Zapraszam do zwiedzenia olsztyneckiego skansenu. Muzeum Budownictwa Ludowego to jedna z najstarszych instytucji tego typu na terenie Polski, działająca od 1909 roku w Królewcu, a od 1937 roku w Olsztynku. Zmiana siedziby i przeniesienie budynków związane były z ograniczeniami terenu. Nie udało się przenieść wszystkich obiektów z Królewca, część obiektów nie przetrwała też wojny.

Po wojnie muzeum popadało ruinę, dopiero w 1962 roku utworzono Park Etnograficzny będący oddziałem Muzeum Mazurskiego w Olsztynie. Od 1 stycznia 1969 roku, staraniami wielu artystów olsztyńskich, utworzono Muzeum Budownictwa Ludowego , czyli samodzielnie działającą instytucję. Pozwoliło to na szybki rozwój części muzealnej oraz naukowej.

Muzeum usytuowane w Olsztynku zajmuje obszar 39 ha, przez skansen przepływa rzeczka Jemiołówka, w obejściach żyją zwierzęta hodowlane: konie, w tym koniki polskie z rodziny tarpanów, krowy, kozy, owce, króliki, ptactwo, prowadzone są również prace rolne.

Muzeum posiada cztery działy: Architektury (54 obiekty), Kultury Materialnej (ponad 8000 obiektów), Sztuki Ludowej i Folkloru (ponad 2000 obiektów) oraz w Bibliotekę i Archiwum (ponad 6000 woluminów).

Ja trafiłem do skansenu w czasie organizowanych tu corocznie Targów Chłopskich. Oprócz wspaniałej ludowej muzyki można było zjeść wiele tradycyjnych przysmaków. Najbardziej smakował mi chleb ze smalcem, ogórkiem i piwo jałowcowe. Takie proste, a naprawdę smaczne:)

Zapraszam na fotograficzny spacer po skansenie w Olsztynku. W galerii jest ponad 75 zdjęć.

„Dojazd do skansenu z trasy Olsztyn - Warszawa (Gdańsk) ulicą Leśną, około 250 m. Z obszernego parkingu przechodzi się do Muzeum bramą wjazdową do mazurskiej zagrody ze wsi Borki. Tuż za bramą po lewej stronie budowana jest kopia karczmy z drugiej połowy XVIII wieku ze Skandawy. Zaadaptowana zostanie na potrzeby obsługi ruchu turystycznego, na sanitariaty dla zwiedzających, małą gastronomię, a część strychowa na działalność oświatowo-wystawienniczą. Przechodząc przez kładkę nad rzeczką Jemiołówką widoczny jest młyn wodny z drugiej połowy XVIII wieku z Kaborna (Warmia), z kołem podsiębiernym. W dalszej części skansenu zwiedzający mogą zapoznać się z innymi urządzeniami do przemiału zbóż, z widocznymi w krajobrazie wiatrakami. W olsztyneckim skansenie jest ich cztery, w tym dwa „paltraki", jeden z Sambii, drugi z Ruskiej Wsi (Mazury) oraz „koźlak" z 1773 roku z Wodzian (Po-wiśle), a także „holender" z Dobrocina. Podczas stosownego ustawienia skrzydeł do wiatru obracano całe korpusy „paltraków" i „koźlaków", w wiatrakach „holenderskich" obracano tylko część górną, tzw. czapę. Na ekspozycjach obejrzeć można również bardziej tradycyjne urządzenia - żarna i stępy.
Tuż za młynem, na kolistej, granitowej płycie są dwa zespolone ze sobą - imponujące granitowe koła gniotownika nasion oleistych, pochodzące z Nowego Młyna (Warmia), jednego z urządzeń używanych podczas produkcji oleju. Z pełniejszym cyklem produkcyjnym można się zapoznać w olejarni z Kronina zlokalizowanej za chałupą z Zielonki Pasłęckiej. W tej olejarni zastosowano nieco inną technologię, bez używania gniotownika, wykorzystując natomiast śrutownik.
Gdy minie się gniotownik nasion oleistych, wyłania się zespół kościelny, sprawiający wrażenie jakby był zbudowany na wzgórzu. To kopia zespołu z muzeum królewieckiego: kościół z początku XVIII wieku z Rychnowa, wieża z drugiej połowy XVII wieku z Maniek, wraz z murem kamiennym, okalającym dawny cmentarz przykościelny (zachodnie Mazury), obrządku ewangelicko-augsburskiego. Kościół o konstrukcji zrębowej zbudowany jest na planie ośmioboku z dobudowaną kruchtą i zakrystią. Zgodnie z duchem ustawy i agendy (porządkiem) Kościoła ewangelicko augsburskiego wyposażenie i wystrój wnętrz obiektów sakralnych są o wiele skromniejsze niż w Kościele rzymskokatolickim czy prawosławnym. Podobnie jest i tu, aczkolwiek polichromie wykonano nie tylko na stropie, ale również na ścianach. Na ścianach przedstawiono też wizerunki jedenastu apostołów i twórcę Kościoła ewangelicko-augsburskiego - Marcina Lutra; dwunasty apostoł - św. Piotr, namalowany jest na drzwiach dzielących kruchtę od nawy kościoła. Znajdujący się we wnętrzu oryginalny, późnorenesansowy ołtarz pochodzi z nie istniejącego już kościoła w Różyńsku Wielkim (wschodnie Mazury). Okalający cmentarz przykościelny kamienny mur ułożony jest bez zaprawy i wskazuje na wpływy skandynawskie. Opodal kamiennego muru wspomnianego zespołu kościelnego znajduje się krzyż przydrożny z „bożą męką", a w dalszej części skansenu także przydrożna kapliczka z dzwonniczką z XIX wieku i kolejny krzyż przydrożny z XVIII wieku z Rzecka. Do tej grupy obiektów dołączyć należy również drewnianą, słupową dzwonniczkę z Kaplityn. Wznoszone były na katolickiej Warmii z różnych pobudek i w różnych intencjach, z dominującymi elementami kultu religijnego.
Pierwszą chałupą udostępnioną zwiedzającym jest obiekt z 1819 roku z Zielonki Pasłęckiej, z wysuniętym podcieniem, zwanym też wystawką. Ten typ domów występował na Powiślu, spotykany był także na Kaszubach - drewniany zrąb na kamiennej podmurówce, wystawka wsparta na drewnianych słupach, kalenica dachu chałupy i wystawki na tym samym poziomie; poszycie dachu trzcinowe. Do budowy użyto zatem naturalnych i bardzo dobrych materiałów, podobnie jest w przypadku wielu innych obiektów na terenie Parku Etnograficznego. Na podmurówkę wykorzystywano kamień ograniczający podsiąkanie wilgoci, ściany z bali drewnianych, stosunkowo trwałe, zdrowe i ciepłe, a poszycie trzcinowe charakteryzuje się wspaniałymi walorami termicznymi i jest dosyć wytrzymałe, może posłużyć od 40 do 50 lat. Frontowe drzwi prowadzą do sieni z brukowaną posadzką, z której przez niskie wejście wchodziło się do "czarnej kuchni", izby gościnnej oraz izby starych rodziców na dożywociu. Wyposażenie i wystrój wnętrza starano się urządzić zgodnie z tradycyjnymi zasadami.
Kierując się w stronę kolejnej chałupy zespołu powiślańskiego widoczna jest niewielka ekspozycja uli, w tym kłodowe, wywodzące się bezpośrednio od naturalnych siedlisk rodzin pszczelich - barci, ,i także ule plecione ze słomy i późniejszy łyp uli — ule skrzynkowe.
Chałupa z Bartężka jest niezwykle rzadko spotykaną formą architektoniczną w środowisku wiejskim. Zarówno typ wnęki na osi, słupy naśladujące kolumienki, pionowe deskowanie naroży imitujące pilastry oraz symetryczność otworów okiennych sprawiają, że mamy tu do czynienia / wpływem nurtu klasycystycznego z architektury mieszczańskiej i dworskiej. Rozplanowanie wnętrz jest natomiast bardzo charakterystyczne dla domów wiejskich /. drugiej połowy XVIII stulecia i pierwszej połowy XIX. Niedaleko wspomnianej chałupy znajduje się także nietypowa, o rzadko spotykanej formie, dzwonnica ze wsi Kot. Tuż obok eksponowany jest wóz Romów. Miał rzekomo należeć do barona cygańskiego o nazwisku Paczkowski, wywodzącego się z Kijowszczyzny, skąd przywędrował na Mazury i osiedlił się czasowo wraz z rodziną w rejonie Piecek.
W kolejnej chałupie powiślańskiej z wysuniętym podcieniem urządzono między innymi izbę szkolną z pomieszczeniem na pomoce szkolne oraz pokój nauczycielki wiejskiej.
Po prawej stronie drogi widać zagrodę mazurską z chałupą z Gązwy i budynkami gospodarczymi z Jerutek. Chałupa jest drewniana, z kamienną częścią inwentarską pod jednym dachem, usytuowana szczytem do drogi z podcieniem szczytowym, wspartym na trzech profilowanych słupach z mieczami. Szczyt zdobi profilowany pazdur. We wnętrzu zwraca uwagę bardzo interesujący piec z malowanymi kaflami z końca XVIII wieku.
Wśród zabudowy gospodarczej warto przyjrzeć się piwnicy kamiennej zadaszonej dachem dwuspadowym, poszytym trzciną, pod którym znajduje się magazynek gospodarczy, jest też wejście do piwnicy. Kolejny obiekt to chałupa z Turzycy (Mazury Zachodnie), w której większość wyposażenia i wystrój wnętrza pochodzi od gospodarza, zamieszkującego ten obiekt do polowy lat osiemdziesiątych XX wieku. Tuż przy chałupie zbudowano kamienną piwnicę z Pacółtowa z ceglanymi filarkami i ceglanym sklepieniem, obsypaną ziemią, wykorzystywaną do składowania ziemiopłodów przeznaczonych na paszę dla skansenowskich zwierząt. Na paśniku widać bróg z dachem namiotowym .
Nieco nietypowym dla budownictwa wiejskiego jest pochodzący ze wsi Drogosze lamus z drugiej potowy XVII stulecia, o konstrukcji szkieletowej, wypełnionej cegłą. Dach jest łamany, kryty dachówką ceramiczną; obecnie obiekt służy jako sanitariat dla zwiedzających.
Znajdujące się w głębi spichlerz i budowana stodoła ze Skandawy stanowią zalążek zagrody dworskiej, która stanie się zapleczem administracyjnym, gospodarczym i magazynem muzeum.
Kierując się w stronę zespołu zabudowy warmińskiej na rozwidleniu dróg zlokalizowana została kuźnia z Bielicy (Powiśle), a w pobliżu warmińska remiza strażacka z 1902 roku z Giedajt. Wśród zabudowy warmińskiej w skansenie są dwie kompletne zagrody z chałupami z Kaborna (wraz ze stodołą z Marcinkowa, spichlerzem i budynkiem gospodarczym z Purdki) i z Nowego Kawkowa razem z szopą z drewnianym kieratem wewnątrz, wozownią, z garncarnią z Tomaszkowa i obórką z Kaborna.
Kolejna chałupa warmińska natomiast oznaczona jako Kaborno II mieści stałą ekspozycję malowanych mebli ludowych. Tuż obok niej widoczny jest prahistoryczny kurhan z grobem skrzynkowym, a w głębi bróg z dachem dwuspadowym. Kilkaset metrów dalej na skraju łąk i niewielkiego lasku wzniesiono ambonę myśliwską.
Zespół litewskiego budownictwa ludowego składa się obecnie z czterech obiektów: suszarni z Pempen, w której znajdowała się niegdyś także sauna, szopki gospodarczej z zagrody rybackiej z Gilge, powiat labiawski, kleci z Lankuppen i chałupy z Pempen, powiat kłajpedzki. Planowana jest odbudowa spalonej w 1996 roku wędzarni z Gilge.” Informacje z: http://www.poznajmazury.pl

ZAPRASZAM DO OLSZTYNKA