Nowe. Atrakcje, które warto zwiedzić
Nowe to małe, urocze miasteczko leżące w województwie pomorskim, nad Wisłą, na szlaku zamków gotyckich, przy krajowej "jedynce". Jak sądzę, nie jest zbyt licznie odwiedzane przez turystów, warto jednak zajrzeć tu zmierzając do okolicznych bardziej popularnych miejscowości, jak Gniew czy Grudziądz.
Zamek w Nowem
Nowe od wczesnego średniowiecza było miejscem powstawania budowli obronnych, pierwszy wymieniony przez kronikarza Piotra z Dusburga drewniany kasztel istniał tutaj już w XIII wieku, w miejscu dzisiejszego zamku. Pomoć zmarł tu Świętopełk II w 1266 roku.
Ziemia nowska stanowiła dla Krzyżaków enklawę pomiędzy komturiami Gniew oraz Świecie. Murowana budowla, która stanęła tutaj w XIV wieku nie była typowym zamkiem, gdyż nie posiadała stałej obsady zbrojnej. Rezydował tu jedynie urzędnik podatkowy z grupą pachołków. Mimo to zamek był zintegrowany z murami miejskimi i był budowlą warowną. Składał się ze skrzydła głównego z piętrem mieszkalnym oraz poziomem bojowym, zaś w przyziemiu istniała część zaplecza gospodarczego. Zamek w Nowem posiadał wówczas cztery wieże.
Zarówno zamek jak i mury obronne, świetnie spełniły swą rolę podczas polskich ataków i oblężenia w czasie wojny 13-letniej w XV wieku, kiedy okazały się nie do zdobycia. Po II Pokoju Toruńskim zamek był siedzibą starostów nowskich. Podczas potopu i panowania pruskiego budowla znacznie ucierpiała, rozebrano mury, wieże, skrzydło boczne oraz zaplecze. W skrzydle głównym natomiast usunięto stropy i ściany, a powstałą w ten sposób halę konsekrowano w 1794 roku jako ewangelicki zbór. Po 1844 roku zamek pełnił funkcje gospodarcze, później wiele lat był remizą nowskiej OSP.
W II połowie XX wieku zamek w Nowem odrestaurowano i przeznaczono na obiekt kulturalny, od 1992 roku siedzibę ma tutaj Centrum Kultury "Zamek". Dziś nowski zamek nie przypomina zbytnio gotyckiej warowni.
Starówka w Nowem
Starówka w Nowem nad Wisłą do dzisiaj zachowała ślady oryginalnego, średniowiecznego układu urbanistycznego - przedkrzyżacką siatkę ulic na planie słowiańskiej owalnicy. Starówka ta, zniszczona świadomie przez krzyżaków w latach 1309-10, została później odbudowana. Ulice niegdyś dzieliły się na główne - reprezentacyjne z frontonami kamienic oraz boczne - robocze zaplecze warsztatów i sklepów, z małymi ogródkami.
Centrum miasta Nowe stanowił wówczas, jak dzisiaj, Rynek z Ratuszem i sukiennicami handlowymi. Zarówno na Rynku, jak i przy głównych ulicach - Gdańskiej, Grudziądzkiej i Klasztornej, mieszkał patrycjat. Ulice te wiodły do dawnych bram miejskich, bowiem miasto otoczone było murami obronnymi. Ratusz rozebrano w latach 20. XIX wieku, część murów i bramy zlikwidowano pół wieku później.
Wystrój kamienic w Nowem nawiązuje do secesji i eklektyzmu. Cześć zabudowy miasta uległa zniszczeniu podczas II wojny światowej, nie wszystkie budynki później odbudowano.
Kościół poklasztorny w Nowem
Franciszkanie przybyli do Nowego w 1282 roku, za sprawą księcia gdańskiego Mściwoja II. Wybudowali wówczas kościół, najprawdopodobniej p.w. NMP. Po likwidacji konwentu, w 1569 roku świątynia pozostała bez opieki i niszczała, dopiero w 1604 roku osiedli tu bernardyni, aż do roku 1822. Później kościół konsekrowano jako protestancki zbór.
Pod koniec XIX wieku zespół klasztorny uległ poważnemu pożarowi, po tym wydarzeniu klasztor położony pomiędzy kościołem a murami obronnymi i bramą Grudziądzką rozebrano, zaś kościół, wielkim wysiłkiem odbudowano, dodając wysoką wieżę. Od 1979 roku budowla służy jako świątynia katolicka Św. Maksymiliana Marii Kolbe.
Poklasztorny kościół w Nowem reprezentuje styl neogotycki, z prezbiterium o zachowanych oryginalnych proporcjach "zakonnych" - na tyle długie, by wszyscy zakonnicy się w nim pomieścili. Pod nim oryginalna stara krypta sprzed 1311 roku, wsparta na pojedynczym filarze centralnym, najprawdopodobniej fundacji rodu Święców. Niegdyś kościół przyozdobiony był licznymi witrażami, obecnie zachowała się jedynie rozeta prezbiterialna. We wnętrzu odnajdziemy też kilka płyt nagrobnych pochowanych tu rycerzy.
Historia Nowego
Dzieje tego ośrodka sięgają daleko w przeszłość. Nazwa miasta wywodzi się ze średniowiecza, kiedy to nosiło łacińską nazwę - Novo Castro czyli Nowy Gród, od grodziska, które powstało tu w XII lub XIII wieku. Nowe jako miasto na prawie polskim lokowane zostało w 1302 roku przez Święców i było to wówczas prywatne miasto tego rodu. Później przejęli je Krzyżacy i w 1350 roku dokonali lokacji na prawie chełmińskim.
Noclegi w Nowem
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Co zobaczyć w okolicy?
Jeśli masz ochotę na dalsze zwiedzanie, w okolicy znajdziesz kilka innych interesujących miejscowości i regionów. Odkryj, co warto zobaczyć w promieniu 50 kilometrów od tej lokalizacji!
- Grudziądz, odległość: 17.5 km
- Chełmno, odległość: 38.9 km
- Kwidzyn, odległość: 16.1 km
- Malbork, odległość: 47.9 km
- Gniew, odległość: 21.6 km
- Pelplin, odległość: 31.1 km
