prowadzą piękne marmurowe schody, a tam znajduje się cudna sala balowa z lustrami. W części południowej również na pietrze, mieści się oranżeria, a wokół pałacu rozciąga się zabytkowy park, który w XIX wieku licznie odwiedzali turyści i kuracjusze z Lądka Zdroju.
Adres: Żelazno 54
Wieża Rycerska w Żelaźnie
Wieża Rycerska w Żelaźnie to zabytkowa wieża mieszkalna wybudowana w stylu gotyckim pod koniec XIV lub w wieku XV, za sprawą Jakuba Ruckera. Powstała z kamienia łamanego na planie kwadratu o bokach 6,5 x 7 metrów. Wieża ma cztery kondygnacje i nakryta jest dachem siodłowym.
Podczas II wojny światowej w murach wieży w Żelaźnie mieścił się niewielki niemiecki obóz pracy przymusowej. Pracowało tu około 20 więźniów różnych narodowości, m.in. z Polski, Francji oraz Anglii. Po wojnie, po generalnym remoncie, średniowieczną wieżę udostępniono harcerzom, a dziś wieża pozostaje w rękach prywatnych i niestety nie jest dostępna dla turystów, choć podziwianie jej z zewnątrz już daje niemałą frajdę. Wieża rycerska w Żelaźnie stoi w centrum wioski, na wzgórzu, w pobliżu ujścia potoku Piotrówka do Białej Lądeckiej, po prawej stronie szosy prowadzącej z Kłodzka do Międzylesia.
Wieża na Wapniarce
Przy malowniczej trasie nr 33 prowadzącej, niedaleko Żelazna, wznosi się niewysoki szczyt Wapniarka (518 lub 532 m n.p.m., źródła różnie podają), na którym stoi drewniana wieża widokowa. Pierwsza wieża stanęła tu już w 1889 roku, a kiedy spłonęła od uderzenia pioruna, w 1926 roku zbudowaną nową. Obie wieże zbudowali Niemcy. Ta, którą dzisiaj można zdobywać, powstała w 2007 roku. Choć jest drewniana, przy budowie wykorzystano żelbetowe elementy poprzedniej konstrukcji.
Wieża na Wapniarce ma 15 metrów wysokości, jednak okazało się to trochę za mało. Mimo, że wycięto sporo drzew, to nadal widok z wieży jest mocno ograniczony poprzez otaczającą zieleń i widać stąd głównie Żelazno, a panorama jest tu bardzo rozległa i malownicza. Dlatego na wieżę najlepiej wybrać się w porze roku, gdy liście nie są jeszcze rozwinięte. Wieża ma 3 tarasy widokowe i jest zadaszona. Przy wieży powstało miejsce piknikowe, są ławeczki i miejsce na ognisko. Można tu dojść z Żelazna (parking przy kościele) lub ze wsi Mielnik zielonym szlakiem.
Inne zabytki w Żelaźnie
- Kościół Św. Marcina w Żelaźnie - pierwsza świątynia stanęła tu w 1327 roku, a obecny kościół pochodzi z XIV wieku, choć został znacznie przebudowany w stylu barokowym na przełomie XVII i XVIII wieku, przed kościołem stoi figura Św. Jana Nepomucena
- Dwór von Münchhausenów - eklektyczna budowla z XIX wieku
Noclegi w żelaźnie
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Co zobaczyć w okolicy?
Chcesz rozszerzyć swoje zwiedzanie o kolejne ciekawe miejsca? W promieniu 50 kilometrów znajdziesz inne miejscowości i regiony, które są warte odwiedzenia. Oto nasze propozycje na dalsze odkrycia!
- Nysa, odległość: 48.9 km
- Jedlina-Zdrój, odległość: 44.1 km
- Kotlina Kłodzka, odległość: 6 km
- Dolny Śląsk, odległość: 46.2 km
- Otmuchów, odległość: 37.5 km
- Wałbrzych, odległość: 49.7 km
Mapa z zaznaczonymi atrakcjami
