Stary kościół Św. Bartłomieja w Gliwicach Szobiszowicach

Zdjęcia (18)

Przyjmuje się, że kościół w Szobiszowicach powstał z inicjatywy Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona czyli templariuszy przybyłych na Śląsk z Moraw. Dziś jeszcze na jednej z kamiennych ścian kościoła figuruje krzyż maltański jaki templariusze umieszczali na swoich płaszczach (jednak krzyż maltański był motywem niekoniecznie związanym wyłącznie z zakonem). Krzyż ten, będący częścią polichromii starego kościoła jest tak umieszczony, że widzą go zarówno wierni, jak i ksiądz sprawujący Mszę Świętą. Teza o założeniu kościoła przez templariuszy nie jest jednak potwierdzona. dokumentami.



W dokumencie z 17 września 1297 roku jest już wzmiankowana parafia, a sam dokument został sporządzony przez pierwszego proboszcza szobiszowickiej parafii – kapelana Wańkę (Wacława). Należy więc przyjąć, że parafia powstała pomiędzy 1276 a 1297 rokiem.

Jednak według innych źródeł kościół i parafia mogły powstać nawet ok. 1232 r. Parafia należy tym samym do najstarszych parafii na Górnym Śląsku.



Istnienie parafii zostało potwierdzone dopiero w 1447 roku w sprawozdaniu wizytacyjnym papieskiego kolektora Mikołaja Wolffa. Była to wówczas jedna z większych parafii w regionie. Kościół zbudowano w stylu gotyckim, jest orientowany czyli zwrócony częścią prezbiterialną z ołtarzem głównym ku wschodowi. Kościół składa się z prostokątnej nawy, do której od strony wschodniej przylega niższe i węższe prezbiterium. Od zachodu dobudowana została wieża-baszta zwieńczona krenelażem. Od północy przylega do budynku kruchta i zakrystia. Kościół jest świątynią inkastelowaną - posiada cechy i funkcje obronne, np. masywne kamienne mury, małe okna czy wieżę z krenelażem.

Prezbiterium i zakrystia obecnego kościoła pochodzą z XV wieku, nawa i wieża zaś zostały odbudowane po zniszczeniach z 1626 roku (najazd wojsk gen. Mansfelda von Wallenstein).  Kościół położony jest na niewielkim wzniesieniu, przy jednym z głównych traktów komunikacyjnych i kupieckich.

W 1679 roku został sporządzony protokół wizytacyjny z którego wynika, że kościół w Szobiszowicach zbudowany był z kamienia, miał 32 łokcie długości i 18 szerokości. Posiadał on 5 okien oraz jedne drzwi, dach kryty był gontami. Część kościoła, w której znajdował się ołtarz główny była sklepiona, zaś nawa posiadała drewniany sufit. Ściany i sufit były pomalowane, podłoga wyłożona cegłami, a ławki uporządkowane. W przybudówce znajdowały się organy. Podkreślono, że wszędzie w kościele panowała czystość. Zakrystia, podobnie jak wieża była murowana. W wieży znajdowały się trzy dzwony, czwarty zaś w wieżyczce nad nawą kościoła. Ołtarze były pokryte rzeźbami i malowidłami przedstawiającymi Dziewicę Maryję i apostołów.

W tym czasie kościół posiadał cztery ołtarze: główny ołtarz poświęcony był św. Bartłomiejowi, boczny po stronie ewangelii Matce Boskiej Bolesnej, a ołtarz po stronie epistoły – Św. Mikołajowi. Czwarty ołtarz poświęcony był Matce Boskiej Częstochowskiej. Tabernakulum znajdujące się na ołtarzu głównym było rzeźbione, pomalowane i złocone. Kamienna chrzcielnica miała kształt kielicha z miedzianą misą. W kościele znajdowało się sporo cennego wyposażenia, m.in. monstrancja warta 325 talarów, dwa srebrne kielichy, srebrny krzyż, dwanaście sztandarów itp. Konfesjonał pojawił się dopiero w 1697 roku.

Rozwój przemysłowy Gliwic, budowa Kanału Kłodnickiego i linii kolejowej, powstające zakłady pracy spowodowały gwałtowny rozwój również Szobiszowic. Po przyłączeniu Szobiszowic do Gliwic wierni nie mieścili się w kościele nawet przy odprawianiu kilku Mszy, dlatego z czasem wybudowano nowy, potężny kościół pod tym samym wezwaniem.



Stary Kościółek przy Toszeckiej przez prawie 800 lat swojego istnienia odegrał dużą rolę w historii miasta Gliwice, a także okolicznych miejscowości. U wlotu dzisiejszej ul. Floriańskiej przy kościele był plac, który w przeszłości pełnił funkcję placu odpustowego, targowego, a więc był zalążkiem rynku. Kościół oprócz dużego znaczenia kulturowego, religijnego stanowi sam w sobie zabytek na krajową skalę, będąc jednocześnie „skarbcem” zgromadzonych w jego wnętrzu reliktów, umieszczonych na ścianach i sklepieniach unikalnych polichromii oraz innych dzieł sztuki rzemieślniczej.

Stary kościół Św. Bartłomieja
ul. Toszecka. Gliwice Szobiszowice

Zaznacz dom w profilu by obliczyć odległość

Powiązane miejsca

Wasze opinie

Nie znalazłem żadnych opinii. Kliknij tutaj, by dodać pierwszą
Newsletter Wypisz się z newslettera
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje
Copyright 2005-2019
Znajdziesz nas na: