Cerkwie w Bieszczadach. Łemkowskie i bojkowskie drewniane cerkwie
Czy wiesz, że w Bieszczadach wciąż odnajdziesz dawne cerkwie? Ten bogaty kulturowo region zamieszkiwali dawniej ludzie różnych narodowości i wyznań. Przed wojną nie było niczym dziwnym, że w jednej wiosce stały obok siebie kościół katolicki, cerkiew i synagoga. Dziś niektóre cerkwie zostały przejęte przez katolików, inne nadal służą rdzennym mieszkańcom, wszystkie wciąż zachwycają swym klimatem, a często i zachowanym, unikalnym wnętrzem. Łączy je Szlak Architektury Drewnianej, a te najcenniejsze ujęte są na Liście Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Zobacz piękne drewniane cerkwie w Bieszczadach!
Dawne łemkowskie cerkwie w Bieszczadach
Łemkowie to wschodniosłowiańska grupa etniczna, która odznaczała się bardzo oryginalną kulturą materialną i duchową. Osiedlali się przez wieki w Beskidzie Niskim i zachodniej części Bieszczadów, tworząc tradycje tych regionów, aż przyszła II wojna światowa i wkrótce po niej akcja “Wisła”, kiedy to z tej okolicy wysiedlono wiele wiosek. Łemkowskie cerkwie w okolicy Komańczy uratował przed zniszczeniem i zapomnieniem katolicki ksiądz. Po przesiedleniach prawosławnych chrześcijan świątynie były opuszczone. Widząc, jak niszczeją, miejscowy proboszcz ksiądz Stanisław Porębski je przejmował i organizował w nich miejsca kultu, narażając się przy tym ówczesnym władzom państwa komunistycznego. Dzięki takim aktom szacunku do wcześniejszych mieszkańców możemy dziś cieszyć się ich pięknem i opowiadać ich historie.
Cerkiew w Turzańsku
Przepiękna cerkiew w Turzańsku uchodzi za najpiękniejszą na Podkarpaciu. Ta drewniana cerkiew Św. Michała Archanioła to parafialna cerkiew prawosławna, wzniesiona w latach 1801–03. Przed wojną funkcjonowała jako greckokatolicka, później służyła wiernym rzymskokatolickim, a w 1963 roku do rodzinnej wioski powrócili Łemkowie, którzy przyjęli prawosławnego księdza, aby modlić się w ojczystym języku.
W 2013 roku cerkiew w Turzańsku została wpisana na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jest udostępniona do zwiedzania po wcześniejszym umówieniu się. Zajrzeliśmy do urokliwego wnętrza dzięki opiekunowi.
Kontakt telefoniczny do umówienia się: 500 071 205
Wstęp: co łaska
Dojazd do cerkwi: drogą nr 892 od Szczawnego w kierunku Komańczy. 5 km za skrzyżowaniem z drogą nr 889 w Rzepedzi należy skręcić w lewo na drogę lokalną do Turzańska. Po przejechaniu 1,5 km po prawej stronie zobaczysz cerkiew stojącą około 100 m od drogi.
Cerkiew w Komańczy
To właśnie cerkiew w Komańczy mnie najbardziej urzeka. Jest prześliczna, szczególnie na tle jesiennym, przy chylącym się słońcu. Ale trzeba pamiętać, że prawosławna cerkiew Opieki Matki Bożej w Komańczy jest stosunkowo nowa, bowiem jest rekonstrukcją, budowaną po 2006 roku, w miejscu wcześniejszej, spalonej 13 września 2006 roku cerkwi w tym samym kształcie. Również i ta zachowana do 2006 roku cerkiew stanęła tu w latach 1800–03 na miejscu poprzedniej spalonej w 1800 roku, jako cerkiew greckokatolicka. Po wojnie mimo wysiedlenia znacznej liczby Łemków, służyła pozostałym we wsi grekokatolikom, rodzinom kolejarzy i leśników. Odbywały się tu nabożeństwa greckokatolickie, co było wówczas zjawiskiem wyjątkowym w skali kraju. W 1961 roku, w czasie tzw. "akcji na cerkwie", została zamknięta przez władze. Wierni musieli przejść na prawosławie i świątynię w 1963 roku przekazano parafii prawosławnej.
Cerkiew w Szczawnem
Cerkiew w Szczawnem to dawna cerkiew greckokatolicka Zaśnięcia Marii, a obecnie cerkiew prawosławna. Wzniesiono ją wraz z dzwonnicą w latach 1888-89.
Świątynia dostępna jest dla zwiedzających z zewnątrz, a zwiedzanie wnętrz odbywa się tylko po wcześniejszym umówieniu telefonicznym.
Cerkiew w Rzepedzi
Cerkiew w Rzepedzi to dawna cerkiew greckokatolicka św. Mikołaja, później kaplica rzymskokatolicka, a obecnie ponownie greckokatolicka. Pierwsza cerkiew stanęła tu najpewniej po 1526 roku. Obecna powstała w 1824 roku. We wnętrzu zachowały się malowidła ścienne o oryginalnej tematyce.
Wstęp do wnętrz tylko po wcześniejszym umówieniu się.
Dawne bojkowskie cerkwie w Bieszczadach
Bieszczady kiedyś były zamieszkane w przeważającej części przez Bojków, etniczną grupę górali o mieszanym pochodzeniu rusińsko-wołoskim. Dziś ich już tutaj nie ma, natomiast zostały po nich cenne ślady, jak cerkwie we wschodniej części Bieszczadów.
Cerkiew w Smolniku
Cerkiew w Smolniku to dawna cerkiew greckokatolicka Św. Michała Archanioła z końca XVIII wieku, a obecnie kościół rzymskokatolicki. Co ciekawe, przez lata służyła nie tylko grekokatolikom, ale również rzymskim katolikom, a nawet protestantom. Z oryginalnego wyposażenia niewiele się ostało, częściowo podziwiać można je w zamku w Łańcucie. Otaczają ją tylko przepiękne wzgórza bieszczadzkie, a kiedyś była tu znacznie większa wieś Smolnik. Świątynia w Smolniku ujęta jest na Liście UNESCO.
Cerkiew w Chmielu
Cerkiew w Chmielu to dawna cerkiew greckokatolicka Św. Mikołaja. Bardzo maleńka i klimatyczna, w tzw. ukraińskim stylu narodowym. Ta cerkiew wyrosła dopiero na początku XX wieku na miejscu wcześniejszej, która została pochłonięta przez płomienie. Obecnie to kościół rzymskokatolicki. Co ciekawe, zagrała w filmie Pan Wołodyjowski. O mało nie została tam zniszczona, bo miała zostać spalona na potrzeby filmu, ale po protestach ją uratowano.
Cerkiew w Równi
Cerkiew w Równi to dawna cerkiew greckokatolicka Św. Opieki Matki Bożej. To prawdziwa staruszka na tle pozostałych, bo pochodzi z połowy XVIII wieku. Dziś służy rzymskim katolikom, a oryginalny wystrój wnętrza niestety się nie zachował. Częściowo można go oglądać w muzeum zamkowym w Łańcucie. Za to unikalna jest bryła świątyni, a przed nią urzekły mnie buty. Jak się dowiedzieliśmy, symbolizują wypędzonych mieszkańców wsi.
Wędrując i jeżdżąc po dawnych bieszczadzkich wioskach, warto zatrzymać się w niejednej z nich i podziwiać dawne, drewniane budownictwo. Te cerkwie chwytają za serce, ale wśród zabudowy odnaleźć też można stare chałupy i stodoły, często na Podkarpaciu ozdobione deskalami, tworzącymi Cichy Memoriał Andrejkowa.
Nasz film z Bieszczad
Na koniec zachęcamy do zobaczenia naszego filmu z tego pięknego regionu. Oczywiście cerkwie również się w nim znalazły.
Informacje praktyczne
Cerkwie w Bieszczadach
Usiane po starych wioskach, warto się w nich zatrzymać i zadumać nad przeszłości i wielokulturowością tych ziem.
Noclegi w Bieszczadach
Tutaj znajdziesz duży wybór noclegów. Zamawiając nocleg na Booking.com za naszym pośrednictwem wspierasz rozwój naszego bloga, za co z góry dziękujemy! To pomoże nam w dotarciu do wielu ciekawych miejsc, które później chętnie Wam pokazujemy i dzielimy się z Wami naszymi doświadczeniami i informacjami.
Booking.comCo zobaczyć w okolicy?
Nie musisz się daleko przemieszczać, aby znaleźć kolejne interesujące miejsca. W promieniu 30 kilometrów czeka na Ciebie wiele atrakcji, które z pewnością wzbogacą Twoją podróż o dodatkowe wspomnienia.
- Cerkiew w Turzańsku, odległość: 0 km
- Cerkiew w Szczawnem, odległość: 2.8 km
- Cerkiew w Rzepedzi, odległość: 2.8 km
- Cichy Memoriał czyli deskale Andrejkowa, odległość: 5.8 km
- Cerkiew w Komańczy, odległość: 6.2 km
- Klasztor w Zagórzu, odległość: 17.9 km
- Bieszczadzka Kolejka Leśna, odległość: 21.9 km
- Jezioro Solińskie, odległość: 23.6 km
- Polana Zbójecka w Rymanowie, odległość: 27.5 km
- Huta Szkła w Rymanowie, odległość: 29 km
Mapa z zaznaczonymi atrakcjami
