Do Gietrzwałdu najczęściej chodzę pieszo podczas wrześniowej pielgrzymki. Tym razem zapraszam na wyprawę rowerową.
Wyjazd z Olsztyna godzina 6.00, należy kierować się drogą krajową nr 16. Gietrzwałd połozony jest pomiędzy stolicą Warmii i Mazur a Ostródą, wśród pięknych i malowniczych terenów, które tworzą część Zielonych Płuc Polski. Można tu podziwiać wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt. W okolicy znajduje się również dużo czystych rzek i jezior. Warto spędzić w okolicy wakacje, gdyż wielu okolicznych mieszkańców prowadzi gospodarstwa agroturystyczne. W samej wsi znajduje się wspaniała Karczma Warmińska, w której serwowane są pyszne, tradycyjne potrawy. Polecam czerninę z golcami, kwaśniak mazurski oraz dzyndzałki warmińskie. Dla wygłodzonych turystów godna polecenia jest też golonka żniwiarza-palce lizać.

Wieś Gietrzwałd została lokowana przez Kapitułę Warmińską 19 maja 1352 roku. Pierwotnie nazwa wsi brzmiała Dittrichswald lub Dytherichwalt („dziewiczy las”). Polska nazwa pojawiła się w dokumentach dopiero w XVII wieku. W miejscowości tej znajduje się obecnie Sanktuarium Maryjne.
W Gietrzwałdzie powstał pomysł utworzenia "Gazety Olsztyńskiej". Tu żył i pracował Andrzej Samulowski, założyciel pierwszej księgarni na Warmii (1878). Budynek księgarni wraz z tablica pamiątkowa istnieje do dzisiaj-zapraszam go galerii. Drugą księgarnię w roku 1881 założył A. Sikorski (działacz Towarzystwa Czytelni Ludowych). Pierwsza polska szkoła zaczęła działalność w okresie plebiscytu (w latach 1929-33), przedszkole od 1927 r. Tu powołano również bibliotekę Towarzystwa Czytelni Ludowych.
Gietrzwałd zasłynął też w roku 1877 kiedy to od 27 czerwca do 16 września, na przykościelnym klonie, Matka Boża objawiała się dwóm dziewczynkom: Barbarze Samulowskiej (obecnie trwa jej proces beatyfikacyjny) i Justynie Szafryńskiej. Obie pochodziły z niezamożnych rodzin. Warte podkreślenia jest to, iż mimo obowiązujących w tych czasach na Warmii zakazów, Maryja przemawiała do nich po polsku. Fakt ten wzmocnił ruch polski na Warmii. Od czasu objawienia do Sanktuarium Maryjnego W Gietrzwałdzie co roku przybywają liczne pielgrzymów (łącznie nawet około 1 miliona rocznie).
Podstawowym zabytkiem jest w Gietrzwałdzie kościół Najświętszej Marii Panny. Pierwszy kościół został zbudowany wkrótce po lokacji wsi. Został zniszczony prawdopodobnie między rokiem 1410 a 1418. Przed rokiem 1500 nastąpiła rozbudowa lub budowa nowego kościoła z cegły i kamienia. Z tego okresu częściowo zachowana jest do dziś prosta budowa salowa w stylu gotyckim. W marcu 1500 r. konsekrowano kościół nadając mu tytuł narodzenia Najświętszej Marii Panny, wkrótce tytuł św. Jana Ewangelisty. Wielokrotnie przebudowany w późniejszym okresie, kościół otrzymał nowe nadania, aż w 1970 r. papież Paweł VI nadał kościołowi w Gietrzwałdzie tytuł Bazyliki Mniejszej. Kościół zlokalizowany jest na wzniesieniu w centrum wsi i ogrodzony jest kamiennym.
Ważnym faktem, który należy podkreślić jest to, że objawienia Najświętszej Maryi Panny jako jedyne na ziemiach polskich zostały oficjalnie uznane przez władzę kościelną.
Warto zostać trochę dłużej w Gietrzwałdzie i udać się do źródełka, które zlokalizowane jest między kaplicami drogi krzyżowej. Podobno ma uleczalną moc.

W drodze powrotnej zahaczyłem o Kudypy, wieś oddaloną ok. 2 km od drogi głównej na zachód. To tu znajduje się arboretum, które ma charakter parku leśnego z elementami ukształtowanego terenu, prześwietleń w drzewostanie, oczek wodnych, ścieżek, dróg, kładek, mostków i zadaszeń. Kolekcje drzew i krzewów rosnących w arboretum liczą ok. 1000 gatunków i odmian. Ze względu na surowy klimat regionu warmińskiego, rosną tu tylko gatunki występujące w swych ojczyznach w podobnych warunkach klimatycznych. Można przespacerować się ścieżkami podzielonymi na różne kolekcje okazów roślinnych.
Około godziny 19 wróciłem do Olsztyna.