11 listopad w Żorach - relacja z wycieczki

W Żorach znajduje się wiele miejsc Pamięci Narodowej. Najpierw odwiedziliśmy stary cmentarz przy parafii pod wezwaniem Św. Filipa i Jakuba. Cmentarz został założony w roku 1824. Nagrobki są w większości z II połowy XIX wieku. W głębi cmentarza znajduje się krzyż kamienny z okresu średniowiecza, nawiązujący swym kształtem do średniowiecznych krzyży pokutnych. Od południa cmentarz przylega bezpośrednio do średniowiecznych murów obronnych. Na cmentarzu znajduje się także współczesny nagrobek postawiony na grobie Powstańców Śląskich poległych w roku 1921.W zbiorowej mogile spoczywa 4 powstańców (Rudolf Buchta, Franciszek Kumor, Piotr Paździor, Jan Teszner), z XIII Pułku Powstańczego (żorskiego), utworzonego w 1920 r., spośród mieszkańców miasta. Pułk ten walczył w III powstaniu śląskim. Dowódcami byli por.Haberko, a później kpt. Sadowski. 3. V 1921 r. po opanowaniu Żor przez bataliony powstańcze Nikodema Sobika i Feliksa Michalskiego, XIII pułk przerzucono w rejon Rybnika, gdzie walczył o opanowanie Paruszowca, a potem Rybnika. Odznaczył się w walkach o Kędzierzyn i Koźle.
Niestety poza tym pomnikiem większość jest strasznie zniszczona i zaniedbana. Na przeciwko cmentarza po drugiej stronie ulicy znajduje się pamiątkowy kamień z takim napisem :
24 marca 1945 roku wojska radzieckie wraz z czechosłowacką brygadą pancerną rozpoczęły natarcie w wyniku którego zakończyła się w Żorach trwająca od 1 września 1939 roku niemiecka okupacja. W miejscu tym znajdowała się zbiorowa mogiła 256 poległych wtedy żołnierzy. Na początku lat pięćdziesiątych ich ciała zostały ekshumowane i złożone na cmentarzu wojskowym w Pszczynie.
Cześć ich pamięci. Żory 24 marzec 2005 roku."
Kolejnym pomnik znajduje się przy obecnej ul. Ks.Klimka, obok Szkoły Podstawowej nr 2. Pomnik Bohaterów Poległych za Ojczyznę i Demokrację Wzniesiony dla uczczenia pamięci tych mieszkańców Żor, którzy krwią okupili swą patriotyczną postawę w czasie powstań śląskich i na różnych frontach II wojny światowej. Został ufundowany przez społeczeństwo miasta i uroczyście odsłonięty 7 października 1960 r
W 75 rocznicę powrotu Śląska do Macierzy mieszkańcy Żor ufundowali pamiątkową tablicę Marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu, który 22 sierpnia 1922 roku przebywał w Żorach.Tablica znajduje się na ulicy Stanisława Szeptyckiego.
Na zaliczonym do zabytków cmentarzu przy ulicy Osińskiej stoi brama główna z napisem w języku łacińskim " EGO SUM RESURRECTIO ET VITA " co znaczy JA JESTEM ZMARTWYCHWSTANIEM I ŻYCIEM. Cmentarz powstał w latach 1922-24 roku i tu również znaleźć można Miejsca Pamięci Narodowej.
Mogiła żołnierzy polskich z września 1939 r.
Jest to zbiorowa mogiła 11 żołnierzy polskich, którzy zginęli w obronie Żor 1.IX 1939 r. W 45 rocznicę ich śmierci 22 września 1984 r. dzięki staraniom odsłonięto tablicę pamiątkową z nazwiskami poległych. Aktu tego dokonała żona ppor. Władysława Pawlikowskiego, w obecności byłych obrońców Żor, ich rodzin oraz władz polityczno-administracyjnych miasta.
Kolejna zbiorowa mogiła tym razem więźniów oświęcimskich .
W mogile spoczywają zwłoki 23 więźniów obozu koncentracyjnego Oświęcim-Brzezinka. W styczniu 1945 r. hitlerowcy ewakuowali obóz, prowadząc kolumny więźniów na teren Rzeszy. 19. I 1945 r. jedna z kolumn przechodziła przez Żory do Wodzisławia (stąd nazwa ulicy, którą szli więźniowie – ul. Męczenników Oświęcimskich).Obelisk na mogile ufundowali w 1946 r. miejscowi kombatanci II wojny światowej.
To tylko niektóre miejsca w Żorach przypominające nam naszą historię i walczących o nasze miejsce na ziemi wielu odważnych ludzi. Warto o Nich pamiętać.