Bystrzyca Kłodzka. Atrakcje, które warto zobaczyć w królewskim mieście
Bystrzyca Kłodzka to urokliwe miasto w województwie dolnośląskim, położone w malowniczej Kotlinie Kłodzkiej. Miasto ma przepiękny, unikalny układ tarasowy. To znaczy, że jest ułożone warstwami na różnych wysokościach, co od strony rzeki daje przepiękną panoramę z rzędami domów o czerwonych dachach i wystających ponad nimi wieżami oraz bramami. Wyniosłe fortyfikacyjne bariery powstawały od XIV wieku za sprawą króla Jana Luksemburskiego, czeskiego władcy. Dobrze zachowane, sprawiają, że Bystrzyca określana jest mianem "śląskiego Carcassonne". "Śląskiego" administracyjnie, bo Ziemia Kłodzka historycznie do Dolnego Śląska nie należała. Co jeszcze warto zobaczyć? Na pewno unikalne Muzeum Filumenistyczne, a w okolicy Góry Bystrzyckie. Sprawdź nasz przewodnik po Bystrzycy Kłodzkiej!
Bystrzyca Kłodzka. Położenie i dojazd
Bystrzyca Kłodzka leży w Kotlinie Kłodzkiej, w południowej części powiatu kłodzkiego, u ujścia rzeki Bystrzycy do Nysy Kłodzkiej. To jest Obniżenie Bystrzycy Kłodzkiej położone na wysokości około 350 m n.p.m., pomiędzy Górami Bystrzyckimi a Wysoczyzną Idzikowską. Od Kłodzka dzieli ją około 18 km, a od Wrocławia około 100 km.
Najłatwiej dojechać tu samochodem, z Górnego Śląska autostradą A4, w okolicach Niemodlina należy skręcić na drogę nr 46 i dalej nią przez Otmuchów, Paczków i Złoty Stok, a następnie drogą krajową nr 33 niemal do samej Bystrzycy. Do centrum doprowadzi droga nr 388. Pociągi kursują na linii Wrocław – Kłodzko – Międzylesie do stacji Bystrzyca Kłodzka. Autobusami PKS dojedziesz tu z Kłodzka.
Zabytki i atrakcje w Bystrzycy Kłodzkiej. Co warto zobaczyć? Mapa atrakcji Bystrzycy Kłodzkiej
Stare Miasto zachowało średniowieczny układ z tarasową zabudową i murami obronnymi, stawianymi od XIV wieku. W panoramie wybijają się Brama Wodna, Wieża Kłodzka i Wieża Rycerska, a także potężny ratusz oraz kościół Św. Michała Archanioła. Na uwagę zasługuje unikalne Muzeum Filumenistyczne z największą kolekcją etykiet zapałczanych w Polsce. Oto najlepsze atrakcje w Bystrzycy Kłodzkiej!
Średniowieczne mury miejskie. Śląskie Carcassonne
Miasto ma unikalny układ kaskadowy z rzędami domów i murów miejskich z bramami i wieżami. Ułożone warstwami na różnych wysokościach od strony rzeki dają przepiękną panoramę. Prezentują się one imponująco, gdy wjeżdżasz do miasta od południa. Rozpoczęcie budowy murów miejskich i wyniosłych barier fortyfikacyjnych miało miejsce w 1319 roku. Działo się to za sprawą króla Jana Luksemburskiego, czeskiego władcy, który nadał ośrodkowi prawa miejskie. Tak jak świętokrzyski Szydłów, czy opolski Paczków, tak i to miasto nosi miano Carcassonne. Z racji wspaniale zachowanych murów i bram miejskich.
Adres: ul. Międzyleśna, Skwer Smotera między ul. Sienną i ul. Wojska Polskiego
Brama Wodna i Baszta Kłodzka. Wieże widokowe i elementy murów obronnych
Od strony południowej do miasta prowadziła Brama Wodna, bo do Nysy Kłodzkiej prowadziła. To jedyna zachowana dziś brama miejska z trzech stojących tu w przeszłości. Pochodzi z XIV wieku i znajduje się na ul. Podmiejskiej. Obok mieści się też Wójtostwo - pozostałość dawnej wieży mieszkalnej. Najwyższa z obwarowań jest Wieża Kłodzka. Początkowo z 1319 roku, ale później ją przebudowano w XVI i XIX wieku. Oba obiekty są dostępne do zwiedzania odpłatnie. Wspólny bilet (również na Podziemną Trasę Turystyczną) można kupić w Informacji Turystycznej na Rynku. Na szczycie obu powstały punkty widokowe. Panorama z wieży Kłodzkiej jest bardziej efektowna, natomiast w Bramie Wodnej dostępna jest również makieta miasta.
Adres: Brama Wodna i Wójtostwo, ul. Podmiejska
Baszta Kłodzka, ul. Okrzei
Wieża Rycerska w Bystrzycy Kłodzkiej
Wieża Rycerska zwana także Rzeźniczą to kamienna wieża z początku XVI wieku. W roku 1843 została przerobiona na dzwonnicę zbudowanego obok zboru ewangelickiego ze szkołą, w którym mieści się od 1964 roku Muzeum Filumenistyczne. Na szczycie baszty zawieszone są dwa dzwony. Można je zobaczyć podczas zwiedzania za osobnym biletem. Z powodu braku schodów, są tylko drabiny, obiekt dostępny jest dla osób od 10 roku życia. Dzwony pochodzą z XIX wieku, większy ma 95 cm wysokości, mniejszy 75 cm. Zostały ufundowane przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV.
Co ciekawe, podczas prowadzonych prac konserwatorskich w 2013 roku na hełmie Baszty Rycerskiej odkryto kapsułę czasu. Na miedzianej tubie widniał napis 1928, a jej wnętrze skrywało dokumenty, fotografię, banknoty, znaczki pocztowe, a także gazetę. Te ciekawostki prezentowane są w stojącym obok Muzeum Filumenistycznym.
Adres: ul. Rycerska
Muzeum Filumenistyczne w Bystrzycy Kłodzkiej. Muzeum o zapałkach, zapalniczkach i ogniu
Unikalne Muzeum Filumenistyczne założono w 1964 roku w dawnym kościele ewangelickim na Małym Rynku. Budowla powstała w latach 20. XIX wieku wg projektu słynnego architekta Schinkla. A co to jest filumenistyka? To nauka zajmująca się historią niecenia i użytkowania ognia, a znaczenie hobbystyczne to zbieranie etykiet zapałczanych. Oba te aspekty są tu dogłębnie poruszane. Temat ognia jest stary jak świat, ale okazuje się, że zapałki już tak stare nie są. W VI wieku naszej ery pierwsze zapałki pojawiły się w Chinach, tak zwane maczane, ale nie były one zbyt bezpieczne. Specjalnie przygotowane patyki z siarką maczało się w stężonym kwasie i dochodziło do ognistej reakcji zapalającej drewienko. Takie zapałki były drogie i dochodziło do częstych poparzeń.
Takie bardziej współczesne zapałki bezpieczne pojawiły się dopiero w połowie XIX wieku w Szwecji. Później już masowo były produkowane w całej Europie. Tak powstały zapalające się po potarciu patyczki chowane w pudełkach z szufladką. Te zaczęto zdobić etykietami, które z czasem przybierały przeróżne wzory. Niektóre można przyrównać do gustownych plakatów. W tym muzeum znajdziesz tysiące wzorów z całego świata, bo są tu największe zbiory o tej tematyce w Polsce. A dlaczego takie muzeum tutaj powstało? Bo kiedyś w Bystrzycy było kilka fabryk zapałczanych. Dziś nie ma ani jednej w Polsce.
Adres: Mały Rynek 1
Pręgierz na Małym Rynku
Pośrodku Małego Rynku stoi zabytkowy pręgierz z 1556 roku. Początkowo stał na głównym Rynku, a od XIX wieku zdobi mniejszy plac. Podobno jest najlepiej zachowany, albo przynajmniej jeden z najlepiej zachowanych w tej części Europy. Widoczna jest na nim inskrypcja po łacinie Deus Imprios Punit, co w tłumaczeniu oznacza "Bóg karze niepoczciwych". To tak zwany słup wstydu, przy którym przymusowo stały osoby łamiące prawo i dobre obyczaje. Gdy zaniechano tej praktyki, to służył np. jako słup latarni albo do przywiązywania koni.
Adres: Mały Rynek
Podziemna Trasa Turystyczna
Pod starym miastem kryje się podziemne miasto, drążone przez wieki jako piwnice i podziemne korytarze. W 2023 roku zorganizowano tutaj Podziemną Trasę Turystyczną, do której wejście znajduje się na Małym Rynku. Na miejscu od lektora dowiesz się wielu ciekawostek. Na przykład tej, że w Bystrzycy kiedyś bardzo znane było piwo. Ważono je i co najważniejsze, miasto jako królewskie otrzymało specjalny przywilej, czyli prawo mili. Był to swoisty monopol. Tylko mieszczanie mogli sprzedawać swoje wyroby na terenie mili od murów miejskich. Czyli w różnych miejscach było to około 7 kilometrów. Spacerujesz tu i słuchasz opowieści w autentycznym browarze, który tutaj prowadzono w XIX wieku, a obok niego funkcjonowało więzienie miejskie.
Adres: Kupiecka 4
Rynek. Kamienice, kolumna Trójcy Świętej i Ratusz w Bystrzycy Kłodzkiej
Sercem Starego Miasta jest rynek, dawny plac targowy, a dziś plac Wolności. W jego centralnym miejscu usadowił się ratusz z renesansową wieżą z połowy XVI wieku. Nie miał on szczęścia, bo miasto aż 8 razy nawiedzały pożary tak duże, że odnotowano je w kronikach. Jeden z nich opisał w swoich listach John Quincy Adams, późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych, który tutaj podróżował.
Obok ratusza wznosi się okazała, barokowa kolumna Trójcy Świętej mierząca aż 10 metrów. Stanęła w 1736 roku i była to swoista propaganda. W ten sposób fundator chciał wzmocnić katolicyzm, dlatego że miasto nieco flirtowało z protestantyzmem. U góry widnieje Chrystus, natomiast poniżej Michał Archanioł, który depcze diabła, a niektórzy historycy upatrują w tym upadku reformacji. W jednej z kamienic, bardzo ładnie utrzymanej, istnieje punkt Informacji Turystycznej, działającej przez cały rok.
Adres: Pl. Wolności
Kryształowa Aleja Gwiazd i planty miejskie
Za kłodzką basztą zobaczyć można ciąg miejskich murów wraz z uroczymi plantami. Pospacerujesz tu Kryształową Aleją Gwiazd, w znakomitym towarzystwie Kazimierza Kutza, Krzysztofa Zanussiego czy Jerzego Hoffmana. To chyba najładniejsza aleja gwiazd jaką do tej pory widzieliśmy. Za to dość krótka. Ciekawostką jest, że w Bystrzycy kręcono jeden z odcinków 4 pancerni i pies. W 18. odcinku Szarik z “panciami” wbiegał do miasta przez Bramę Wodną. Inne znane filmy, które tu kręcono to m.in. Boża Podszewka, Pokot czy Dziewczyna z igłą.
Adres: Skwer księdza prałata Smotera
Kościół św. Michała Archanioła w Bystrzycy Kłodzkiej
Gotycki kościół św. Michała Archanioła to najstarsza świątynia miasta i architektoniczny skarb tego miasta. Początkami sięga średniowiecza, a pierwsze pewne wzmianki pochodzą z 1336 roku. Budowla oparła się wielu wojnom i pożarom. Dziś jest potężna i wielokrotnie przebudowywana, ale zachowała pierwotne prezbiterium oraz zabytkowy, barokowy wystrój wnętrza. Prawdziwą perełką jest XVI-wieczna chrzcielnica z efektownymi płaskorzeźbami. Niestety nie dostrzegliśmy jej, bo wejście do świątyni było okratowane.
Adres: ul. Kościelna
Góra Parkowa. Taras widokowy na miasto i Góry Bystrzyckie
Góra Parkowa to ciekawe miejsce spacerów, górujące ponad miaste. Założenie parkowo-leśne powstało tu już w połowie XVII wieku, a pod koniec XIX stulecia przekształcono je w miejski ogród, idealny na wypoczynek dla mieszkańców Bystrzycy Kłodzkiej. Poza piękną roślinnością, licznymi ścieżkami i krajobrazem docenisz taras widokowy na górze z piękną panoramą miasta oraz Gór Bystrzyckich w tle. Przy dobrej pogodzie rysuje się tu również Masyw Śnieżnika. Na szczyt wejdziesz po schodach.
Adres: ul. Kolejowa, ul. Floriańską
Krótka historia królewskiej Bystrzycy
Miasto założono przed 1253 rokiem przez kasztelana kłodzkiego Gawła z Lemberka na prawie niemieckim. W 1319 roku podniesiono je do rangi królewskiego w Czechach. Rozwijało się dzięki handlowi i rzemiosłu. Za sprawą prawa mili piwnej, mieszczanie mieli monopol na sprzedaż złotego trunku w promieniu mili od murów miejskich, czyli około 7 km. Miasto przetrwało zniszczenia husytów w XV wieku, wojnę trzydziestoletnią i liczne pożary, m.in. w 1475 oraz w 1646 roku. W XIX wieku rozwinął się tutaj przemysł zapałczany i powstało kilka fabryk zapałek. W 1945 roku miasto włączono do Polski, a niemieckich mieszkańców wysiedlono. W 1946 roku nastąpiła zmiana nazwy z Habelschwerdt na Bystrzyca Kłodzka. Wcześniejsza nazwa pochodziła właśnie od niemieckiego założyciela, kasztelana Gawła. Nazwa polska natomiast wzięła się od "bystrej" wody. Niestety nie ustrzegli się przed nią mieszkańcy, bo w ostatnich dziesięcioleciach miasto kilka razy zmagało się z powodzią, ostatni raz w 2024 roku, kiedy mocno ucierpiało.
Bystrzyca z potencjałem
Bystrzyca to miasto niedoceniane. Królewskie i przeurocze, ale dzisiaj też troszkę zaniedbane. Z wielkim bólem serca dostrzegamy, że mieszkańcy chyba nie bardzo chcą się nim chwalić. Oczywiście powódź z września 2024 roku dołożyła swoje. Widać, że samo miasto się stara, cenne zabytki są nie najgorzej utrzymane, udostępnione do zwiedzania i nawet powstała podziemna trasa turystyczna. Również unikalne Muzeum Filumenistyczne trzyma poziom. Ale cała zabudowa prywatna nie zachęca, jest odrapana, łaciata od plam jak dalmatyńczyki. Przesmyk z łukami, taki, jak w innych miastach stanowią często urocze zaułki, z parasolkami czy roślinnością, tutaj jest po prostu smutnym przejściem. Szkoda, to niewykorzystany potencjał. Ogromny! Widzimy tu perełkę na mapie Europy, ale bardziej oczami wyobraźni!
Gdzie zjeść i spać w Bystrzycy?
Na rynku głównym polecamy Kawiarnię Pudrowa. To ładne i przyjemne miejsce, gdzie można odpocząć po zwiedzaniu i skosztować smacznych łakoci. Ciasta i ciasteczka, desery, przeróżne kawy i inne słodkości polecają się na miłą przerwę.
Nie spaliśmy w samej Bystrzycy a w Dworze Elizy w nieodległym Długopolu Zdroju. Czekają tu nie tylko wygodne łóżka, ale też gry i zabawy. Przypomniały nam się czasy, gdy w szkole grywało się w pingponga. Mieliśmy tu również przyjemny relaks w basenie i saunie, a na chętnych czeka także strefa SPA. W Dworze Elizy bardzo smacznie karmią i w wyborny sposób podają. Skosztowaliśmy tu pysznego, rozpływającego się w ustach pstrąga z Kotliny Kłodzkiej i tradycyjnych placków z sosem węgierskim.
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Inne atrakcje Ziemi Kłodzkiej. Wodospad Wilczki, Pałac Gorzanów i inne ciekawe miejsca
W okolicy zdecydowanie warto też odwiedzić unikalny renesansowy pałac Gorzanów o długiej historii i oryginalnych zdobieniach. Na widoki poleca się wieża na Jagodnej z Korony Gór Polski. Klimatyczne jest Międzygórze, bedące wioską w stylu tyrolskim, z wodospadem Wilczki. Bardzo ładne, choć nieco ospałe jest stare uzdrowisko Lądek-Zdrój ze wspaniałą pijalnią - Zdrojem Wojciech. Znacznie młodszym uzdrowiskiem jest Długopole-Zdrój. No i oczywiście poleca się stolica regionu - Kłodzko!
Nasz film o Bystrzycy
Na sam koniec zachęcamy Was do zobaczenia naszego filmu o tej klimatycznej miejscowości.
Co zobaczyć w okolicy?
Jeśli masz ochotę na dalsze zwiedzanie, w okolicy znajdziesz kilka innych interesujących miejscowości i regionów. Odkryj, co warto zobaczyć w promieniu 50 kilometrów od tej lokalizacji!
- Międzygórze, odległość: 10.8 km
- Kotlina Kłodzka, odległość: 16.1 km
- Otmuchów, odległość: 41.4 km
- Henryków, odległość: 47.2 km
- Kłodzko, odległość: 15.8 km
- Lądek Zdrój, odległość: 16.7 km
