Brda i jej szlak kajakowy

Brda i jej szlak kajakowy

Artykuły
2008-02-21
Jezioro Smołowe, z którego wypływa Brda, leży w środkowej części Pojezierza Bytowskiego, kilka kilometrów na wschód od Miastka. Brda kończy swój bieg w Bydgoszczy, gdzie w dzielnicy Brdyujście wpada do Wisły. Uprawianie kajakarstwa możliwe jest na 233 kilometrach szlaku wodnego począwszy od jeziora Pietrzykowskiego Dużego leżącego w pobliżu Miastka.

Gmina Przechlewo wita się z Brdą w okolicach Żołny (214,0 km). W tej malutkiej wsi sołeckiej na przestrzeni 3 km mija się kolejno 3 mosty drogowe. Kajakarze muszą uważać na kamieniste dna pod nimi. W okolicy ostatniego mostu znajduje się mała stanica. Przez następne półtora kilometra Brda płynie wśród lasów i łąk. Nurt rzeki poprzecinany jest poprzewracanymi drzewami, widomymi śladami pracowitych bobrów prowadzi do leśnej osady Nowa Brda.

Nowa Brda – osada leśna, jest zwyczajowym miejscem rozpoczynania spływów kajakowych na terenie gminy Przechlewo. Osada Nowa Brda przez wiele dziesiątków lat zwana „Papiernią” powstała na pewno po roku 1696. W tym to roku na zamku w Białej na Litwie, książę Karol Stanisław Radiwiłł, wydał zezwolenia młynarzowi z Przechlewka Michałowi Szmittowi, aby ten wystawił rzeką Brdą papiernię wielce w tych stronach potrzebną. We wsi obejrzeć można pozostałości starego cmentarza z grobem Nehringów-tutejszych papierników.

Tuż przy moście Karola, na skarpie nad Brdą, od 23 sierpnia 2003 roku stoi kamienny obelis z inskrypcją: "Tu, w Nowej Brdzie 23.VII.1953 r. rozpoczął swoje kajakowe wędrówki ks. Karol Wojtyła Papież Jan Paweł II".

Na szlaku mijamy najpierw dwa drewniane mosty drogowe a potem jeden żelazny, kolejowy. Pomiędzy mostami, szczególnie drogowym a kolejowym, trzeba uważać na kamienne bystrze, łatwo tu o wywrotki. Za mostem kolejowym można zatrzymać się na urządzonym, dużym , leśnym polu biwakowym (Stanica Nowa Brda).

Kolejne kilometry szlaku to mocno porośnięte wodną roślinnością brzegi tworzące wąski tunel, przez który przeciska się rzeka. Dalej spotkać można liczne ślady bobrów i ich żeremia. Na 203,0 kilometrze, z prawej strony spotykamy się z Modrą, dopływem Brdy. 500 m dalej przy betonowym moście na drodze Przechlewo – Lipczynek możemy odpocząć na urokliwej, małej stanicy , zwanej przez miejscowych Folbrykiem (Folbrycht). To tutaj, w rezerwacie Przytoń, rozpoczynamy podróż górnym, przełomowym odcinkiem Brdy.

Rezerwat "Przytoń" – (18,5 ha) chroni naturalne zbiorowiska leśne z udziałem buka. Teren ten upodobały sobie bobry i wydry. Przełom Brdy jest krótki i bardzo malowniczy – są tu liczne bystrza i płycizny, a strome zbocza porośnięte są stromym lasem. Po chwili rzeka wypływa na szerokie łąki, jej koryto poszerza się, a nurt staje się leniwy, i juz niebawem pojawia się most drogowy (199,5 km) na drodze Przechlewo – Koczała, zwany mostem Garbatym, za którym są zabudowania oraz dogodne miejsce na biwak. W tym miejscu ze względu na dobre dojście do rzeki, można zakończyć lub rozpocząć spływ.

Następne kilometry to mniej ciekawy odcinek Brdy, szeroko rozlanej i wolno płynącej przez podmokłe łąki. Za kolejnym prawym dopływem – rzeką Rudą (199,0 km) widać drewniany niski most Wojciecha (198,0 km). Trzeba się położyć w kajaku, aby głową nie powalić słabiutkiej konstrukcji. W odległości 3 km od Przechlewa widoczny jest po prawej rezerwat „Osiedle Kormoranów” (196,5 km), o powierzchni 20,5 ha.

W rezerwacie "Osiedle Kormoranów" – obejmującym fragment ponad 250 – letniego lasu bukowego, mają swoje miejsca lęgowe czaple siwe. W 1952 r. gnieździło się tu również dużo kormoranów, w latach 80 – tych jednak te rzadkie ptaki opuściły tutejsze okolice.

W pobliżu linii energetycznej jest dobre miejsce postojowe, tzw. „Ziemia Obiecana”. Most drogowy na trasie Przechlewo – Pakotulsko – Rzeczenica, tzw. Dolinka (195,0 km) to znak, że niebawem rozpocznie się ciąg jezior i Brda wpłynie do pierwszego z nich – Szczytna. Na zachodnim brzegu jeziora, w zatoce po prawej widać pole biwakowe w Pakotulsku, do którego prowadzi od lądu stromy zjazd piaszczystą leśną drogą. Miejsce jest urocze, z pięknymi wschodami słońca. Wodę tu można zaczerpnąć ze źródełka.

Obszar krajobrazu chronionego pod nazwą „Okolice Jezior Krępsko i Szczytno z fragmentami doliny rzeki Brdy” ma powierzchnię 12,5 ha i składa się w 35% z lasów, a w 7% z wód. Jezioro Szczytno (powierzchnia 645,2 ha, głębokość 22 m, długość 8,3 km i szerokość 1,6 km) połączone z Jeziorem Krępsko (powierzchnia 377,3 ha, głębokość 31 m, długość 4,2 km i szerokość 1,3 km) oraz poprzecznie do nich położone Jezioro Szczycienko, wszystkie o bardzo urozmaiconej linii brzegowej, powstały na dwóch krzyżujących się rynnach polodowcowych. Mijamy po drodze dwie wyspy oraz po prawej stronie wieś Rzewnica, z ośrodkiem wypoczynkowym i dużym polem biwakowym w gestii Urzędu Gmina Rzeczenica.

Za cyplem (188,5 km), na przewężeniu jeziora Szczytno, szlak wodny Brdy skręca na wschód, w lewo, w kierunku niewidocznego przesmyku na jezioro Szczycienko (187,0 km) (powierzchnia 28 ha, długość 1,7 km, szerokość 0,3 km) i Jezioro Końskie. Mija się Wyspę Zamkową (Góra Zamkowa), na której od XI do XIII w. istniał gród, z początku siedziba władców Pomorza, później kasztelania szczycieńska. Na przeciw wyspy, na lewym brzegu widać Górę Szubieniczą (143 m n.p.m.), dawne miejsce straceń. Po prawej stronie, między jeziorami Szczytno i Szczycienko, znaleźć można dogodne miejsce do odpoczynku, zwane „Na Przesmyku”.

Rzeka powoli przechodzi w wąskie i długie Jezioro Końskie (184,5 km) (powierzchnia 52,5 ha, głębokość 22 m, długość 1,5 km i szerokość 0,3 km) o wysokich zalesionych brzegach. Przy lejkowatym końcu jeziora (182,5 km), przed mostem Przechlewo – Człuchów zbudowano, w odległości 1,5 km od wsi, kemping i pole namiotowe OSiR w Przechlewie. Za mostem Brda płynie wśród podmokłych łąk, tworząc szerokie rozlewiska. Widać ślady bobrów. Miejscami koryto porośnięte jest okazałymi, choć uciążliwymi do przepłynięcia wodorostami.

Przed mostem drogowym (176,0 km) między wsiami Jemielno i Płaszczyca stoi stary dwór zbudowany w 1755 r. przez Piotra Tuchołkę, otoczony pięknym starym parkiem, w którym rośnie dąb – pomnik przyrody. Dalej rzeka płynie przez urozmaicone tereny między lasem i pasem łąk. Zaraz za wsią zaczynają się w skarpie na skraju lasu zdroje oraz bagna, a w pobliżu Czosnowa znajduje się stanowisko bobrów oraz rzadkiego ptactwa wodnego (traczy, nurogęsi, gągołów, bąków i zimorodków).

Dalej mija się kolejno most kolejowy (171,5 km) na nieczynnej już trasie Człuchów – Miastko, rzekę Lipczynkę (171,0 km) – lewy dopływ Brdy, a po 300 m most drogowy we wsi Sąpolno. Na łące po prawej stronie przed mostem za zgodą właścicieli można biwakować, podobnie jak nad oddalonym o 200 m czystym, śródleśnym Jeziorem Sosnowym.

Sąpolno zalicza się do większych wsi w tym rejonie. W osadzie jest stary dwór i park. Przez najbliższe 7 km rzeka leniwie płynie wśród łąk i pól w wyżłobionej przez lodowiec głębokiej rynnie. Przepływa pod drewnianym wąskim mostkiem, tzw. Kozim (168,5 km) łączącym Konarzyny i Ciecholewy. I to właśnie w tym miejscu rzeka Brda kończy swój bieg w granicach Gminy Przechlewo wpływając na tereny Gminy Konarzyny.

Tekst: Urząd Gminy Przechlewo
Avatar użytkownika
Anna Piernikarczyk 1112231 kilometrów

Anna Piernikarczyk to absolwentka Geografii na Uniwersytecie Śląskim. Autorka przewodników turystycznych Polska rodzinna (wyd. Pascal) oraz Jura. Od Częstochowy do Krakowa (wyd. Compass). Fotograf i łazik z natury. Zakochana w polskich krajobrazach i atrakcjach.