Najstarsze miasto na Warmii – Braniewo

2017-05-19
2017-05-18 18:24:19

Braniewo (niem. Braunsberg) jest najstarszym miastem warmińskim, powstało ok. 1240 r. Od roku 1250 do 1340 było siedzibą biskupów warmińskich, a do 1278 stolicą diecezji.

Najstarsze miasto na Warmii – Braniewo
Bazylika pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Wieża Bramna
Wieża Bramna
Willa przy ulicy Botanicznej
Willa przy ulicy Botanicznej
Willa przy ulicy Botanicznej
Willa przy ulicy Botanicznej
ZOO w Braniewie
Herb miasta
Klasztor Regina Caeli
Klasztor Regina Caeli
Białe koszary
Białe koszary
Braniewska kamienica
Braniewska kamienica
Budynek sądu rejonowego
Gmach dawnej Akademii Braniewskiej
Braniewska kamienica
Kamienica mieszczańska
Kapliczka w Braniewie
Kompleks zabudowy dawnej stadniny koni.
Kompleks zabudowy dawnej stadniny koni.
Kompleks zabudowy dawnej stadniny koni.
Pałacyk Fundacji Biskupa Warmińskiego Teodora Potockiego
Pałacyk Fundacji Biskupa Warmińskiego Teodora Potockiego
Tama na Pasłęce
Tama na Pasłęce
Tama na Pasłęce
Tama na Pasłęce
Tama na Pasłęce
Budynek urzędu miasta
Dworzec w Braniewie
Dworzec w Braniewie
Dworzec w Braniewie
Dworzec w Braniewie
Żuraw wodny stojący na stacji kolejowej w Braniewie, którego producentem była firma Eisenwerk z miejscowości Schafstaedt, około 40 km na zachód od Lipska.
Żuraw wodny stojący na stacji kolejowej w Braniewie, którego producentem była firma Eisenwerk z miejscowości Schafstaedt, około 40 km na zachód od Lipska.
Dworzec w Braniewie

Braniewo (niem. Braunsberg) jest najstarszym miastem warmińskim, powstało ok. 1240 r. Od roku 1250 do 1340 było siedzibą biskupów warmińskich, a do 1278 stolicą diecezji. Ze względu na szybki rozwój miasta, a być może w celu osłabienia rosnącego znaczenia mieszczan, w roku 1342 obok starej Braunsbergi biskup Herman z Pragi założył konkurencyjne Nowe Miasto. Położone było na przeciwnym brzegu Pasłęki, rzeki przepływającej przez Braniewo. Nowe Miasto nie osiągnęło większego znaczenia, a w roku 1772 zostało połączone administracyjnie ze starym miastem.



Bazylika pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Kościół św. Katarzyny w Braniewie jest jednym z najpiękniejszych kościołów Warmii. Gotycki kościół zbudowano w latach 1343-1442. Do 1945 roku zachowało się w nim wiele gotyckich elementów, między innymi późnogotycki ołtarz szafkowy i tryptyk z 1485 roku. W 1945 roku przed wycofaniem się Niemcy wysadzili wieżę kościoła, niszcząc przy okazji znaczną część obiektu. Świątynia po wojnie nie została odbudowana. W latach 60. XX wieku pod pretekstem zabezpieczenia i odgruzowania rozebrano większą część budowli. Kościół odbudowano dopiero w latach 1979-1986.

Wieża Bramna. Zamek w Braniewie zbudowano pod koniec XIII wieku w czasach biskupa Henryka I Fleminga. Od roku 1340 po przeniesieniu siedziby biskupów do Ornety, na zamku rezydował burgrabia. W 1454 roku zamek zdobyły wojska polskie, a od 1461 r. ponownie znalazł się w posiadaniu biskupim. W latach 1633-35 okupujący Braniewo Szwedzi zbudowali przed zamkiem bastiony i szańce. W 1945 roku obiekt spłonął, a 13. lat później ruiny zostały rozebrane. Z nieistniejącego już zamku biskupiego pozostała jedynie trzykondygnacyjna gotycka wieża wzniesiona na przełomie XIII i XIV w. na planie kwadratu, która pierwotnie łączyła zamek z przedzamczem. To najstarsza budowla na Warmii.

Willa przy ulicy Botanicznej. W Braniewie znajduje się ciekawy budynek o charakterze willowym, pochodzący z początków XX w. Został wzniesiony na planie prostokąta, ma bardzo urozmaiconą bryłę pozbawioną jednak określonych cech stylowych.



Najmniejsze i jedyne zoo na Warmii znajduje się także w Braniewie. Ogród Zoologiczno-Botaniczny w Braniewie powstał w latach 1955-1960 na terenie dawnej fosy miejskiej. Niżej herb miasta, który przedstawia na srebrnym polu zielone wzgórze i zieloną lipę z trzynastoma liśćmi. Po stronie prawej czerwony smok – jako symbol pogaństwa, a po lewej znajduje się czerwony jeleń – symbol chrześcijańskiego miasta. Rogi, pazury i kopyta koloru złotego. Trzynaście liści to symbol 13. lip stojących przed bramami miasta.

Neogotycki klasztor Regina Caeli został zbudowany w latach 1904-1906. Powstał jako dom formacyjny nowicjatu Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny. Okazały budynek podczas wojny wykorzystywano jako szpital polowy. W 1571 r. powstało w Braniewie zgromadzenie sióstr katarzynek założone przez Reginę Protmann, beatyfikowaną przez papieża Jana Pawła II w 1999 r. Siostry niosły pomoc ofiarom licznych epidemii, zakładały szkoły dla dziewcząt, zwłaszcza ubogich, prowadziły przedszkola oraz sierocińce. Krypta bł. Reginy Protmann znajduje się w bazylice w Braniewie, w której w latach 1809-1929 spoczywały doczesne szczątki błogosławionej.

Białe koszary przy ul. Moniuszki. W koszarach przy dawnej Rodelshofer Strasse stacjonował batalion fizylierów z 3 Pułku Grenadierów Króla Fryderyka Wilhelma I, który od 1914 roku wchodził w skład Regimentu Kronprinz. Do roku 1918 mieścił się w nich szpital wojskowy, a od 1933 r. Szkoła Dowodzenia Służby Pracy Rzeszy. Od 1967 r. w koszarach przy ul. Moniuszki sformowany został 12 Batalion Rozpoznania Radioelektronicznego podporządkowany Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego. Budynki koszarowe powstały w 1898 r. Obecnie mieści się w nich szkoła i urzędy.

Budynek sądu rejonowego z 1879 roku oraz gmach dawnej Akademii Braniewskiej. Jezuici zostali sprowadzeni do Braniewa przez biskupa warmińskiego kardynała Stanisława Hozjusza w 1565 r. Wkrótce z ich inicjatywy powstało tutaj słynne Collegium Hosianum, pierwsza z polskich szkół jezuickich. Mieściła się w dawnym klasztorze franciszkanów. W latach 1743-1771 na potrzeby szkoły wzniesiono późnobarokowy, trzykondygnacyjny budynek, a w 1923 r. dobudowano do niego przęsło zachodnie i włączono w obręb kompleksu zabudowań wieżę obronną zwaną Kleszą, którą wybudowano w XIV w.

W Braniewie nie brakuje czerwonej cegły oraz pięknych kamienic. Ta mieszczańska pochodzi z 1913 roku. Poniżej też neogotycki gmach ceglany wzniesiony w roku 1878 dla obiektów użyteczności publicznej.

Ul. Moniuszki, kompleks zabudowy dawnej stadniny koni. W skład kompleksu wchodzi: willa dyrektora, stajnia główna, stajnia, ujeżdżalnia, stajnia kwarantanny z lecznicą – obecnie warsztat, magazyn, kuźnia, wozownia, hydrofornia budynek wagi, park z placami treningowymi koni, ogrodzenie z 2 bramami. Obiekty zostały wzniesione w latach 1889-91r. Willa dyrektora stadniny została zbudowana z czerwonej cegły, na uwagę zasługuje piękna weranda.

Pałacyk Fundacji Biskupa Warmińskiego Teodora Potockiego to jeden z najpiękniejszych zabytków Braniewa. Obiekt został wzniesiony w 1719 roku. Zbudowany jest w stylu barokowym na planie kwadratu. Pełnił funkcję przytułku dla starców, hospicjum dla konwertytów. W elewacji frontowej warto zwrócić uwagę na kartusz z herbem Pilawa pod kapeluszem kardynalskim, zawierający też inicjały fundatora hospicjum i datę fundacji.
Lokalizację wybrano w pobliżu kościoła św. Katarzyny oraz zamku biskupiego, jednak już poza obrębem dawnych murów miejskich i fosą, w otoczeniu parku należącego do zamku biskupiego. Zamieszkali w nim konwertyci, którzy z powodu zmiany religii emigrowali z Królestwa Prus na Warmię. W pałacyku znajdowały się też: katolicki przytułek dla starców, dom dla ubogich, biblioteka miejska oraz zamiejscowy ośrodek dydaktyczny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Tama na Pasłęce. Pasłęka, jeszcze w XVII wieku była rzeką znacznie głębszą niż obecnie. Swoim korytem niosła duże ilości wody, stwarzając tym samym korzystne warunki do transportu wodnego. Świadczą o tym zachowane do dnia dzisiejszego budynki starych spichlerzy zbożowych na terenie Braniewa. W Braniewie rzekę przegradza jaz piętrzący elektrowni wodnej o wysokości 2 m, który wyposażony jest w przepławkę typu pochylnia, oddaną do użytku w roku 2001. Poniżej jazu, na krótkim odcinku terenu miejskiego, nurt rzeki jest bardzo szybki, a dno twarde, kamieniste i żwirowate.

W Braniewie za to dworzec, który przypomina stare, gotyckie zamczysko. Pierwsza wschodniopruska linia kolejowa, odcinek Marienburg-Braunsberg (Malbork-Elbląg-Bogaczewo-Braniewo) została uruchomiona 19 października 1852 r., w tym roku oddano do użytku też budynek dworca. Jej ostatni odcinek Braunsberg-Konigsberg (Braniewo-Królewiec) został otwarty 1 sierpnia 1853 r. w obecności króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV. W rzeczywistości regularne kursy uruchomiono dopiero cztery lata później, gdyż powodem były opóźnienia w budowie mostów w Malborku i Tczewie. Przejazd z Berlina do Królewca zabierał nawet 22 godziny. Z upływem lat czas ten się zmniejszał, dzięki nowym nawierzchniom i lokomotywom, jednak już w latach 30. minionego wieku pojawiło się połączenie konkurencyjne. Oddano do użytku autostradę RAB nr 11 Berlin-Królewiec. Ukończono ją jednak tylko na odcinku Elbląg-Królewiec, dalsze prace przerwała wojna. Dziś to odcinek zwany potocznie "Berlinką". Wracając jeszcze do linii nadzalewowej, przecież można było uruchomić połączenie Malbork-Elbląg-Braniewo przy Zalewie Wiślanym. Jednak wpływ na to miała niejaka rodzina Dohnów z pałacem w Słobitach, która posiadała w okolicy jeszcze wiele innych majątków. Dzięki niej trasę poprowadzono przez Bogaczewo. A dziś jedyne połączenie kolejowe łączy Braniewo z Olsztynem w postaci trzech par kursów.

Przez wieki Braniewo było warmińskim oknem na świat, miastem portowym, posiadającym prawo składu. Od połowy XIV w., jako jedno z 6 miast w Prusach a jedyne na Warmii należało do Hanzy – związku miast handlowych Europy Północnej z czasów średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nienależących do związku, jednocześnie zaś stwarzały realną siłę polityczną i niekiedy wojskową. Głównym produktem eksportowym Braniewa był len. Podczas wojny trzynastoletniej, mieszczanie Starego Braniewa aktywnie wsparli działania Związku Pruskiego, zmierzające do przejścia spod władzy Krzyżaków pod rządy króla polskiego Kazimierza IV Jagiellończyka. W wyniku kończącego wojnę pokoju toruńskiego Braniewo wraz z całą Warmią weszło w skład Prus Królewskich.

Zapraszam na Warmię!

Komentarze

2017-05-24 15:09:38

Bardzo cenny opis zwłaszcza, że jak dobrze pójdzie zamierzam odwiedzić w tym roku Braniewo.

2017-05-19 17:41:41

Ciekawe miasto nam pokazujesz.Interesujący opis.

2017-05-19 08:24:16

Ładne miateczko, fajnie, że z historią

2017-05-19 08:11:28

Fajne zdjątka

Newsletter
Portal pozytywnych podróżników
Copyright 2005-2017
Znajdziesz nas na: