Kleszczowe Zapalenie Mózgu – Szczepimy! Zapobiegamy!

Kleszczowe Zapalenie Mózgu – Szczepimy! Zapobiegamy!

Artykuły
2015-05-12

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to realne zagrożenie dla każdego z nas. To ostra choroba zakaźna ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze z gatunku Ixodes ricinus (kleszcz pospolity). Budzi niepokój głównie z powodu poważnych powikłań zdrowotnych, które może powodować. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) prowadzi do trwałych następstw neurologicznych aż u 58% pacjentów lub nawet zgonu u 1-4% przypadków.



W Polsce na przestrzeni ostatnich dwóch dekad odnotowujemy wzrost liczby zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu. W 2012 roku zarejestrowano 189 zachorowań, podczas gdy w roku 2013 już 225. Z uwagi na fakt, iż rejestracji podlegają jedyne przypadki potwierdzone badaniami, można domniemywać, że ich liczba jest wyższa. Dla porównania w latach 1990-1992 obserwowano jedynie od 4 do 8 przypadków rocznie. Jest to bezpośrednia konsekwencja ocieplenia klimatu, który przejawia się w łagodnym przebiegu zim i jednoczesnym zanikaniu tak zwanych przejściowych pór roku, co z kolei sprzyja większej przeżywalności kleszczy. Kleszcze to osiągające rozmiary od 1 do 30 mm krwiopijne pajęczaki zamieszkujące niemal wszystkie miejsca na Ziemi. W Polsce żyje 19 gatunków z 900 znanych.



Wbrew obiegowej opinii kleszcze nie występują tylko w lasach liściastych i mieszanych. Są równie popularne w parkach miejskich, na zielonych skwerach, łąkach, polach, czy nawet przydomowych ogródkach, szczególnie jesli są położone w okolicy parkowej. W Polsce regionem największej aktywności kleszczy jest województwo podlaskie. Należy jednak mieć na względzie, iż dane w tym zakresie są niedoszacowane i obszary endemiczne mogą występować również w innych miejscach Polski. Najmniej kleszczy występuje natomiast w województwie zachodniopomorskim. Zagrożenie kleszczami jest najbardziej intensywne od marca do listopada. W tym okresie dochodzi do zarażeń chorobami odkleszczowymi, w tym kleszczowym zapaleniem mózgu. Kleszcze są niezwykle skutecznymi roznosicielami dla patogenów (bakterii, riketsji1 i wirusów), ponieważ są względnie długowieczne, żerują na różnych żywicielach, pozostawiają w skórze dużo śliny przenoszącej patogeny. Ponadto są małe i niezwykle płodne (u kleszczy pospolitych ilość jaj w składzie może wynosić nawet 5000) wyjaśnia mgr Marta Supergan-Marwicz z Katedry Biologii Ogólnej i Parazytologii Warszawskiego Uniwersytetu. Szacuje się, że ok 3-15% występujacych w Polsce kleszczy jest zarażonych kleszczowym zapaleniem mózgu2 . Leczenie pacjentów, u których doszło do zarażenia wirusem kleszczowego zapalenia mózgu ma jedynie objawowy charakter. Chorych, w przypadku których doszło do neuroinfekcji (zaburzeń świadomości i nastroju, oczopląsu, porażeń nerwów czaszkowych, niedowładów kończyn oraz śpiączki) odbywa się w warunkach szpitalnych i często trwa wiele tygodni.

Proces terapeutyczny z uwagi na brak specjalnie dedykowanego leku jest szczególnie utrudniony. W związku z tym najczęściej stosuje się dożylne nawadnianie, leki przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgoraczkowe, a w razie potrzeby dodatkowo także leki zmniejszające obrzęk mózgu. Pacjenci, u których zdiagnozowano powikłania neurologiczne przeważnie wymagają wielomiesięcznej, często intensywnej rehabilitacji, wiążącej się zazwyczaj z wyłączeniem z życia zawodowego3. Z uwagi na skomplikowany proces terapeutyczny kleszczowego zapalenia mózgu szczególnego znaczenia nabiera profilaktyka. Może ona przybierać różne formy (szczelny ubiór, substancje odstraszające, tzw. repelenty).

Nie ulega jednak watpliwości, że najskuteczniejszym i przez to najwazniejszym sposobem zapobiegania kleszczowemu zapaleniu mózgu jest szczepienie ochronne. Na polskim rynku zarejestrowane i dostępne są dwie szczepionki (każda z nich dostępna w wersji dla juniorów i dorosłych). Kompletne szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu wymaga podania trzech dawek szczepionki, przy czym dwie pierwsze wykonuje się w miesiącach zimowych regularnie w odstępie od jednego do trzech miesięcy. Trzecie szczepienie wykonane przed rozpoczęciem następnego sezonu wzmożonych zachorowań, kończy tak zwaną immunizację podstawową i zapewnia odporność poszczepienną na conajmniej trzy lata. Aby podtrzymać odporność poszczepienną należy po trzech do pięciu lat (w zależności od wieku i liczby otrzymanych szczepień przypominających) przedłużyć ją za pomocą jednej dawki szczepionki. Do szczepienia każdorazowo kwalifikuje lekarz. Istnieje również możliwość uzyskania ochrony poszczepiennej w krótszym czasie. Na przyspieszony tryb szczepień składają się dwie dawki. W tym trybie drugą dawkę otrzymuje się po dwóch tygodniach od pierwszej. Trzecią i zarazem ostatnią dawkę należy podać od pięciu do dwunastu miesięcy od drugiej.



Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest szczepieniem zalecanym, ale wciąż nie obowiązkowym, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych w Polsce z 2015 roku. 1 rodzaj Gram-ujemnych bakterii o kształcie pałeczkowatym z rzędu Rickettsiales. Nazwa pochodzi od nazwiska Howarda Taylora Rickettsa (źródło: Wikipedia) 2 Forum Zakażeń 2013;4 (1):21-27, Joanna Zajkowska, Piotr Czupryna 3 Medycyna po Dyplomie, wydanie specjalne, marzec 2014, lek. Justyna Tymińska-specjalista medycyny rodzinnej, s.1 Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2012 roku w sprawie wykazu rodzaju czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujacych pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności, stanowi, iż zaleca się, aby szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu były wykonywane przy czynnościach zawodowych bezpośrednio związanych z uprawą roślin lub hodowlą zwierząt na obszarach endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu oraz przy czynnościach wykonywanych w kompleksach leśnych oraz na terenach zadrzewionych na obszarach endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu.

W dniu 9 kwietnia 2015 roku odbyła się w Warszawie z inicjatywy Fundacji Aby żyć konferencja prasowa inaugurująca ogólnopolską kampanię edukacyjną pt. Kleszczowe Zapalenie Mózgu. Szczepimy! Zapobiegamy! Kampania potrwa do 30 czerwca br. i ma na celu podniesienie świadomości społeczeństwa w obszarze zagrożeń, jakie powodują kleszcze oraz korzyści płynących ze szczepień ochronnych. Kampania w sposób szczególny zwraca uwagę na kleszczowe zapalenie mózgu. Jest to druga po boreliozie najbardziej popularna w Polsce choroba przenoszona przez kleszcze. W odróżnieniu od boreliozy w przypadku kleszczowego zapalenia mózgu istnieje skuteczna profilaktyka w postaci szczepień ochronnych i to jeden z kluczowych przekazów kampanii. Kampania jest adresowana do mieszkańców aglomeracji miejskich, którzy w okresie aktywności kleszczy podróżują w regiony endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu oraz do osób preferujących aktywny wypoczynek na łonie natury. Patronat Honorowy nad kampanią objęły: Państwowa Inspekcja Sanitarna oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH. Z kolei Patronatu Merytorycznego zgodziły się udzielić: Polskie Towarzystwo Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej oraz Polskie Towarzystwo Higieniczne. W ramach kampanii powstała strona internetowa szczepkleszcz.pl stanowiąca kompendium wiedzy na temat kleszczowego zapalenia mózgu i profilaktyki w tym zakresie. Strona odsyła do fanpejdża kampanii na Facebooku. Ważnym elementem kampanii jest 30-sekundowy spot radiowy, do którego głosu użyczył m.in. Ambasador kampanii – Jacek Kawalec. Dodatkowo zaprojektowano reklamę prasową oraz baner internetowy. Kampania będzie promowana głównie w Internecie. Na portalu Onet Zdrowie powstanie sekcja specjalna zawierająca kontent edukacyjny w obszarze zagrożeń powodowanych przez kleszcze i dostępnych metod profilaktycznych. Edukacja na łamach sekcji specjalnej będzie połączona z materiałami redakcyjnymi o charakterze lifestylowym. Kampania będzie widoczna również na Onet Styl Życia, Onet Kobieta i Fakt.pl. Organizator kampanii chce zainteresować jej tematem szerokie grono odbiorców. Szczególnie ważnymi adresatami są osoby młode. Z myślą o nich powstaje unikatowa gra w sieci zaprojektowana w technice 2D z motywem kleszcza w roli głównej. Scenariusz gry został opracowany w taki sposób, by umiejętnie łączyć rozrywkę z edukacją. Gra będzie miała zręcznościowy charakter. Każdy z jej pięciu poziomów przeniesie gracza w bajkowo-komiksowy świat, w którym zręczność i ogólna wiedza na temat kleszczy pozwoli uzyskać satysfakcjonujący wynik otwierajacy drogę do atrakcyjnych nagród. Organizator przewiduje również przeprowadzenie ciekawych konkursów, a szczegółowe informacje na ten temat znajdą się na stronie kampanii. W ramach kampanii stworzony zostanie specjalny kanał na YouTube, na którym dostępna będzie sonda społeczna na temat wiedzy w obszarze kleszczowego zapalenia mózgu, w szczególności dróg zarażeń oraz powikłań, jakie powoduje. W dalszej kolejności upubliczniony zostanie edukacyjny film promujący kampanię z udziałem jej Ambasadorów – Aleksandry Kutz i Jacka Kawalca. Do udziału w konferencji zaproszeni zostali: Marek Posobkiewicz – p.o. Głównego Inspektora Sanitarnego, Ewa Mikulak i Agnieszka Królasik – eksperci Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - PZH (NIZP-PZH), prof. dr hab. med. Joanna Zajkowska - specjalistka z zakresu chorób zakaźnych, ekspert międzynarodowej grupy ISW-TBE, zajmującej się kleszczowym zapaleniem mózgu, z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, mgr Marta Supergan-Marwicz – specjalistka z zakresu ochrony środowiska, z Katedry Biologii Ogólnej i Parazytologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Ambasadorzy kampanii popierajacy ideę szczepień ochronnych przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu – dziennikarka Aleksandra Kutz oraz aktor Jacek Kawalec. Z ramienia organizatora w konferencji uczestniczył Andrzej Kuczara – Prezes Zarządu Fundacji Aby żyć. Spotkanie poprowadziła red. Agnieszka Rosłoniak. Podczas konferencji eksperci przybliżyli zagrożenia powodowane przez kleszcze. Zwrócono szczególną uwagę na kleszczowe zapalenie mózgu – epidemiologię, przebieg choroby, powikłania. Ponadto zaprezentowano obszary wzmożonej aktywności kleszczy i wyjaśniono dlaczego nie powinno się ich bagatelizować. Ważne miejsce w dyskusji zajęła profilaktyka w obszarze kleszczowego zapalenia mózgu. Przedstawiono dostępne na polskim rynku szczepionki, ich bezpieczeństwo oraz skuteczność w odniesieniu do schematów szczepień ochronnych. Podczas spotkania przybliżono również genezę i cele kampanii oraz bieżące i planowane w jej ramach działania.
Więcej informacji: Fundacja Aby żyć ul. Mogilska 40, 31-546 Kraków tel. 661 397 839, fundacja@abyzyc.pl
www.abyzyc.pl
http://szczepkleszcz.pl/

Avatar użytkownika
Anna Piernikarczyk Krajtroter 1118968 kilometrów

Anna Piernikarczyk to absolwentka Geografii na Uniwersytecie Śląskim. Autorka przewodników turystycznych Polska rodzinna (wyd. Pascal) oraz Jura. Od Częstochowy do Krakowa (wyd. Compass). Fotograf i łazik z natury. Zakochana w polskich krajobrazach i atrakcjach.

Newsletter Wypisz się z newslettera
Znajdziesz nas na:
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje - popularny portal turystyczny tworzony od 15 lat przez aktywną rodzinkę złożoną z mamy, taty i trzech córek. Sercem Polskich Szlaków jest blog z ciekawymi wpisami i fotorelacjami z wypraw oraz opisy atrakcji turystycznych w Polsce z pięknymi zdjęciami. Na przyjaznym Forum mamy 48 tys. postów. W sezonie notujemy 50 tys. Użytkowników na dzień, poza sezonem około 10 tys. Na profilu facebookowym mamy blisko 25 000 polubień, a na Instagramie ponad 2 300 Obserwujących.
Dreptamy.pl - wszystkie nasze wycieczki po Polsce
Copyright 2005-2020