Sprawdź nasz projekt Jurajskie Szlaki Jesienne
MASARYKOVE SADY, Vincci

Pogórze Śląskie: Český Těšín (Czeski Cieszyn )- Masarykove sady.

2014-08-16 - 2014-08-17
2015-04-06 17:11:44
Avatar użytkownika
Vincci Krajtroter 11266 kilometrów

Z Góry Zamkowej w Polskim Cieszynie rozpościera się widok na Czeski Cieszyn ,zaraz za mostem po prawej stronie znajdują się Masarykowe Sady (aleja Masaryka).Na przestrzeni stuleci aleja zmieniała swoją nazwę i wygląd. Od 1860 r. w całym Cieszynie wszystkie nazwy ulic były dwujęzyczne niemiecko-polskie. Po podziale Cieszyna, Aleje arc. Albrechta (nazwa Erzherzog Albrechtsallee (Albrecht Fryderyk Habsburg) przemianowywano parokrotnie: Pierwsza propozycja była: Benešova aleje jednak ostatecznie w latach 1920 do 1925 wybrano Masarykova aleje, od 1925 do 1938 Masarykovy sady (początkowo Masarykovo stromořadí), od 1938 do 1939 Aleja Prezydenta Mościckiego, od 1939 do1945 Park Schillera, od 1945 do1989 Aleje Gorkiego, od 1989 znów Aleje Masaryka.

Miejsca odwiedzone podczas wycieczki
Czeski Cieszyn > Aleje Masaryka

Kilka słów o patronie ulicy(Aleja Masaryka): Tomáš Garrigue Masaryk (ur. 7 marca 1850 w Hodonínie, zm. 14 września 1937 w Lány (Czechy)) – pierwszy i najdłużej urzędujący prezydent Czechosłowacji, nazywany ojcem niepodległej Czechosłowacji. W Czechach jest do dzisiaj niekwestionowanym autorytetem, tamtejszym odpowiednikiem Józefa Piłsudskiego. Miał w narodzie przydomek „Tatiček” – ojczulek. Niestety był człowiekiem który rozkazał zajęcie Zaolzia co nie przysparza mu sympatii wśród Polaków. Co można zobaczyć w Alejach Masaryka: - najstarszy dom w Czeskim Cieszynie budowa datowana na lata 1816-1836 - pomnik Ofiar I wojny światowej; - pomnik Tomasa Garrigua Masaryka; - kaplicę św. Teresy z Lisieux (z ok. 1897 r.); - budynki szkolne w Alejach Masaryka (z 1892 r.); - pomnik św. Jana Nepomucena (z XVIII w.). Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego, wybudowany w stylu neogotyckim. GARŚĆ WIADOMOŚCI : W roku 1813 na polecenie księcia Alberta Sasko Cieszyńskiego nadleśniczy Dünnbier założył park w dzielnicy Saska Kępa na rzucie trójkąta. Osie kompozycyjne stanowiły trzy promieniste aleje, których widokowym zamknięciem był taras z doryckim portykiem, zlokalizowany w narożniku Pałacu Myśliwskiego na cieszyńskiej Górze Zamkowej. Park ten pierwotnie przeznaczony został pod budowę kolonii jednopiętrowych domów dla urzędników zarządzających majątkiem Habsburgów. Szerokie Aleje obsadzono w części środkowej licznymi drzewami i krzewami, z wyznaczonymi ścieżkami spacerowymi, wśród których ukryty był posąg św. Jana Nepomucena, kapliczka z czerwonej cegły oraz secesyjny pomnik Fryderyka Schillera z białego kararyjskiego marmuru. W 1868 r. rozpoczęto tzw. sypanie wału dla powstającej kolei koszycko-bogumińskiej. W 1872 r. Aleje zostały całkowicie zalane przez powódź. W XIX wieku Aleje obudowane zostały wieloma reprezentacyjnymi eklektycznymi willami, położonymi w ogrodach ozdobionych nieodłącznymi magnoliami. W początkowym odcinku Alei zbudowano w 1874 roku dwa dwupiętrowe domy na mieszkania pracowników i biura dyrekcji arcyksiążęcej Komory Cieszyńskiej. W okresie okupacji hitlerowskiej budziły powszechną grozę, gdyż mieściło się w nich Gestapo. ZABYTKOWE DOMY: Aleje Masaryka 30 Zbudowano: Przed 1886 Dawniej: Kamienica Wilhelminy Berger Pierwszym właścicielem była Wilhelmina Berger i to aż do mniej więcej 1905 r., kiedy nowym właścicielem stała się Ida Berger. Do ponownej zmiany doszło w 1911 r. Nowym nabywcą stał się ówczesny lokator tejże kamienicy Zenon Jędrkiewicz - inżynier i dyrektor zakładu hutniczego, odznaczony orderem Ritter des Franz Josef. Aleje Masaryka 26 Zbudowano: Przed 1877 Dawniej: Kamienica Floriana Etzlera Najprawdopodobniej przed 1894 r. obiekt zakupili Jezuici, którzy w jego sąsiedztwie wybudowali kościół. Według książki adresowej budynek ten został wynajęty Florianowi i Annie Etzlerom i to aż do około 1900 r. Po tym okresie budynek wnyjmowali Adolf Etzler i Mariia Krenz. W latach 60 tych kamienicę niezgodnie z prawem sprzedano osobie prywatnej Aleje Masaryka 20 Zbudowano: Przed 1932 Dawniej: Kamienica Anny Adamskiej oraz Josefa i Marii Łabędziów W Książce Adresowej Czeskiego Cieszyna widnieje od 1932 r. (w książce z 1926 r. nie została jeszcze odnotowana). Właścicielami obiektu byli Anna Adamska oraz Josef i Maria Łabędziowie. Jan Łabędź był kuśnierzem na Saskiej Kępie od 1910 r. Aleje Masaryka 18 Zbudowano: 1833 Dawniej: Kamienica Marii Fink Kamienica została wzniesiona w 1833 r. w stylu empirowym. Nie jest znany wykonawca, jednak można przypuścić, iż był nim Florian Jilg, który w Cieszynie wybudował wiele podobnych budynków, m.in. Wyzsza_Brama_16_Cieszyn . Jak w swoich odręcznych notatkach zanotował cieszyński kustosz Wiktor Karger - budynek został wzniesiony w stylu Biedermeierowskim. Rok budowy jest utrwalony na metalowej kracie znajdującej się nad drzwiami wejściowymi. Portal klasycystyczny posiada bliżej nieokreślony napis. W 1885 r. budowniczy Fritz Fulda wykonał nowe ogrodzenie posesji przylegające do ulicy. Pierwotnie znajdowało się bliżej budynku. Około 1899 r. wyburzono budynek gospodarczy (ceglany), który przylegał do sąsiedniej posesji . Drewniany budynek gospodarczy wyburzono dopiero po II wś. Według najstarszej Książki Adresowej Cieszyna z 1874 r. ówczesnym właścicielem była Maria Fink. Od około 1886 r. nowym nabywcą stała się Anna Pawlowska, do której kamienica należała również w latach 30 tych XX w. Ostatnim właścicielem w okresie międzywojnia był lekarz Eugen Pawlowski. W 1997 r. przeprowadzono adaptację poddasza do celów mieszkalnych. W wyniku tej nierozważnej decyzji utracono pierwotny kształt tej części budynku. Jest to o tyle bolesne, albowiem obiekt ten jest zaliczany do grona najstarszych na obszarze miasta Czeskiego Cieszyna. Na marginesie należy dodać, iż z domem tym wiąże się pewne podanie ludowe o „doktorze Fauście”, według której mieszkał tu kupiec produkujący wyroby w zadymionym pomieszczeniu z dużym paleniskiem. W piwnicy ma się znajdować studnia. Przedszkole z czeskim językiem nauczania Zbudowano: 1899 Dawniej: Willa Fritza Fuldy Zbudowana została w 1899 r. na miejscu starego budynku, który należał do Adama Sikory. Projekt przygotował wiedeński architekt Julius Mayreder w 1898 r. Kunsztowne ogrodzenie posesji zaprojektował w 1901 r. Fritz Fulda. W tym samym roku powstał projekt gołębnika i fontanny, który miał staną w narożniku ogrodu. Projekt przygotował Eugen Fulda, jednak najprawdopodobniej nie został on zrealizowany. W 1917 r. również za sprawą Eugena Fuldy powstał projekt zagospodarowania pasma zieleni, który biegł wzdłuż ogrodzenia od strony sąsiedniej posesji z wykorzystaniem miejsc odpoczynku oraz niedużego obiektu z tarasem. Pierwszym właścicielem willi był Fritz Fulda i to aż do swej śmierci w 1909 r. W późniejszym okresie posiadali ją jego synowie Walther (1877-1927) oraz budowniczy Eugen Fulda (1872 - 1942), którzy byli aktywnymi niemieckimi działaczami politycznymi, a także Gisela Hoffmann i Luisa Steingass. Przed II wojną światową mieścił się tu niemiecki konsulat. Najprawdopodobniej w tym okresie przebudowano tzw. ogród zimowy. Współcześnie służy celom edukacyjnym jako przedszkole. Budynek posiada dwa szczyty o raz narożną kopułę. Szczyt od ul. Al Masaryka posiada stylizowany motyw zegara słonecznego. Szczyt od ul. Trzanowskiego posiada inskrypcję zapisaną pismem gotyckim - ,,Wer da baut an Markt und Strassen, muss Neider und Narren reden lassen,, – Riehl, Naturgeschichte des Volks, III, 188. - cytat z Historii naturalnej ludzkości Riehla. W tłumaczeniu - ,,Kto buduje przy rynkach i ulicach, musi nasłuchać się zazdrośników i głupców,,. Świetlica szkolna Zbudowano: 1885 Dawniej: Willa Fritza Fuldy Willę zbudowano w 1885 r. (w górnej części szczytu znajduje się datownik z rokiem budowy). Pierwszym właścicielem był znany cieszyński przedsiębiorca budowlany Fritz Fulda. W kamienicy mieszkał także syn Eugen Fulda - architekt. Od mniej więcej 1902 r. budynek stał się własnością Luisy Fulda. Po II wś. willę zagospodarowano na świetlicę dla czeskiej szkoły podstawowej. Zapewne w tym samym czasie zlikwidowano taras od strony ulicy. W 2010 r. przeprowadzono remont. Aleje Masaryka 10 Zbudowano: 1876 Dawniej: Se. K. H. Herr Erzh. Friedrich - majątek Komory Cieszyńskiej Kamienica przypisana była do dzielnicy Kamieniec.Numer posesji był 10 (od 1892 r.). Według najstarszej Książki Adresowej Cieszyna z 1874 r. pod numerem 7 znajdowały się Biura Komory Cieszyńskiej - Beamtenhaus. Dziś służy za mieszkania czynszowe. Aleje Masaryka 2 Obiekt istnieje częściowo Zbudowano: 1906 Zlikwidowano: 1952 Dawniej: Hotel National Narożna kamienica. W miejscu wzniesionego budynku stał wcześniej dom zajezdny z 1804 r. Latem 1904 r. zajazd na Osmeku padł ofiarą pożaru. W końcu tegoż roku Rosalia Wiesner przedłożyła władzom projekt budowy na tym samym miejscu nowego, większego i bardziej nowoczesnego obiektu. Okazało się jednak, że położenie w kluczowym miejscu może być także źródłem problemów, a opinia publiczna może ingerować w decyzje budowlane prowadzone na prywatnym gruncie. W efekcie starania Rosalii Wiesner o uzyskanie zezwolenia na budowę przeciągnęły się na okres ponad pół roku. Chodziło o lokalizację nowej budowy przy głównym moście, na zbiegu ul. Saska Kępa, Alei arc. Albrechta oraz brzegu Olzy. W tym czasie Aleje były już najbardziej popularnym miejscem spacerowym Cieszyna i planowano dalsze poszerzenie rekreacyjnej funkcji tej części miasta. Budowy dwupiętrowego domu mieszkalnego oraz zajazdu opracował cieszyński budowniczy Josef Nossek w 1905r. Już w listopadzie część obiektu była pod dachem i 18.12.1905 r. właścicielka uzyskała zgodę na użytkowanie szynku, który musiał zarobić na resztę budowy. Całość została ukończona wiosną następnego roku, 3.7.1906 r. Nowy budynek był znacznie większy od poprzedniego, bardziej ekonomicznie wykorzystywał też ograniczoną przestrzeń posesji o rzucie trapezu leżącej na zbiegu Alej oraz nurtu Olzy. Zbudowany został na planie litery V, z trapezowatym dziedzińcem w środku. Jedno ramię budynku (z głównym wejściem) przylegało do Alei i jego przełamana fasada była długa na 22,23 metry, drugie, o długości 22,45 metra ulokowane zostało równolegle do Olzy. Do tego skrzydła dobudowano duże stajnie dla koni. Oba skrzydła łączyła dobrze widoczna od strony mostu fasada czołowa, szeroka na ponad 14 metrów, ozdobiona w szczycie półkolistym okienkiem z kopułką z datą „1906”. Budynek był wysoki na 17 metrów, był więc dużym obiektem, choć wobec ulicy Saska Kępa znajdował się w dole. Mieściły się w nim na parterze duża sala szynkowa z bufetem, kilka sal gościnnych, sala bilardowa oraz niezbędne zaplecze, a na piętrze pokoje hotelowe. Nowy budynek zaczął teraz funkcjonować jako Hotel National w nim odbywały się jedne z pierwszym pokazów kinowych w Cieszynie (1910). Budynek na Osmeku stał się znaczącą budowlą na planie miasta, dobrze widoczną z Głównego mostu, leżącego na trakcie wszystkich właściwie mieszkańców miasta. Jednak świetność i prosperity „Hotelu National“ nie trwały długo, zakończył je wybuch I wojny światowej. Wojna, a następnie podział miasta na dwie części dotknęła wszystkich mieszkańców Cieszyna, także przedsiębiorców. W zubożałym i podzielonym granicą mieście zbyt na usługi długo nie powrócił do przedwojennego stanu. W 1920 r. ulokowano tu Czechosłowacki Urząd Mieszkaniowy oraz Urząd Powiatowy. Natomiast w 1924 r. otwarto Frydecki Bank Oszczędnościowy z filią w Czeskim Cieszynie, który w późniejszym okresie został przeniesiony. W 1926 r. otwarto tu jedyny kantor w Czeskim Cieszynie. W tym czasie kamienicę nazywano Dom Bankowy. Nieruchomość Rosalii Wiesnerowej, która zdaje się zmarła przed wojną, przejął hitlerowski zarząd powierniczy. W 1942 r. w domu Wiesnerowej Niemcy urządzają biura dla Kreissiedlungstab III Sud. Z powodu zniszczeń, jakie wyrządziła eksplozja ładunków wybuchowych podczas wysadzannia Mostu głównego we wrześniu 1939 r., budynek został częściowo rozebrany. Po wojnie własność posesji wróciła do rodziny, mianowicie inż. Bedřicha Wiesnera i jego siostry Růženy Michálkowej, mieszkającej w Żylinie na Słowacji. W budynku, a raczej smętnej resztce tego, co z niego pozostało, zakwaterowano przymusowo lokatorów. Pozbawiony stałej opieki niszczał, po pożarze w 1952 r. został w większej części rozebrany. W końcu pozostałą resztkę przerobiono na dom mieszkalny. Aleje Masaryka 11 Zbudowano: 1904 Dawniej: Kamienica Roberta Lewaka Właścicielem i budowniczym kamienicy był Robert Lewak - znany cieszyński przedsiębiorca budowlany. Według Książki Adresowej Cieszyna Lewak posiadał liczne obiekty w całym Cieszynie. W opisywanej kamienic mieszkał do mniej więcej 1913 r., kiedy przeprowadził się do nowo wybudowanej willi przy obecnej ul. 3 Maja. Nowymi właścicielami stali się Dr Leopold i Dr Rudolf Silbersteinowie - ściśle związani z firmą Glesinger , która posiadała jeden z największych zakładów przetwórczych drewna - tartaki w sąsiedniej miejscowości Sibica. Aleje Masaryka 13 Zbudowano: Przed 1905 Dawniej: Kamienica Marii Horaček W Książce Adresowej Cieszyna widnieje od 1905 r. (w książce z 1902 r. nie została jeszcze odnotowana). Właścicielem kamienicy była Maria Horaček - najprawdopodobniej żona Aloisa Horačka właściciela kamienicy przy ul. Saska Kępa . Zespół szkół przedsiębiorczości handlowej Zbudowano: 1892 Dawniej: Communal Volkschule Obiekt stanął w miejscu, gdzie wcześniej znajdowały się zabudowania magazynów soli - tzw. solarnie, które następnie zamieniono na składnicę wojskową w 1801 r. z racji częstych wylewów rzeki Olzy. W 1779 r. po zawarcia tzw. „Pokoju Cieszyńskiego”, kończącego wojnę o sukcesję bawarską, odbył się bal w solarni. Składy soli odbudowano na Górnym Przedmieściu w 1801 r. W 1860 r. zabudowania odkupiła Komora Cieszyńska. W 1891 r. obiekty spłonęły zapalone od pioruna. Dwuczęściowy gmach szkolny z 1892 r. był z kolei drugim obiektem edukacyjnym zlokalizowanym w lewobrzeżnej części miasta. Pierwszym była Niemiecka czteroklasowa szkoła publiczna. Szkoła kształciła niemiecką młodzież szkolną (Volkschule) i dzieliła się na część chłopięcą i część dziewczęcą. Z tego właśnie powodu gmach posiada dwa niezależne wejścia. Cała szkoła składała się z 12 klas, 6 gabinetów i 4 innych pomieszczeń, w tym gabinet dyrektora. W suterenie znajdowały się dwa mieszkania dla woźnego (tercjana) i palacza w kotłowni. W 1927 r. zainstalowano ogrzewanie centralne. Po II wojnie światowej szkołę przekształcano w różne ośrodki edukacyjne, by w końcu od 2006 r. przekształcić się w Średnią Szkołę Przedsiębiorczości. FIGURA NEPOMUCENA: Barokowa postać naturalnej wielkości, z aureolą wokół głowy, z krzyżem i gałązką palmową w rękach, została wyrzeźbiona w piaskowcu, pokryta polichromią i umieszczona na trzymetrowym cokole. Datowana jest na koniec XVIII w. Bardziej precyzyjna datacja powstania figury św. Jana Nepomucena jest co najmniej trudna, albowiem małe obiekty sakralne nie zostały ujęte na mapach katastralnych miasta z 1836 r. Pewnym śladem, który wypada traktować wyłącznie jako domniemanie, jest rycina panoramy Cieszyna z 1734 r., na której są widoczne dwie figury stojące na cokołach przed Bramą Mostową (Brücken Thor). Druga figura może przedstawiać postać św. Antoniego Padewskiego Możliwe, iż po pożarze miasta w 1789 r. i likwidacji murów miejskich obie figury zostały przeniesione na lewy brzeg. W 2008 r. przeprowadzono renowację rzeźby. KAPLICZKA: Kapliczka z czerwonej cegły została wzniesiona przez Fritza Fuldę w 1897 r. Projekt przygotował Albin Theodor Prokop (1838 - 1916). Wybudowanie kapliczki jest ściśle związane z wyburzeniem innej kapliczki, która dawniej stała w bliskości Gazowni Miejskiej Niejako w ramach rekompensacji za utraconą kapliczkę wybudowano nową w Alejach arc. Albrechta. Potoczna nazwa kapliczki ,,Kaplica Grabek,, pochodzi od nazwiska jej fundatora. Krzyż z kamienia, który wieńczył daszek został złamany. Zastępuje go krzyż stalowy. W czerwcu 2008 r. ostała szczęśliwie wichurę, jaka powywracała liczne drzewa w alei. W 2009 r. odrestaurowano ją i pomalowana na czerwono. POMNIK MASARYKA: Płaskorzeźba z granitowych płyt przedstawiająca Tomasza Masaryka na koniu umieszczona została na kamiennej podstawie. Pomnik prezydenta, polityka i filozofa ma 3 metry szerokości i 1,8 metra wysokości. Jego autorem jest ostrawski rzeźbiarz Martin Kuchař. To już drugi pomnik Masaryka w Czeskim Cieszynie. Pierwszy znajdował się przed Szkołą Podstawową im. T.G. Masaryka , który jednak w październiku 1938 r., po przyłączeniu tzw. Zaolzia do Polski, został zniszczony. Jego odbudowę nieprzypadkowo zaplanowano na rok 2010, gdyż Czeski Cieszyn obchodził 90-lecie powstania. POMNIK ŻOŁNIERZY POLEGŁYCH W I WŚ : Budowę pomnika żołnierzom poległym w I wojnie światowej, zainicjowało Niemieckie Koło Weteranów Wojennych - Kriegerverein (Heimatsöhne im Weltkrieg)na czele którego stał Wiktor Swienszek - kupiec. Model pomnika wystawiono w budynku dawnej Strzelnicy, gdzie również organizowano zbiórkę pieniężną na budowę. Autorem pomnika jest córka niemieckiej pisarki Marii Stona (właścicielka dóbr w Strzebowicach . Helena Scholz - Železná (spokrewniona z Janem Raszką również rzeźbiarzem która pochodziła z miejscowej rodziny Stonawskich. Wyszła za mąż za emerytowanego pułkownika Železnego, z którym mieszkała w Rzymie. Projekt wykonała bezpłatnie. Pomnik składał się z trzech części: właściwego pomnika i dwóch niedużych fontann po bokach. Budulcem pomnika był granit, natomiast płaskorzeźba umieszczona z przodu pomnika odlana została z brązu. Prace kamieniarskie wykonał kamieniarz Karl Schuster, natomiast budowę powierzono arch. Fuldowi. Koszt, został pokryty ze składek komitetu budowy (pierwsza kwesta odbyła się już w 1928 r.).Na odsłoniętym pomniku w dniu 14 września 1930 r., znajdowało się 329 nazwisk (prasa lokalna podaje ponad 380) osób pochodzących z Cieszyna. Imiona i nazwiska poległych zostały wykute w granicie po bokach i z tyłu pomnika. W 1935 r. napisy te zostały odświeżone, gdyż nie były czytelne. W przededniu wybuchu II wojny światowej (26 sierpnia 1939 r.) przeprowadzono niemiecki sabotaż, którego celem było oskarżenie Polaków o zniszczenie i sprofanowanie pomnika Fryderyka Schillera i pomnika poległych w I wojnie światowej Po II wojnie światowej nazwiska poległych zostały usunięte wraz z płaskorzeźbą żołnierza. Na miejscu zdjętej płaskorzeźby ustawiono krzyż, który zdjęto i zastąpiono repliką dawnej płaskorzeźby w 2000 r. podczas renowacji pomnika. Na uroczystość poświęcenia pomnika zeszły się wielkie masy ludności z obu miast, jak i z całej okolicy. Przybyła też artystka Scholz — Železna z Rzymu, jej matka Marja Stona i wiele innych wybitnych osobistości, przybyło przeszło 13 stowarzyszeń weteranów, około 400 uczestników. Odbyła się najprzód msza św. polowa, którą celebrował ks. prob. Vidensky, potem przemawiał ewang. prób. kons. Zahradnik, następnie przew. stow. weteranów p. Swienszek, burmistrzowie i Kożdon i dr. Michejda i pułk. M. Erler. POMNIK FRYDERYKA SCHILLERA: †Pomnik Fryderyka Schillera Obiekt obecnie nie istnieje Architekt: Hans Schwathe Zbudowano: 1906 Zlikwidowano: 1939 Projekt pomnika Fryderyka Schillera powstał w atelierze wiedeńskiego rzeźbiarza Hansa Schwathego - pochodził ze Śląska Opawskiego. Wykonany ze śnieżnobiałego karraryjskiego marmuru, który podczas niskich temperatur staje się bardzo kruchy, dlatego zimą obudowywano go w drewnianą osłonę. Pomnik odsłonięto z okazji 100. rocznicy śmierci niemieckiego poety Fryderyka Schillera. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 4 czerwca 1906 r. w obecności elity miasta i licznych gości przybyłych z Wiednia. Podczas uroczystości przygrywała orkiestra hutnicza z Trzyńca - Werkskapelle. W zamyśle fundatorów miał symbolizować wieczne trwanie niemczyzny w Cieszynie. Uszkodzony 26 sierpnia 1939 r. przez Niemców w ramach sabotażu. Ładunek wybuchowy ustawiono z boku podstawy pomnika, za pomocą którego zniszczono część schodów pod pomnikiem. Samotny pomnik nie został uszkodzony. W czasie okupacji Niemcy przeprowadzili skromny remont. Ostatecznie rozebrany z polecenia Urzędu Miejskiego w dniach 17 i 18 września 1946 r. W środku pomnika znajdował się pamiątkowy zapis (Cieszyn musi zostać twierdzą i bastionem niemczyzny we wschodniej Monarchii. Podpisali w roku 1905 dr. Hinterstoisser, inż Hulek, Eugen Fulda, Adolf Fasal, dyrektor Alscher). Blok marmurowy, w którym wykuta była głowa Schillera przeniesiony został do zakładu kamieniarskiego firmy Koczy w Czeskim Cieszynie i tam częściowo przerobiony na nagrobki. Dwie postacie spod bloku pomnika zostały przewiezione na złomowisko. Tam w roku 1946 odkryła je mieszkanka Jabłonkowa i odkupiła za kilka koron. Przewiozła je do swojego ogrodu w Jabłonkowie, gdzie stoją do dnia dzisiejszego. Postać kobiety jest w dobrym stanie, zaś mężczyzna został pozbawiony prawej ręki. PRZECIWLOTNICZY SCHRON : Schron przeciwlotniczy z okresu II wojny światowej. Odkryty 3 lutego 2010 r. w pobliżu Pomnika Poległych Podczas I Wojny Światowej. Budowla ochronna, cywilna pokryta była około 0,5m warstwą ziemi, nad nią znajdowała się następna warstwa przypominająca mały pagórek, owa warstwa została jednak usunięta zaraz po II wojnie światowej. Długość obiektu - około 100m. Wejście znajdowało się w bezpośredniej bliskości pomnika. Cały obiekt był w stanie bardzo dobrym, brak wilgotności i pęknięć. Schron został rozbity i zasypany w przeciągu parunastu godzin od jego odkrycia. Jedyny fragment, jaki jak dotychczas ostał, znajduje się w miejscu chodnika, który biegnie w stronę Kościoła Jezusowego. W samym Czeskim Cieszynie takowych schronów jest więcej, między innymi na rynku, a także w pobliżu budynku poczty. KOŚCIÓŁ NAJŚWIĘTSZEGO SERCA JEZUSOWEGO: Ponad sto lat od kasaty Jezuitów w 1773 roku i likwidacji ich klasztoru w Cieszynie, przedstawiciele tego zakonu z sąsiedniej Galicji postanowili na powrót założyć swą placówkę nad Olzą. Do swej idei przekonali biskupa wrocławskiego Georga Koppa i arcyksięcia Albrechta Habsburga. Dzięki ich fundacji w latach 1891 – 1894 powstała neogotycka, jednowieżowa świątynia według projektu wiedeńskiego architekta Ludwiga Zatzka. Przy kościele powstała także plebania i dom dla odnowionego konwentu jezuitów. W niedzielę 11 czerwca 1893 r. o godzinie 15:30 poświęcono kamień węgielny. Poświęcenia dokonał O. Rubon w asystencji kilku księży. Do kamienia wydrążonego włożona została puszka z dokumentem napisanym na pergaminie odnoszącym się do założenia i budowy tego kościoła. Po poświęceniu przemówił O. Rubon do licznie zgromadzonego ludu po polsku wyjaśniając potrzebę kościoła i znaczenie kamienia węgielnego. Później odbyło się kazanie w języku niemieckim. 15 lipca 1894 r. poświęcono przez prałata Karola Fidinskiego na rynku cieszyńskim dzwony. Konsekracja kościoła w październiku 1894 r. miała następujący przebieg: główne ulice przyozdobiono licznymi chorągwiami, przed mostem na lewym i prawym brzegu oraz przed wejściem do Alei oraz do kościoła zbudowano bramy tryumfalne. Z gości, które przyjechały do Cieszyna należy wymienić: prezydent krajowy hr. Coudenbove, kardynał Kopp, prałat Fidinski, kanclerz Sikora, a także przedstawiciele miasta i Komory Cieszyńskiej. Dokładną relację z tego wydarzenia można przeczytać w Gwiazdce Cieszyńskiej z 1894 r. nr 41. Fundację kościoła upamiętniają umieszczone wysoko w prezbiterium trzy tablice z czerwonego marmuru, z których środkowa zawiera łaciński napis: „IHS A.M.D.G. Hoc templum qum Georgii Kopp Eminentissimi ac Reverendissimi S.R.E. Cardinalis Celsissimique Principis Episcopi Vratislaviensis, nec non Albrechti Friderici Rudolphi Domino Austriae Archiducis praeclarissimi ducisque Tessinensis, munificentia sacerdotum populique Silesiam inhabitantium liberalitate, a P.P. Soc. Jesu exstructum. Leone XIII Pontifice maximo, Francisco Josepho I Austro Hungariae Imperatore, ab eodem Eminentissimo Cardinali consecratum est Anno Domini MDCCCXIV.” („Dla większej chwały Boga. Świątynia ta przez Jerzego Koppa najwyższego i przewielebnego kardynała Świętego Kościoła Rzymskiego i przesławnego księcia bisku pa wrocławskiego, a także dobroczynnością Pana Albrechta Fryderyka Rudolfa arcyksięcia austriackiego i przesławnego Księcia Cieszyńskiego, szlachetnością kapłanów i ludu Śląska, oraz przez ojców Towarzystwa Jezusowego wybudowana została. Za pontyfikatu Leona XIII, panowania Franciszka Józefa I cesarza austriacko węgierskiego, przez tegoż najwyższego kardynała została poświęcona Roku Pańskiego 1894.&rdquo😉. Halowy kościół zbudowany został na planie krzyża łacińskiego. Krzyżowo – żebrowe sklepienia w nawie głównej podparte zostały przez cztery masywne filary. Ołtarz główny oraz boczne podobnie jak i prospekt organowy, wykonane przez firmę rzeźbiarską Stuflesser ze St. Ulrich w Tyrolu, utrzymane zostały w stylu neogotyckim. Obrazy drogi krzyżowej posiadały polskie i niemieckie napisy. Okna ozdobiono witrażami, a ściany licznymi malowidłami utrzymanymi w gotyckim duchu. W wieży kościoła znajduje się zegar wiedeńskiego zegarmistrza Richarda Liebinga z 1894 r. W 1895 r. zainstalowano organy wykonane przez Karola Neussera z Nowego Jiczyna. Obrzędy liturgiczne odprawiano po polsku i niemiecku. W czasie I wś. zarekwirowano dzwony kościelne, które zastąpiono trzema nowymi dopiero w 1923 r. Aż do podziału Śląska Cieszyńskiego cieszyńscy jezuici przynależeli do prowincji krakowskiej. W kościele od 1906 roku znajdują się relikwie urodzonego w Cieszynie świętego Melchiora Grodzieckiego, które sprowadzono z Trnavy. Po podziale Cieszyna w 1920 roku kościół ten stał się główną świątynią katolicką w Czeskim Cieszynie i zarazem siedzibą nowej parafii. W 1921 r. do nowo powstałej parafii przyłączono skrawki terytorialne Boguszowic, Pogwizdowa i Błogocic, które znajdowały się na lewym brzegu rzeki Olzy. Pierwsze czeskie nabożeństwo odbyło się 8 maja 1921 r. Ludność polska, która przyszła na nabożeństwo nie wiedziała o nowym rozporzędzeniu, dlatego w formie protestu pieśni śpiewała po polsku jak było dotąd. Jako ciekawostkę można dodać, iż wschodnią wieżę nie rozbudowano z braku funduszy. Pod koniec II wś., kiedy wysadzano mosty przez Olzę, kościół został uszkodzony, w tym znacząco witraże. Relacja Gwiazdki Cieszyńskiej z poświęcenia nowych dzwonów: W niedzielę 14 października 1923 r. Poświęcono trzy nowe dzwony. Dzień wcześniej odbyła się iluminacja kościoła oraz koncert z wieży kościelnej. W niedzielę wyruszyła procesja do Ziemi skąd pięknie ozdobione dzwony przyprowadzono w uroczystym pochodzie wśród dzwięków pieśni na plac przed kościołem. Mimo deszczu zjawiły się straże ogniowe, stowarzyszenia i cechy ze swoimi sztandarami i nieprzejrzane tłumy ludu. Podziękowano ofiarodawcom, dzięki którym tak szybko można było zakupżić nowe dzwony. Okolicznościowe kazania wygłosił po polsku ks. prof. R. Tomanek z Cieszyna, ks. akt. Jeżek z Bogumina po niemiecku, ks. prałat Weissmann z Karwiny po czesku. Nastąpiło uroczyste poświęcenie dzwonów: Najśw. Serce Jezusa, N. Marya Panna, św. Ignacy przez ks. prałata Weissmanna, po czym uczestnicy weszli do odświętnie umajonego i rzęsiście oświetlonego kościoła. Dzwony odlano w ludwisarni Oktawa Wintera w Bronowie w Czechach. Wieczorem odbyła się w wielkiej sali Strzelnicy koncert i zabawa ludowa, przelatana deklamacjami śpiewami. Dochodząc do końca A.Masaryka naszym oczom ukazuje się budynek Strazy Pożarnej. Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej Zbudowano: 1930-1931 Dawniej: Hasičská zbrojírna - Feuerwehr rüsthaus - Zbrój straży pożarnej Historia czeskocieszyńskiej Ochotniczej Straży Pożarnej jest ściśle związana z historią Straży Pożarnej w Cieszynie, albowiem powstała ona na skutek podziału miasta w 1920 r. na dwie niezależne części. OSP w czeskiej części miasta powstała 23 października 1921 r. i posiadała niemiecką komendę (do 1945 r.) a jej oficjalna nazwa brzmiała - Freiwillige Feuerwehr Tschechische Teschen. Do zakupu niezbędnego sprzętu pozyskiwano dotacje od miasta Czeski Cieszyn. Za pierwszą remizę strażacką wybrano zabudowania Adolfa Wallka przy ul. Ostarwskiej , następnie drewniane baraki dawnego Zarządu Dróg przy ul. Frydeckiej Jednak takie rozwiązanie było niewystarczające i już w 1923 r. planowano wybudowanie własnej remizy z prawdziwego zdarzenia. Przygotowano nawet dwa projekty autorstwa Fuldy i Krausa z Cieszyna. Następnym lokum, również tymczasowym, były zabudowania spółki rolniczo - handlowej Ziemia przy ul. Fabrycznej Tam planowano zbudować wieżę do suszenia wężów w 1925 r. Ostatecznie w 1930 r. budowniczy Eugen Fulda rozpoczął wznoszenie obecnej remizy strażackiej. W dniu 7 lipca (niektóre źródła podają czerwiec) 1931 r. oddano do użytku budynek Straży Pożarnej, który na frontonie posiadał trójjęzyczny napis: Hasičská zbrojírna - Feuerwehr rüsthaus - Zbrój straży pożarnej. Komendantem był Kroczek. Przez cały okres międzywojnia Straż Pożarna z polskiej części Cieszyna uczestniczyła w gaszeniu pożarów w czeskiej części Cieszyna, czyli kontynuowała swą działalność w taki sam sposób, jak przed podziałem miasta. W 1930 r. OSP otrzymała sikawkę motorową, który swój chrzest gaśniczy odbyła na Bobrku podczas gaszenia tartaku Fischgrunda (wcześniej Habera). Oprócz czeskocieszyńskiej OSP działała również Zakładowa Straż Pożarna w fabryce mebli giętych Thonet - Mundus (od 1894 r.) , która w razie potrzeby wspomagała miejscową OSP. Warto również odnotować, pomimo że OSP posiadała niemiecką komendę i należała do Niemieckiego Związku Straży Pożarnej, istniał obok niej od 1914 r. Krajowy Związek Straży na Śląsku Cieszyńskim z siedzibą w Cieszynie, który zrzeszał w swym związku liczne polskie OSP. Po podziale miasta w 1920 r., w jej czeskiej części, utworzono Związek Polskich Straży Pożarnych w Czechosłowacji. Ponowne zjednoczenie wszystkich OSP nastąpiło w 1938 r. wraz z przyłączeniem tzw. Zaolzia do Polski. 15 grudnia 2007 r. podpisano umowę o wzajemnej współpracy pomiędzy polską i czeską OSP. (Budowa domu strażackiego). Od lat kilku było życzeniem tutejszej Straży Pożarnej, by posiadała budynek strażnicy, czyli zbrojownię, w której mogłaby umieścić swoje sprzęty i narzędzia. Otóż cel ten ma być jeszcze w roku bieżącym urzeczywistniony, gdyż w poniedziałek, dnia 13 b. m. zaczęła firma budowniczego inż. Fuldy z budową tegoż domu. Dom strażacki stanie naprzeciw Alei, obok drogi prowadzącej do jatek miejskich, przed barakami wojskowymi. Obejmować on będzie oprócz sal w suterenach na pomieszczenie sikawek, wozów, drabin i innego narzędzia w pierwszym piętrze salkę na zgromadzenia strażackie, pokoiki dla pogotowia strażackiego, w których kilka swobodnych strażaków będzie mieszkało, dalej pomieszkanie dla sługi i inne ubikacje. Gmina udzieliła Straży na ten cel bezprocentową pożyczkę. Prace budownicze oddano firmie arch. Fuldy, jako najtańszej. I tutaj kończymy spacer po Alejach Masaryka. Warto przespacerowac sie jeszcze ul.Protifasistickych Bojovniku dochodzimy do końca ulicy i skręcamy w prawo w Nabrezi Svobody po około 200m dochodzimy do pomnika MIĘDZYNARODOEWEJ SOLIDARNOŚCI KOALICJI ANTYFASZYSTOWSKIEJ-STALAG VIII B. Cieszyn, al. Wolności ( Nábřeží Svobody ) Pomnik ofiar obozu niemieckiego Stalag VIII B Teschen Stalag VIII B Teschen - niemiecki obóz jeniecki dla szeregowców i podoficerów działający w latach 1941 - 1945 w Cieszynie. Obóz powstał na wiosnę 1941 w dawnych barakach lazaretu armii austro-węgierskiej z okresu I wojny światowej w części miasta nazywanej Konteszyniec (baraki wzniesiono w 1914 r.). Liczba baraków po I wś. wynosiła 14. Początkiem 1920 r. w barakach mieszkało ponad 900 osób, które zostały wypędzone z terenów zajętych przez Czechosłowację. W latach 1920 - 1938 zabudowania wykorzystywane były przez wojsko czechosłowackie, a po rozpoczęciu okupacji jako garaże dla niemieckich pojazdów wojskowych. W 1938 r. rozpoczęto sprzedawać dawne baraki (przez mieszkańców nazywane Budele). Przed przyjęciem pierwszego transportu jeńców baraki wyremontowano, teren ogrodzono płotem z drutu kolczastego, wybudowano wieże strażnicze i budynek kierownictwa obozu. Stalag VIII B był miejscem przetrzymywania jeńców z Francji, Jugosławii, Belgii i Polski, później również z Wielkiej Brytanii, Związku Radzieckiego, Włoch i innych krajów. Od początku funkcjonowania (z wyjątkiem okresu od września 1942 do jesieni 1943 kiedy przeprowadzono reorganizację - w jej wyniku obóz włączono do Stalagu VIII B w Łambinowicach, a następnie zmieniono nazwę obozu cieszyńskiego na VIII B i wyjęto spod władzy stalagu w Łambinowicach) obóz pełnił rolę obozu głównego dla szeregu filii rozrzuconych w okolicy. W 1942 roku pod administracją cieszyńskiego obozu znajdowało się około 7 000 jeńców, natomiast w listopadzie 1944, kiedy pod dowództwem cieszyńskiego obozu znajdowało się już kilkadziesiąt mniejszych obozów filialnych, w obozach podlegających Stalagowi VIII D przebywało już ponad 60 000 jeńców wojennych, w tym około 50 000 ze Związku Radzieckiego. Jeńcy pracowali przeważnie w górnictwie (ok. 40 000) i przemyśle ciężkim (11 000), pozostali w rolnictwie, leśnictwie, komunikacji i w innych sektorach. Zarówno w obozie głównym jak i obozach filialnych warunki życia były złe. Szczególnie ciężkie stworzono dla radzieckich jeńców wojennych, którzy mimo wykonywania najcięższych prac otrzymywali zmniejszone racje żywnościowe. Jeńcy spotykali się jednak z życzliwością okolicznych mieszkańców, którzy dostarczali im żywność i lekarstwa. Latem 1944 stworzono plany ewakuacyjne, według których jeńcy mieli kierować się pieszo do bawarskiego obozu Stalag XIII B w Weiden poprzez Ołomuniec, Hradec Králové, północne Czechy i Karlowe Wary. Ewakuację rozpoczęto 21 stycznia 1945, a transport do Weiden trwał do kwietnia 1945. Jeńcy musieli pieszo przebywać trasy od 15-20 kilometrów przy temperaturze -15 do -20 °C. W wyniku wycieńczenia i złego stanu zdrowia codziennie umierało kilkudziesięciu z nich, głównie jeńców radzieckich. Z inicjatywy czeskocieszyńskiej organizacji Czeskiego Stowarzyszenia Bojowników Antyfaszystowskich 9 września 1979 na miejscu dawnych baraków obozowych został odsłonięty pomnik autorstwa rzeźbiarza Štěpána Mikuli oraz tablice z polskimi tekstami, które wkrótce po uroczystości zostały zdjęte przez władze Czeskiego Cieszyna. Tablice ufundowane przez Koło Polskich Kombatantów miały zostać przetopione, a ich miejsce miały zastąpić nowe, dwujęzyczne i bez słowa ZAOLZIE. Ostatecznie tablice powróciły na swoje miejsce. W 2011 r. pomnik został gruntownie odnowiony, a w jego pobliżu umieszczono siedem tablic z nazwiskami mieszkańców Zaolzia, którzy zginęli w latach 1939-1945. Zostały one uroczyście odsłonięte 29 kwietnia 2011 r. Trzy tablice upamiętniają zamordowanych w ramach Zbrodni Katyńskiej, dwie - poległych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, dwie - poległych żołnierzy Czechosłowackich Sił Zbrojnych. Poprzednikiem powyższego pomnika był Pomnik który został zlikwidowany w latach 60-70. Idąc prosto Aleją Wolności dochodzimy do mostu na Olzie.



Aleje Masaryka widok z Lotu ptakl Widok z mostu po prawej stronie pozostałości budynku po dawnym Hotelu National , Al.Masaryka Lata 1945-46 Hotel National i sąsiednie budynki które rozebrano po II WŚ. Czeski Cieszyn Al. Masaryka Aleje widok ogólny. w latach 1910-1918 budynek Komory Cieszyńskiej w czasie okupacji siedziba GESTAPO. 1925-1930 w dawnym budynku Komory Cieszyńskiej po podziale miasta ulokowano czeskie gimnazjum 1910-1918 po prawej stronie dwa budynki Komory Cieszyńskiej. Aleje Masaryka -fontanna Al.Masaryka po lewej budynek z kolumnami to budynej Konwentu Jezuitów Pomnik T.Masaryka Czeski Cieszyn. Pomnik T.Masaryka Czeski Cieszyn Al.Masaryka Napis na pomniku T Masaryka Czeski Cieszyn Al. Masaryka Posąg św.Jana Nepomucena Al.Masaryka Posąg św. Jana Nepomucena Lata 1960-1965 posąg św.Jana Nepomucena Al. Masaryka Czeski Cieszyn Kapliczka w al.Masaryka 1974r Kapliczka w ówczesnej Al.Gorkiego zwana Kapliczką Grabka Kapliczka w Al. Masaryka 1902r Kapliczka w Alejach. Aleje Masaryka Czeski Cieszyn Kościół Serca Jezusowego 1939-40 Aleje Masaryka po lewej pomnik poległych w I WŚ. po prawej Kościół Serca Jezusowego Aleje Masaryka-Kościół Serca Jezusowego Czeski Cieszyn. Kościół Serca Jezusowego widziany od strony ogrodu przykościelnego Lata 1920-1938 KościółSerca Jezusowego w okresie miedzywojennym Lata 1950-1960 nieistniejace juz toalety w Alejach Masaryka 1906 widok z wiaduktu kolejowego na dawne Aleje arc.Albrechta Widok na Aleje Masaryka z wiaduktu kolejowego w obecnych czasach. lata 1950-1960 wiadukt kolejowy przed rozbudową widok od ul.Karwińskiej za wiaduktem budynek Strazy Pożarnej w Al.Masaryka Aleja Masaryka Straż Pożarna w Czeskim Cieszynie Lata 1970-1979 Czeskocieszyńska remiza strażacka Czeski Cieszyn Skwer wokól pomnika poległych podczas I WŚ. Al.Masaryka Pomnik poległym w I Wojnie Światowej po renowacji Al. Masaryka Czeski Cieszyn 1980-1985 pomnik przed renowacją bez płaskożeźby żołnierza Pomnik poległych w I Wojnie Światowej Al.Masaryka 1960 Widok na nieistniejący już pomnik w miejscu baraków obozowych Czeski Cieszyn Czeski Cieszyn Pomnik autorstwa Stepana Mikuli. Lata 1979-1980 Uroczystość z okazji odsłonięcia pomnika Czeski Cieszyn pomnik
Avatar użytkownika
Vincci Krajtroter 11266 kilometrów

Komentarze

Nie znalazłem żadnych postów w tym temacie. Kliknij tutaj by dodać pierwszy
Newsletter Wypisz się z newslettera
Znajdziesz nas na:
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje - popularny portal turystyczny tworzony od 15 lat przez aktywną rodzinkę złożoną z mamy, taty i trzech córek. Sercem Polskich Szlaków jest blog z ciekawymi wpisami i fotorelacjami z wypraw oraz opisy atrakcji turystycznych w Polsce z pięknymi zdjęciami. Na przyjaznym Forum mamy 48 tys. postów. W sezonie notujemy 50 tys. Użytkowników na dzień, poza sezonem około 10 tys. Na profilu facebookowym mamy blisko 25 000 polubień, a na Instagramie ponad 2 300 Obserwujących.
Dreptamy.pl - wszystkie nasze wycieczki po Polsce
Copyright 2005-2020