Sprawdź nasz projekt Jurajskie Szlaki Jesienne
Kirkut w Żarkach, Anna Piernikarczyk

Jurajskie Szlaki Jesienne - jurajskie cmentarze

#polakiNaSzlaki, cmentarze
2020-10-16
2020-10-16 13:48:25
Avatar użytkownika
Anna Piernikarczyk Krajtroter 1132848 kilometrów

A miało być tak pięknie... A jest jak jest, w szkole u dzieci pojawiła się korona i siedzimy na kwarantannie, więc nasze plany o kilku ciekawych cmentarzach i świątyniach w tym tygodniu nie zostały zrealizowane tak, jak chcieliśmy 😢

Mimo wszystko opowiem Wam o klimatycznym, żareckim kirkucie i zabytkowym cmentarzu w Bydlinie i kilku innych ciekawostkach, zapraszam na naszą relację 🙂

No to mamy przymusową przerwę w Jurajskich Szlakach Jesiennych. Sensacje koronawirusowe gonią jedna za drugą, liczba chorych niebezpiecznie poszybowała w górę, a w ślad za nią kwarantanny. Niestety i my jesteśmy obecnie ofiarami kwarantanny z powodu wykrycia korony w szkole naszych córek.



Zbliża się Święto Wszystkich Zmarłych i Wszystkich Świętych, dlatego chcieliśmy Wam pokazać w tym tygodniu kilka ciekawych cmentarzy jurajskich i świątyń, które wyposażeniem nawiązują do nagrobnej tematyki. No niestety najpierw pogoda pokrzyżowała plany, teraz kwarantanna, więc jestem zmuszona okroić moje plany i pokażę Wam dwie nekropolie, które wcześniej spotkaliśmy na Jurze.



Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach

Kirkut w Żarkach

Pierwszy z nich - kirkut w Żarkach, odwiedziliśmy całkiem niedawno, przy poprzedniej wizycie w Żarkach w ramach naszego jurajskiego projektu. Nie mieliśmy go wtedy w planach, ale widocznie przeczucie powiedziało nam, by go odwiedzić 🙂 Teraz chętnie Wam go pokażę i o nim opowiem 🙂

Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach

Pierwsi Żydzi w Żarkach osiedlali się już pod koniec XVI wieku, a przed II wojną światową było to już około 600 rodzin, co stanowiło blisko 60 % całej ludności miasteczka. Dobrze im się tu wiodło, bo nie od dziś wiadomo, że Żydzi mają smykałkę do interesów i są obrotni. A skoro było ich tak dużo i do biedoty nie należeli, mieli też swoje synagogi czyli bożnice, mykwę czyli łaźnię oraz oczywiście cmentarze czyli kirkuty.

Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach

Stały w swym czasie w Żarkach aż 3 synagogi i 3 cmentarze żydowskie. Po najstarszym do dzisiaj nie ma ani śladu, o drugim, przy ul. Górki, mówi nam już tylko pomnik z fragmentem starej macewy. Nie wiadomo, kiedy zniknął z powierzchni ziemi, natomiast data na macewie informuje, że musiał istnieć już w XVII wieku.



Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach

Ten, na który chcę Was dzisiaj zabrać, to kirkut najmłodszy, zwany kirkutem na Kierkowie, a założony w 1821 roku. Znajduje się przy ulicy Polnej i kryje do dziś ponad 1000 macew czyli nagrobków. Wcale nie jest więc mały, a przy tym zadziwia fakt, że nie jest ogrodzony i każdy może go zobaczyć. To rzadkość w Polsce, bo zwykle kirkuty są nie tylko ogrodzone, ale i zamknięte na klucz. Ten kirkut w Żarkach zachował się w tak dobrym stanie, ponieważ znajduje się na sosnowym, piaszczystym wzgórzu, a więc suchym. Nie zagroziła mu wilgoć ani zbyt bujna roślinność.

Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach

A dodatkowo wzgórze stanowi ciekawą scenerię, ze sterczącymi, gdzieniegdzie pochylonymi macewami. Znajdziesz tu nagrobki z XIX i XX wieku, a na nich rzadkie motywy symboliczne, napisy w języku polskim i przede wszystkim hebrajskim, a nawet daty zapisane cyframi arabskimi. Symbole widoczne na macewach często mówią o tym, czym zajmował się spoczywający tu człowiek.

Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach

Ciekawostką jest, że w 2013 roku w Leśniowie - dzielnicy Żarek, na terenie Sanktuarium odnaleziono 3 żeliwne macewy z końca XIX wieku. To wielka rzadkość, bowiem większość macew żydowskich, również tych na żareckim cmentarzu, jest wykonana z piaskowca, wapienia, granitu czy betonu. Rok później, w 2014 roku te unikatowe żeliwne macewy ustawiono na kirkucie przy ul. Polnej i dziś można je tutaj podziwiać.

Kirkut w Żarkach
Kirkut w Żarkach

Równie interesujący jest fakt, że tak, jak my przy wizycie na cmentarzu, na grobach bliskich zostawiamy znicze, tak Żydzi pozostawiają kamienie. Ostały się na wielu żareckich macewach kamienie. A być można nadal Żydzi odwiedzają to miejsce, wszak niedaleko stąd do Lelowa, gdzie co roku przybywa sporo Żydów z całego świata, do grobu słynnego cadyka - Dawida Bidermana.

Grób cadyka w Lelowie
Grób cadyka w Lelowie

Cmentarz w Bydlinie

Zupełnie inny cmentarz odwiedzić można w niewielkim Bydlinie, położonym bardziej na południe Jury, za Ogrodzieńcem. Tutaj, u stóp zamkowej góry z ruinami średniowiecznego zamku, mieści się niewielki, ale bardzo ciekawy cmentarz katolicki. Otacza go kamienny mur, przy którym stoi kamienna kaplica. Jest wiekowa, bo powstała w XVIII stuleciu, ponoć w miejscu wcześniejszej pustelni.

Kaplica w Bydlinie
Kaplica w Bydlinie

W kapliczce tej zobaczyć można cudowną, gotycką figurkę Matki Bożej z Dzieciątkiem. Niezbyt często, bo zwykle świątynia jest zamknięta, ale latem odbywają się tutaj msze, a we wrześniu organizowany jest odpust. To dobra okazja, by zajrzeć do środka 🙂 A pod kaplicą spoczywa budowniczy kaplicy - ksiądz Paprocki.

Ale warto tu zajrzeć również z innego powodu. Cmentarz, poza zabytkowymi nagrobkami, kryje też mogiły żołnierzy. Wznosi się tutaj krzyż wysoki na 7 metrów - to symboliczne miejsce spoczynku 46. legionistów z 6. Batalionu 1. Brygady Legionów Polskich. Trzeba bowiem pamiętać, że podczas I wojny światowej, jesienią 1914 roku w Bydlinie, ale i innych miejscowościach jurajskich, dochodziło do krwawych walk. Przypominają dziś o tym liczne tutaj cmentarze wojenne z tego okresu, a pod ruinami zamku w Bydlinie zobaczyć można nawet zrekonstruowane okopy z czasów I wojny światowej.

Cmentarz w Bydlinie
Cmentarz w Bydlinie

W zbiorowej mogile na cmentarzu w Bydlinie pochowano poległych legionistów w dniu 18 listopada w bitwie pod Krzywopłotami i Załężem. Spoczywa tu porucznik Stanisław Paderewski - przyrodni brat Ignacego Paderewskiego. Obok odnaleźć można też mogiłę Rosjan. To symboliczne, bo choć walczyli przeciwko sobie, teraz spoczywają na wspólnym cmentarzu. A jeśli interesują Cię wojenne mogiły, to na tym cmentarzu znajdziesz też pomnik żołnierzy Wojska Polskiego z 1939 roku.

Okopy w Bydlinie
Okopy w Bydlinie
Okopy w Bydlinie
Okopy w Bydlinie

Kościół Św. Marii Magdaleny w Koziegłowach

Na koniec jeszcze słów kilka o starym kościele w Koziegłowach, pod wezwaniem Św. Marii Magdaleny. Wspominam o nim, bo wystrój świątyni dobrze się nam wpisuje w temat grobowy. Kościół pochodzi z XV wieku, stoi niedaleko rynku, a we wnętrzu kryje się cenna, gotycka polichromia obrazująca mękę i śmierć Chrystusa. Ale w kręgu naszego zainteresowania jest dziś jeszcze bardziej XVI-wieczna kaplica Św. Stanisława, mieszcząca się przy nawie od południa. To kaplica grobowa Kawieckich, ufundowana przez Stanisława Kawieckiego – sekretarza królewskiego, starostę koziegłowskiego i siewierskiego w II połowie XVII wieku.

Kościół w Koziegłowach
Kościół w Koziegłowach
Kościół w Koziegłowach
Kościół w Koziegłowach

Ciekawych cmentarzy na Jurze jest znacznie więcej, ale niestety dziś Wam ich nie pokażemy. Na pewno nadarzy się inna okazja. Podpowiedzcie proszę w komentarzach, jakie Wy znacie interesujące nekropolie jurajskie.

Sponsorzy i Patroni
Sponsorzy i Patroni
Kirkut w Żarkach Kirkut w Żarkach Kirkut w Żarkach Kirkut w Żarkach Kaplica w Bydlinie
Avatar użytkownika
Anna Piernikarczyk Krajtroter 1132848 kilometrów

Komentarze

Avatar użytkownika
Joanna Krajtroter 71609 kilometrów
2020-10-21 10:15:38

Na Jurze nie znam cmentarzy, a ogólnie z ciekawszych i ostatnio widzianych , przychodzi mi na myśl muzułmański cmentarz w Kruszynianach.

Avatar użytkownika
Anna Piernikarczyk Krajtroter 1132848 kilometrów
2020-10-20 20:07:51

[cytuj autor='Marcin_Henioo'] Matko Boska, ile mam do nadrobienia...!Pięknie obfociłaś te miejsca, i ładnie opisane to wszystko. Byliśmy na Jurze kupę lat temu, nawet w Żarkach, ale tej żydowskiej nekropolii nie widzieliśmy na żywo. Ładne miejsce, choć nie wiem, czy to odpowiednie określenie na takiego typu obiekt... [/cytuj]

Marcinie, no dawno Cię nie było to i wypraw się nazbierało ;) Dzięki, Jura to zawsze był nasz konik, lubię pojechać i pofocić, to przede wszystkim, no a potem to już bardziej trzeba opisać, bo tego już aż tak bardzo nie lubię ;)

Avatar użytkownika
Anna Piernikarczyk Krajtroter 1132848 kilometrów
2020-10-20 20:06:28

[cytuj autor='MaciejW'] Niestety ja nie znam Jury. Ale trzeba przyznać, że dość oryginalny temat wyprawy :) Pewnie w każdym zakątku naszego kraju jest takie ciekawe miejsce pochówku, kaplicy czy budowli sakralnej. Ciekawy temat. [/cytuj]

Warto nadrobić :) A cmentarze niektóre wydają mi się bardzo ciekawe, ale te stare albo właśnie innych wyznań. Mają w sobie coś z nostalgii i nie kojarzą się tylko ze zniczami i wystrojonymi ludźmi na Wszystkich Świętych :)

Avatar użytkownika
Marcin_Henioo Krajtroter 50919 kilometrów
2020-10-19 14:04:51

Matko Boska, ile mam do nadrobienia...!

Pięknie obfociłaś te miejsca, i ładnie opisane to wszystko. Byliśmy na Jurze kupę lat temu, nawet w Żarkach, ale tej żydowskiej nekropolii nie widzieliśmy na żywo. Ładne miejsce, choć nie wiem, czy to odpowiednie określenie na takiego typu obiekt...

Avatar użytkownika
MaciejW Krajtroter 3708 kilometrów
2020-10-18 18:43:13

Niestety ja nie znam Jury. Ale trzeba przyznać, że dość oryginalny temat wyprawy :) Pewnie w każdym zakątku naszego kraju jest takie ciekawe miejsce pochówku, kaplicy czy budowli sakralnej. Ciekawy temat.

Newsletter Wypisz się z newslettera
Znajdziesz nas na:
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje - popularny portal turystyczny tworzony od 15 lat przez aktywną rodzinkę złożoną z mamy, taty i trzech córek. Sercem Polskich Szlaków jest blog z ciekawymi wpisami i fotorelacjami z wypraw oraz opisy atrakcji turystycznych w Polsce z pięknymi zdjęciami. Na przyjaznym Forum mamy 48 tys. postów. W sezonie notujemy 50 tys. Użytkowników na dzień, poza sezonem około 10 tys. Na profilu facebookowym mamy blisko 25 000 polubień, a na Instagramie ponad 2 300 Obserwujących.
Dreptamy.pl - wszystkie nasze wycieczki po Polsce
Copyright 2005-2020