Barczewo to miasto położone w wojewóztwie warmińsko-mazurskim, nad rzeką Pisą Warmińską. Pierwotnie lokowane było w 1325 w miejscu, gdzie obecnie leży miejscowość Barczewko. Po zniszczeniu pierwszego grodu przez Litwinów miasto uzyskało prawa miejskie 4 lipca 1364.

Barczewo wybudowano na planie prostokąta z centralnym rynkiem. W części północno-wschodniej zlokalizowany został kościół farny św. Anny, a w części południowo-wschodniej kościół franciszkański św. Andrzeja.

Miasto posiadało dwie bramy miejskie: Olsztyńską i Jeziorańską oraz Furtę Zamkową. Wiemy, że w 1538 odwiedził je Mikołaj Kopernik, który jako przedstawiciel kapituły towarzyszył Dantyszkowi w czasie objazdu diecezji warmińskiej, gdy odbierał hołd od poddanych.

Ze względu na niemieckie brzmienie, 15 września 1946 roku władze polskie zmieniły nazwę miasta na Nowowiejsk, a od 4 grudnia 1946 roku ostatecznie na Barczewo dla uczczenia pamięci księdza Walentego Barczewskiego. A z miasteczkiem związany był też Feliks Nowowiejski (ur. 7 lutego 1877 w Barczewie na Warmii, zm. 18 stycznia 1946 w Poznaniu). Był polskim kompozytorem, dyrygentem, pedagogiem, organistą i organizator życia muzycznego. Początkowo uczęszczał do szkoły muzycznej w Świętej Lipce, później przebywał w Olsztynie i podjął tam pracę w pruskiej orkiestrze.

Nowowiejski kojarzy się też z „Rotą” Marii Konopnickiej. To właśnie chór pod batutą Feliksa Nowowiejskiego zaśpiewał po raz pierwszy te słowa. Zgromadzony tłum przyjął tę nową pieśń ze łzami w oczach, słuchając jej w powadze. Wydawało się, iż w tym właśnie momencie narodził się nowy hymn, który przez kolejne dziesiątki lat towarzyszył Polakom w najtrudniejszych chwilach. W Barczewie znajduje się przepiękne, bo zlokalizowane w uroczej kamienicy, Muzeum Nowowiejskiego.

Zabytki: kościół farny św. Anny, synagoga, Barczewskie Muzeum im. Feliksa Nowowiejskiego, Kościół św. Andrzeja Apostoła w Barczewie.

Barczewskie więzienie znajduje się na terenie byłych ogrodów klasztornych zakonu franciszkanów. W 1810 roku władze pruskie po sekularyzacji majątku zakonu powołały tam dom karny. Budynki zostały przeznaczone na więzienie w 1812 roku. W styczniu 1945 roku zakład przejęły wojska radzieckie a 9 marca 1946 roku władze polskie. W barczewskim zakładzie karnym 12 listopada 1986 roku, zmarł zbrodniarz wojenny Erich Koch. Więzienie to w latach 80. XX wieku było więzieniem politycznym, w którym przetrzymywano działaczy antykomunistycznych m.in.: Leszka Moczulskiego, Władysława Frasyniuka, Adama Michnika.