Sprawdź nasz projekt Jurajskie Szlaki Jesienne
grodzisko Łąki Chlewińskie, Monika Rode

Spacerkiem po Grodzisku Mazowieckim

2009-05-01
2009-05-01 21:37:50
Avatar użytkownika
Monika Rode Krajtroter 2501 kilometrów

Piesza wycieczka po Grodzisku Mazowieckim odkrywa miejsca znane i nieznane,dzięki nim można poznać historię miasta i Mazowsza oraz ich mieszkańców...

Najpierw była tu wieś położona na skraju puszczy jaktorowskiej. W roku 1355 wybudowano kościół i tak powstała grodziska parafia. Prawa miejskie nadał Grodziskowi w 1522 roku król Zygmunt I. W 1540 roku pożar zniszczył miasto wraz z kościołem. Po tym wydarzeniu miasto odbudowano. Grodzisk szybko się rozbudował, zbudowano szkołę i szpital. W XVI wieku był tu znaczący ośrodek w handlu zbożem (jak na lokalne warunki). Miasto było wówczas własnością rodziny Mokronoskich. Ich herbem była Bogorya – dwie strzały na czerwonym tle, odwrócone grotami. Herb ten stał się później godłem Grodziska. W roku 1698 został zbudowany kościół murowany, który stoi do dziś. Miasto przeżywało swoje ciężkie chwile, dzieląc losy Rzeczypospolitej w XII i XIII wieku. Przemarsze licznych wojsk powodowały poważne szkody. Grodziszczanie przeżywali klęski głodu i epidemię cholery. Rozkwit Grodziska nastąpił dopiero z chwilą powstania w 1845 roku kolei warszawsko-wiedeńskiej. Miasto zaczęło pełnić rolę letniska, choć zaczynał się też rozwijać tu przemysł. Niektóre z fabryk przeniesiono z Warszawy do Grodziska. Pomimo zniszczeń poczynionych podczas Pierwszej Wojny Światowej, miasto rozwijało się i rosło nadal. Obowiązującą obecnie nazwę „Grodzisk Mazowiecki” ustanowiono w 1928 roku. Ciężkim okresem dla miasta – jak i dla całego państwa – była Druga Wojna Światowa. Poważnie ucierpiała ludność miasta. Nie osłabiło to jednak zapału i odwagi mieszkańców – w mieście była drukarnia Armii Krajowej, wielu Grodziszczan czynnie uczestniczyło w walce o wolność ojczyzny. Miasto wyzwolono z rąk hitlerowskiego okupanta 17 stycznia 1945r. Na terenie miasta znajdują się więc liczne, warte odwiedzenia, obiekty zabytkowe a więc ... Do Grodziska najłatwiej dojechać pociągiem,stąd zaczynamy spacer.Na trasie z Warszawy do Grodziska powstała pierwsza linia kolejowa na ziemiach ówczesnego Królestwa Polskiego i druga w Imperium Rosyjskim! Otwarcie pierwszego odcinka Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej nastąpiło 14 czerwca 1845 (trasa Warszawa – Grodzisk liczyła prawie 30 km długości)przejazd trwał45min-podobnie jak teraz(czyli nic się niezmieniło🙂)Początkowo kursowało na tej linii tylko 5 pociągów na dobę w jedną i drugą stronę, w 1857 roku zaś liczba ta wzrosła do 12. Od daty uruchomienia kolei Grodzisk Mazowiecki stał się szybko celem wycieczek i miejscem rekreacji, zwłaszcza bogatej elity ludności Warszawy Wybudowano drewniany dworzec,ale niestety czasu działań wojennych w 1916r. nieprzetrzymał...Prawdopodobnie w 1922r.wybudowano wg proj .Romualda Millera obecny dworzec w stylu narodowym.Do dziś można zobaczyć kolumny,podcienie i spadzisty dach.W 1995 r. z okazji obchodów 150-lecia otwarcia Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej został poddany gruntownemu remontowi. Jest on jednym z najpiękniejszych przykładów zastosowania stylu dworkowego w budynkach użyteczności publicznej. Idziemy dalej kierujemy się w stronę deptaka tj.ulica11listopada.Na początku zobaczymy pomnik Józefa Chełmońskiego z 2006r,widzimy też opis galerii ulicznej-idąc ulicą po lewej i prawej stronie na dużych powierzchniach budynków są reprodukcje obrazów malarza(jeden obraz na fotce)Chełmoński spędził w pobliskiej Kuklówce ostatnie lata życia,piękne wiejskie krajobrazy okolic Grodziska uwieczniał na swoich obrazach(więcej w mojej drugiej wycieczce-szlakiem Chełmońskiego) Idziemy deptakiem,niegdyś była to ulica Błońska-wielki gościniec osady w XIIIw.prowadził do Błonia.po 1918r.11listopada. W pobliżu głównego traktu była m.in.synagoga,harcówka,elektrownia wodna,szkoła powszechna nr2(obecnie LO ulica żwirki i wigury)"karczma pod kogutem" Po lewej stronie deptaka zobaczymy 3przedwojenne budynki,jeden z nich to piekarnia państwa Bojewskich, obok na rogu tzw.dom Romanowskich-pierwszy wieżowiec liczący 4i pół piętra!Dochodzimy do cukierni (na rogu,)w ciepłe dni kusi zapachami... No i dotarliśmy do placu wolności.Od XIIIw.był tu targ...Na placu znajduje się pomnik Wolności i Niepodległości -postawiony w 1919r,zniszczony w"39ri,zrekonstruowany w '84r.Naprzeciwko znajduje się tzw.miejsce straceń.6 stycznia 1945 roku sowieckie samoloty zbombardowały Grodzisk Mazowiecki.Niestety był to dzień targowy, co najmniej 300 osób zginęło na miejscu, dalsze 100-200 zmarło w szpitalach.Na tablicach pamiątkowych znajdują się nazwiska osób ..Do tej pory nieznamy powodów napaści,są tylko przypuszczenia.Grodzisk w czasach wojny był miejscem konspiracyjnym,siedzibą różnych formacji... Z daleka już widać dzwonnicę kościoła parafialnego pw.św Anny.Przechodzimy na światłach na drugą stronę ulicy-znajdujemy się na placu Króla Zygmunta Starego.W XIIIw,kiedy Grodzisk był osadą targową,stał tu pierwszy drewniany kościół pw. św.Tomasza(na cześć fundatora-Tomasz Grodziski),wokół niego gromadziło się całe życie-tu był cmentarz,kilka ulic,budynki mieszkalne...Grodzisk był od początku miastem prywatnym najpierw szlachty herbu Okunia-dzięki nim Grodzisk dostał prawa miejskie 22lipca 1522r.od Zygmunta I,kościół drewniany niewytrzymał presji czasu w czasach i płomieniach ognia spłonąl-wybudowano w tym samym miejscu obiekt murowany ,który był wielokrotnie przebudowywany od1687r aż do dzisiejszego wyglądu...W XIIIw.poza kościołem znajdował się cmentarz.Nie było wtedy pięknych grobów,chowano ludzi prosto do ziemi nawet bez nagrobków.Gdy miejsca brakło przekopywano ziemię-znalezione kości palono uroczyści e i dalej chowano.Dopiero w XVIIIw.ze względów humanitarnych (oprócz cmentarza miejsce pełnilło funkcje handlowe)oddalono miejsce cmentarza w okolice dzisiejszych ulic Montwiłla i Radońskiej.Wchodzimy do środka,możemy wejść głównym wejściem albo bocznym po prawej.Tu prosto zobaczymy epitafium i herbarz właścicieli miasta Mokronowskich,obok prawdopodobnie jest epitafium Okuniów.Przechodzimy do lewej nawy,tu zobaczymy obrazy sakralne pędzla F.Castaldiego.Kościół w którym jesteśmy,to kościół parafialny,oprócz niego są jeszcze 4.Widać przez to że Grodzisk się rozwija...Możemy chwilę się zatrzymać i pomodlić...Plac kościoła został ogrodzony murem dopiero w XVIIIw. Kierujemy się teraz w prawo ulica Sienkiewicza.Tu zobaczymy kaplica p.w. Św. Krzyża.Drewniana kaplica powstała w 1713 r. Została ufundowana dziękczynnie po wygaśnięciu epidemii cholery.Była dwukrotnie restaurowana - w XIX i XX w. Do lat 90-tych XX w. był usytuowana na skrzyżowaniu ulic Sienkiewicza i Kościuszki.W listopadzie 1995r.została tutaj przeniesiona i pełni funkcje przedpogrzebowe. Idziemy dalej prosto,po prawej słynna "skarpa"przechodzimy przez skrzyżowanie,tu pojawiają się bloki,to były pierwsze najwyższe bloki-wśród nich ukrywa się willa Radogoszcz.Budynek pomalowany na różowo? z charakterystycznymi kolumnami.Niegdyś reprezentacyjna rezydencja należąca prawdopodobnie do naczelnika powiatu sochaczewskiego Z.Putiato,wystawiona w IIpoł.XIXw.Był tu piękny park...Po zakończeniu okupacji była siedziba Stowarzyszenia Miłośników Sztuki,znajdowało się tu m.in szkoła muzyczna,ognisko plastyczne.Z oryginalnego wystroju willi pozostały jedynie kaflowe piece. Obecnie willa Radogoszcz jest budynkiem użyteczności publicznej. Odbywają się tu zajęcia dydaktyczne z plastyki oraz zajęcia wokalno-muzyczne. W dwóch salkach znajduje się stała ekspozycja historyczna o charakterze muzealnym. Ekspozycja dokumentuje dzieje Grodziska,etnografię regionu,lokalne rzemiosło,stare zdjęcia i dokumenty.Ponadto organizowane są okresowe ekspozycje historyczne i artystyczne.Centrum Edukacyjno-kulturalne jest czynne codziennie.Miła Pani kustosz ciekawie opowiada... Idziemy dalej w kierunku "biedronki"przechodzimy na drugą stronę ulicy Sienkiewicza -tam zobaczymy zapomniane stawy Goliana.Niegdyś na tymi stawami przesiadywał jeden z właścicieli miasta pan Mokronowski ...,tu gdzie teraz jest blokowisko w XVIIIw.był park jordanowski...Możemy przejść wokół stawu aż do ulicy Parkowej,kierujemy się do głównej drogi ulica gen.Okulickiego . Po drugiej stronie widzimy duży pobielony budynek.To Dwór Skarbków wybudowany w II połowie XVIII w. w stylu barokowo-klasycystycznym. Rodowa siedziba kolejnych właścicieli Grodziska...Kiedyś znajdował się PTTK, ZHP, Muzeum Regionalne, Ognisko Plastyczzne oraz KTP "Tuptuś".Teraz mieści się Szkoła Muzyczna I stopnia im. Tadeusza Bairda.We wnętrzu a dokładnie w ośmiobocznym tzw.westybule(sień,przedpokój)znajdują się unikalne polichromie autorstwa Jana Bogumiła Plerscha z 1782 r.-to jest największy skarb Grodziska!W Dworku odbywają się też koncerty muzyki poważnej.Wracamy ulicą gen.Okulickiego w kierunku wiaduktu.Na skrzyżowaniu przy parku zobaczymy głaz upamiętniający przebywanie w kwaterze w Grodzisku gen.Okulickiego. Spacerujemy przez park.To park im.Skarbków.To dalsza zachowana część parku od stawów Goliana,tu możemy chwilę odpocząć w cieniu roślinności...Mijamy pomniki przyrody cypryśnik błotny,dęby szypułkowe aż dochodzimy do ciekawego wyglądem budynku.Z daleka przypomina lokomotywę...To jest willa Foksal. Powstała w 1845r.była uważana za pierwszy dworzec.W istocie był to dom zajezdny z wygodami dla gości ze stolicy.Dzięki kolei wiedeńskiej do Grodziska przybywało wielu letników.Znajdował sie tu nawet szpital...Obecnie jest to budynek Ośrodka Badań i Dokumentacji zabytków.Na zewnątrz aż miło popatrzeć,w środku jest już współcześnie nic się nie zachowało.Teraz kierujemy się prosto i skręcamy w 1w lewo tj.ulica Kilińskiego.Na tej ulicy zobaczymy zabudowę letniskową,domy gościnne aż w końcu budynek Zakładu Hydropatycznego.Otwarty w 1884r.przez dra Michała Bojarskiego.Sanatorium było dobrze wyposażone,oferowało najnowsze metody leczenia."dom zdrowia"pełnił też funkcję ośrodka wypoczynkowego.To było wspaniałe miejsce ciszy,spokoju,spotkań towarzyskich...Niestety wraz z nadejściem kolei nadeszły czasy zakładów produkcyjnych i rozwoju miasta.Powoli miasto traciło walory uzdrowiskowe i zostało do dziś dnia przemysłowe.Aktualnie budynek jest siedzibą wielu organizacji społecznych ,Szkoły Podstawowej Nr 1 oraz przedszkole.Stąd już kilka minut i jesteśmy na ulicy Spółdzielczej.Tu znajduje się nowe Centrum Kultury.W obiekcie jest kino,biblioteka,restauracja oraz salka poświęcona Grodziskowi.Jest to wystawa multimedialna,stare zdjęcia,mapy,pamiątki...W tygodniu czynne 16-18,w soboty12-15.Uliczka dalej i jesteśmy już na deptaku,tu możemy się wkońcu posilić🙂polecam pizzerię Bonitę,naleśnikarnię czy restaurację Queen,znajdziecie coś dla siebie... i tu skończę ... Grodzisk jest coraz ładniejszym miastem dzięki odnawianiu budynków i ulic w centrum. Powstają nowe ośrodki służące wypoczynkowi i rekreacji: hala sportowa, basen. Cały czas buduje się nowe osiedla mieszkaniowe. Duże znaczenie dla rozwoju Grodziska ma bliskość Warszawy oraz dobrze zorganizowana komunikacja miejska i podmiejska: PKP, autobusy, a także unikalna kolejka WKD. Od kilku lat działa miejska komunikacja autobusowa. Z Grodziska dobry jest dojazd do Krakowa, Łodzi, Gdańska i Poznania. W ciągu pół godziny można dojechać samochodem na lotnisko Okęcie.Wielu warszawiaków przeprowadza się na prowincję...

Zabiorę Was na spacer po moim rodzinnym mieście,trochę historii,troche ciekawostek...
Poczytaj,pooglądaj zdjęcia i do zobaczenia 🙂




grodzisko w Chlebni pomnik Józefa Chełmońskiego z 2006r. głaz upamiętniający przebywanie gen.Okulickiego między stawami zbiory muzealne w Radogoszczy zakład hydropatyczny z1884r.-teraz szkoła podstawowa i przedszkole zakład hydropatyczny z1884r. zbiory muzealne w Radogoszczy wystawa w Radogoszczy wnętrze kościoła parafialnego pomnik wolności stacja dworzec pkp z prawd.1922r willa Foksal pałacyk zajezdny w parku rzeka Mrowna wejście do dworku Skarbków niegdyś uzdrowisko teraz szkoła podstawowa stawy Goliana-po czasach świetności:( stawy Goliana-po czasach świetności:( stary singer-zbioty muzealne w Radogoszczy salka poświęcona Chełmońskiemu w Radogoszczy sala koncertowa w dworku Skarbków przed dworkiem Skarbków prawa miejskie pomnik wolności i niepodlogłości na placu Wolności polichromie z 1782r.dworek Skarbków salka muzealna willa Radogoszcz salonik muzyczny w dworkuSkarbków-teraz filia szkoły muzycznej plac Króła Zygmunta Starego-w XIIIw.rynek targowy tzw.lodownia przy willi Foksal,w XIXw. dom zajezdny piekarnia państwa Bojewskich przetwała IIwojnę światową... park im.Skarbków- niegdyś park Jordanowicki wiila Foksal-współczesna funkcja oryginalny kominek dworek Skarbka z XVIIIwieku ołtarz główny w kościele parafialnym wystawa uliczna kościół św.Anny z XVIIwieku kapliczka pod wezwaniem św.Krzyża z XVIIIwieku znalezisko z grodu w Chlebni idąc do kościoła św.Anny idąc deptakiem... prawdopodobnie epitafium Okuniów-właścicieli Grodziska herbarz Mokronowskich herb Grodziska grodzisko Łąki Chlewińskie galeria grodziska epitafium Mokronowskich właścicieli Grodziska dworzec pkp kolej wiedeńska dworek Skarbków pomnik przyrody cypryśnik błotny bazarek na deptaku grodzisko w Chlebni Spacerkiem po Grodzisku
Avatar użytkownika
Monika Rode Krajtroter 2501 kilometrów

Komentarze

Nie znalazłem żadnych postów w tym temacie. Kliknij tutaj by dodać pierwszy
Newsletter Wypisz się z newslettera
Znajdziesz nas na:
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje - popularny portal turystyczny tworzony od 15 lat przez aktywną rodzinkę złożoną z mamy, taty i trzech córek. Sercem Polskich Szlaków jest blog z ciekawymi wpisami i fotorelacjami z wypraw oraz opisy atrakcji turystycznych w Polsce z pięknymi zdjęciami. Na przyjaznym Forum mamy 48 tys. postów. W sezonie notujemy 50 tys. Użytkowników na dzień, poza sezonem około 10 tys. Na profilu facebookowym mamy blisko 25 000 polubień, a na Instagramie ponad 2 300 Obserwujących.
Dreptamy.pl - wszystkie nasze wycieczki po Polsce
Copyright 2005-2020