Czym są elektrolity bez cukru i kto powinien je stosować?
Woda stanowi podstawowe źródło nawodnienia organizmu. W normalnych sytuacjach w połączeniu z żywnością jest wystarczająca do uzupełniania płynów i składników mineralnych. Czasami jednak warto dodatkowo wspomóc organizm. Kto powinien stosować elektrolity bez cukru i jaki produkt wybrać?
Dlaczego równowaga elektrolitowa jest tak ważna?
Ciało człowieka składa się głównie z wody, a elektrolity uczestniczą w wielu procesach niezbędnych do życia. Z tego powodu równowaga wodno-elektrolitowa jest kluczowa pod kątem prawidłowej pracy organizmu. Gdy zostaje zaburzona, utrudnia funkcjonowanie komórek, tkanek i najważniejszych dla przeżycia narządów i układów.
Do najważniejszych elektrolitów należą sód, potas, wapń, magnez, chlorki, fosforany i wodorowęglany. Ich działanie jest wzajemnie powiązane, a każdy pełni nieco inną funkcję. Ogólnie elektrolity odpowiadają przede wszystkim za utrzymanie prawidłowego nawodnienia komórek, przewodzenie impulsów nerwowych, zachowanie równowagi kwasowo-zasadowej i pracę mięśni. Są szczególnie istotne pod kątem pracy mózgu i układu sercowo-naczyniowego1.
Organizm ma rozbudowane mechanizmy regulujące gospodarkę wodno-elektrolitową. Nerki dostosowują ich wydalanie do aktualnych potrzeb, a proces dodatkowo kontroluje układ hormonalny i mechanizm pragnienia2. Problem pojawia się, gdy ilość przyjmowanych lub traconych płynów i elektrolitów znacznie odbiega od potrzeb albo dochodzi do zaburzenia mechanizmów regulacyjnych. W poważnym stanie może dojść nawet do odwodnienia komórek, obrzęku czy niedotlenienia3.
Kiedy warto stosować elektrolity bez cukru?
Na co dzień podstawowym napojem służącym do nawodnienia powinna być woda. U zdrowych osób, które stosują odpowiednio zbilansowaną dietę i nie tracą ponadnormatywnych ilości płynów, nie ma najczęściej konieczności stosowania dodatkowych elektrolitów. Woda i żywność powinny w takim przypadku dostarczyć zarówno potrzebnych płynów, jak i składników mineralnych4.
Elektrolity bez cukru mogą być przydatne w sytuacjach, gdy zapotrzebowanie zwiększa się np. ze względu na długotrwały i intensywny wysiłek fizyczny czy upały. W takich warunkach dochodzi do utraty z potem wody i sodu. Odpowiednio dobrany napój z elektrolitami może wspierać proces uzupełnienia płynów. Nie oznacza to jednak, że preparat trzeba stosować przy każdej aktywności fizycznej. Wskazania najlepiej skonsultować z lekarzem5.
Działanie nawadniające elektrolitów bez cukru
Elektrolity wspierają nawodnienie organizmu, ponieważ pozwalają uzupełnić nie tylko wodę, ale również składniki mineralne tracone z potem. Szczególnie istotny pod tym kątem jest sód, który stanowi główny elektrolit płynu zewnątrzkomórkowego, odpowiadając za utrzymanie jego objętości i osmolalności. Z tego powodu po intensywnym wysiłku lub oddziaływaniu upału – np. w czasie górskiej wędrówki – napój elektrolitowy może być bardziej efektywny niż sama woda6.
Warto pamiętać, że skuteczność elektrolitów zależy w dużej mierze od składu i stężenia preparatu. Więcej nie zawsze znaczy lepiej – zbyt duża ilość rozpuszczonych substancji może spowolnić opróżnianie żołądka i wchłanianie płynu. Wybierając preparat tego typu, najlepiej sięgać po produkty renomowanych marek, które gwarantują odpowiednio dobrane proporcje i potwierdzoną badaniami ilość poszczególnych minerałów w porcji. Elektrolity marki formeds mają prosty, przejrzysty skład – bez dodatku cukru. To rozwiązanie idealne dla osób, które chcą uzupełnić elektrolity bez dostarczania nadmiernej liczby kalorii7.
Elektrolity bez cukru a dieta
Prawidłowa dieta i odpowiednia ilość wypijanych płynów w normalnych warunkach powinny być wystarczające do utrzymania prawidłowej gospodarki wodno-elektrolitowej. Stosowanie dedykowanych preparatów nawadniających może być jednak uzasadnione, gdy ma miejsce zwiększona utrata wody i składników mineralnych. W takim wypadku wybór elektrolitów bez cukru pozwala uzupełnić braki bez dodatkowej podaży węglowodanów. Może to mieć istotne znaczenie dla osób, które kontrolują kaloryczność diety. Warto jednak pamiętać, że preparat elektrolitowy jest uzupełnieniem zdrowej diety, a nie jej zamiennikiem8.
Jak stosować elektrolity bez cukru?
Elektrolity bez cukru należy stosować jako uzupełnienie procesu nawodnienia w wyjątkowych przypadkach, a nie zamiennik wody. Płyny muszą być przyjmowane regularnie w ciągu dnia, a ich ilość – dostosowana do indywidualnych potrzeb i warunków otoczenia. Nie należy wypijać dużej ilości płynów jednorazowo – bardziej efektywne jest przyjmowanie ich w mniejszych porcjach, które organizm będzie w stanie wchłonąć.
W przypadku elektrolitów bez cukru sposób stosowania należy dostosować do zaleceń producenta konkretnego preparatu – zarówno w zakresie porcji, jak i przygotowania napoju. Elektrolity można przyjmować o dowolnej porze dnia – wtedy, gdy organizm potrzebuje szybkiego i skutecznego nawodnienia9.
Forma elektrolitów bez cukru
Elektrolity bez cukru najczęściej występują w postaci proszku do samodzielnego odmierzenia albo wygodnych saszetek, które zawierają przygotowaną do rozmieszania porcję. To drugie rozwiązanie pozwala zrobić napój bezpośrednio przed spożyciem niezależnie od warunków – także poza domem. Przygotowując elektrolity, należy dostosować ilość wody wskazaną przez producenta, ponieważ zmiany objętości płynu mogą wpłynąć na ostatecznie stężenie składników mineralnych.
Elektrolity są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wspierają gospodarkę wodną, przewodnictwo nerwowe, prawidłową pracę mięśni czy serca. U zdrowych osób w normalnych warunkach zapotrzebowanie na elektrolity pokrywa zazwyczaj zbilansowania dieta i odpowiednia podaż płynów. Elektrolity bez cukru mogą się okazać przydatne, gdy dochodzi do zwiększonej utraty wody i składników mineralnych – np. przy intensywnym wysiłku czy w upale.
Źródła:
Palmer BF, Clegg DJ. Electrolyte and Acid-Base Disturbances in Patients with Diabetes Mellitus. N Engl J Med. 2015 Aug 6;373(6):548-59. doi: 10.1056/NEJMra1503102. Erratum in: N Engl J Med. 2019 Oct 17;381(16):1598. doi: 10.1056/NEJMx190026. PMID: 26244308.
Reynolds RM, Padfield PL, Seckl JR. Disorders of sodium balance. BMJ. 2006 Mar 25;332(7543):702-5. doi: 10.1136/bmj.332.7543.702. PMID: 16565125; PMCID: PMC1410848.
Jacoby N. Electrolyte Disorders and the Nervous System. Continuum (Minneap Minn). 2020 Jun;26(3):632-658. doi: 10.1212/CON.0000000000000872. PMID: 32487900.
Popkin BM, D'Anci KE, Rosenberg IH. Water, hydration, and health. Nutr Rev. 2010 Aug;68(8):439-58. doi: 10.1111/j.1753-4887.2010.00304.x. PMID: 20646222; PMCID: PMC2908954.
Kenefick RW, Sawka MN. Hydration at the work site. J Am Coll Nutr. 2007 Oct;26(5 Suppl):597S-603S. doi: 10.1080/07315724.2007.10719665. PMID: 17921472.
Baker LB. Sweating Rate and Sweat Sodium Concentration in Athletes: A Review of Methodology and Intra/Interindividual Variability. Sports Med. 2017 Mar;47(Suppl 1):111-128. doi: 10.1007/s40279-017-0691-5. PMID: 28332116; PMCID: PMC5371639.
https://formeds.pl/blogs/blog-przepisy/elektrolity-bez-cukru?srsltid=AfmBOor3taU6wPTsIcGObsD7JmK5eQYZhLCcma-eCzEiprkqRI0jpzR-
Latzka WA, Montain SJ. Water and electrolyte requirements for exercise. Clin Sports Med. 1999 Jul;18(3):513-24. doi: 10.1016/s0278-5919(05)70165-4. PMID: 10410838.
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine; Health and Medicine Division; Food and Nutrition Board; Committee to Review the Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. Oria M, Harrison M, Stallings VA, editors. Washington (DC): National Academies Press (US); 2019 Mar 5. PMID: 30844154.
1 Palmer BF, Clegg DJ. Electrolyte and Acid-Base Disturbances in Patients with Diabetes Mellitus. N Engl J Med. 2015 Aug 6;373(6):548-59. doi: 10.1056/NEJMra1503102. Erratum in: N Engl J Med. 2019 Oct 17;381(16):1598. doi: 10.1056/NEJMx190026. PMID: 26244308.
2 Reynolds RM, Padfield PL, Seckl JR. Disorders of sodium balance. BMJ. 2006 Mar 25;332(7543):702-5. doi: 10.1136/bmj.332.7543.702. PMID: 16565125; PMCID: PMC1410848.
3 Jacoby N. Electrolyte Disorders and the Nervous System. Continuum (Minneap Minn). 2020 Jun;26(3):632-658. doi: 10.1212/CON.0000000000000872. PMID: 32487900.
4 Popkin BM, D'Anci KE, Rosenberg IH. Water, hydration, and health. Nutr Rev. 2010 Aug;68(8):439-58. doi: 10.1111/j.1753-4887.2010.00304.x. PMID: 20646222; PMCID: PMC2908954.
5 Kenefick RW, Sawka MN. Hydration at the work site. J Am Coll Nutr. 2007 Oct;26(5 Suppl):597S-603S. doi: 10.1080/07315724.2007.10719665. PMID: 17921472.
6 Baker LB. Sweating Rate and Sweat Sodium Concentration in Athletes: A Review of Methodology and Intra/Interindividual Variability. Sports Med. 2017 Mar;47(Suppl 1):111-128. doi: 10.1007/s40279-017-0691-5. PMID: 28332116; PMCID: PMC5371639.
7 https://formeds.pl/blogs/blog-przepisy/elektrolity-bez-cukru?srsltid=AfmBOor3taU6wPTsIcGObsD7JmK5eQYZhLCcma-eCzEiprkqRI0jpzR-
8 Latzka WA, Montain SJ. Water and electrolyte requirements for exercise. Clin Sports Med. 1999 Jul;18(3):513-24. doi: 10.1016/s0278-5919(05)70165-4. PMID: 10410838.
9 National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine; Health and Medicine Division; Food and Nutrition Board; Committee to Review the Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. Dietary Reference Intakes for Sodium and Potassium. Oria M, Harrison M, Stallings VA, editors. Washington (DC): National Academies Press (US); 2019 Mar 5. PMID: 30844154.
Artykuł partnera
