Ten niezwykle popularny szlak turystyczny wyznaczony w Polsce północnej obejmuje gotyckie zamki Warmii, Mazur, Powiśla i Kaszub. Wśród 12 obiektów znajdują się budowle krzyżackie, biskupie i kapitulne. Przemierzanie tego szlaku pozwoli przenieść się w świat średniowiecznej kultury i tradycji. Atrakcjami na szlaku nie są jedynie średniowieczne mury i komnaty, ale także imprezy organizowane w zamkowych podwojach, czy to turnieje i pokazy rycerskie, koncerty muzyki dawnej, pokazy kunsztu i rzemiosła czy kiermasze i jarmarki. To wszystko sprawia, że ciałem i duchem przenosisz się do czasów krzyżaków, rycerzy i dam dworu... Warownie na szlaku:

Zamek krzyżacki w Bytowie
Muzeum Zachodnio-Kaszubskie w Bytowie
ul. Zamkowa 2
tel. 059/ 822-26-23
muzeumbytow@poczta.onet

Godziny zwiedzania:
- pn: 10.00-16.00 (wstęp wolny, tylko ekspozycja etnograficzna)
- wt-nd: 10.00-18.00 (15 wrzesień - 14 maj: 10.00-16.00)

Bilety:
- normalny: 6,50 zł (zbiorowy 6,00 zł)
- ulgowy: 4,50 zł (zbiorowy 4,00 zł)
- młodzież szkolna i dzieci: 3,50 zł (zbiorowy 3,00 zł)
- opłata za filmowanie i foto: 4,50 zł
- opłata za przewodnika: 1,00 zł od osoby

Pokrzyżacki zamek bytowski zbudowany na planie prostokąta pochodzi z przełomu XIV i XV wieku. Posiada on 3 baszty okrągłe - Młyńską, Różaną i Polną oraz czworoboczną wieżę Prochową. Ta ostatnia uległa zniszczeniu podczas wojen szwedzkich, ale w XX wieku została odbudowana.

W latach 1560-70 książęta pomorscy dokonali znacznej przebudowy warowni. Powstał wówczas Dom Książęcy (obecnie hotel) i nie istniejąca już Kancelaria Książęca. Swój kształt zmieniła również wieża bramna.

W czasie swej największej świetności zamek pełnił rolę strażnicy granicznej, siedziby administracji krzyżackiej oraz zajazdu dla rycerstwa przybywającego z zachodniej Europy do Malborka - stolicy państwa krzyżackiego. Po przebudowie w XVI i XVII wieku warownia stała się letnią rezydencją książąt zachodniopomorskich - Gryfitów.

Pod koniec lat 60-tych XX wieku rozpoczęto odbudowę zamku bytowskiego, który obecnie prezentuje się świetnie i nawiązuje do okresu swej świetności i potęgi. Przy murze północnym znajduje się Dom Zakonny - główny i zarazem najstarszy gotycki budynek, naprzeciw Dom Książęcy, a przy murze wschodnim Dom Wdów i Dom Sądu.

W dawnym Domu Książęcym czeka na turystów restauracja i hotel, zaś skrzydło północne czyli Dom Zakonny (oraz Basztę Młyńską) zajmuje Muzeum Zachodnio-Kaszubskie prezentujące m.in. ciekawe zbiory etnograficzne. Ponadto w salach bytowskiego zamku odbywają się koncerty i wernisaże, ale najciekawsze i najbardziej przyciągające "gapiów" są turnieje rycerskie rozgrywane na dziedzińcu zamkowym.

Zamek krzyżacki w Malborku
ul. Starościńska 1
tel. 055/ 647-08-00 do 02
sekretariat@zamek.malbork.pl
www.zamek.malbork.pl

Godziny zwiedzania:
- 15 kwiecień - 15 wrzesień: 9.00-19.00
- 1 kwiecień - 14 czerwiec oraz 16 wrzesień - 30 wrzesień: 10.00-17.00
- 1 październik - 31 marzec: 10.00-15.00

Bilety:
Bilety indywidualne: 9.00-17.30 / 17.45-18.30
- normalny: 25 zł / 20 zł
- ulgowy: 19 zł / 12,50 zł

Malborski zamek to najwspanialsza pamiątka po Zakonie Krzyżackim jaka została na naszych ziemiach. Jest to największa twierdza w Europie wybudowana w stylu gotyckim. Mieści się na prawym brzegu Nogatu, lecz warto przebyć jednak rzekę by podziwiać wspaniałą panoramę z przeciwległego brzegu.

W swych zabudowaniach zamek składa się z Zamku Średniego, Wysokiego, dziedzińca zamkowego i wewnętrznego. Całość kompleksu zajmuje 20 ha. W przyziemiach zamku znajduje się cela, w której był trzymany kuzyn króla Władysława Jagiełły - Witold. Kiedyś więzienie to było dostępne dla każdego lecz po zbyt częstym zamykaniu niewinnych osób wejście zostało na stałe zamknięte. Warta trudu jest wspinaczka na wieżę - widok z niej zapiera dech w piersiach.

Niezwykłe wrażenie robi też widowisko Światło i dźwięk, które odbywa się codziennie od 1 V do 15 IX. W ogarniętym mroku, pięknie oświetlonym zamku rozchodzą się dźwięki oręża, rżenie koni oraz ciekawe opowieści lektora, którym towarzyszy gra świateł i cieni. Całość trwa około 50 minut. Zamek w Malborku został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO w 1997 roku.

Zamek krzyżacki w Sztumie
Wzgórze Zamkowe
"Małe Muzeum"
Stała wystawa muzealna Sztum i Ziemia Sztumska
ul. Galla Anonima 8
tel. 055/ 640-30-10

Godziny zwiedzania:
- pn-pt: 9.00-16.00
- sb: 9.30-12.00

Najatrakcyjniejszym zabytkiem Sztumu jest XIV-wieczny zamek pokrzyżacki wybudowany w latach 1326-33 jako letnia rezydencja wójta zakonnego oraz wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego. Choć do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie fragmenty dawnej twierdzy, to nadal żywe są tutaj tradycje średniowieczne. Dziedziniec zamkowy często staje się areną imprez plenerowych, turniejów rycerskich i wszelakich spektakli historycznych organizowanych przez Bractwo Rycerskie.

W części odremontowanego południowego skrzydła zamkowego, pod którym znajdują się oryginalne gotyckie piwnice ze sklepieniami, mieści się siedziba Sztumskiego Centrum Kultury. Organizowane są tutaj wystawy historyczne i etnograficzne mówiące przede wszystkim o dziejach Ziemi Sztumskiej i okolicy.

Reszta skrzydła, jak i całe Wzgórze Zamkowe czeka na inwestora i ciekawe pomysły, bowiem trzeba przyznać, że potencjał sztumskiego zamku oraz samego miasteczka nie jest w pełni wykorzystany, a szkoda, bo w końcu leży na słynnym Szlaku Zamków Gotyckich i o krok stąd do światowego dziedzictwa jakim jest zamek w Malborku.

Zamek Kapituły Pomezańskiej w Kwidzynie
Muzeum w Kwidzynie
Oddział Muzeum Zamkowego w Malborku
ul. Katedralna 1
tel. 055/ 646-37-80
kwidzyn@zamek.malbork.pl

Godziny zwiedzania:
- 1 maj - 30 wrzesień: wt-nd: 9.00-17.00
- 1 październik - 30 kwiecień: wt-nd: 9.00-15.00

Bilety:
- normalny: 8 zł
- ulgowy: 5 zł
- tereny zamkowe i podziemia: 1,50 zł

W centrum miasta zachował się wspaniały zespół katedralno-zamkowy - zabytek klasy pierwszej, stojący tu od XIV wieku. Zamek kapituły pomezańskiej wzorowany na zamkach krzyżackich zbudowano w latach 1320-40. Pierwotnie był czteroskrzydłowy na rzucie zbliżonym do kwadratu. Ze względu na swą unikalność niezwykle cenna jest tu wieża sanitarno - higieniczna tzw. Gdanisko z 1393 roku.

Prawdziwą ozdobą zamku jest dziedziniec z dwukondygnacyjnym krużgankiem arkadowym. Ze względu na świetną akustykę tego miejsca, latem odbywają się tu różne imprezy kulturalne. Obecnie mieści się tu Muzeum Zamkowe posiadające pięć stałych ekspozycji:

- narzędzia kar i tortur (XVI-XVIII wiek)
- rzemiosło artystyczne (XV-XX wiek)
- rzeźba barokowa z terenu Pomorza
- fauna Polski północnej i zwierzęta egzotyczne
- sztuka i kultura materialna regionu Dolnego Powiśla (etnografia)

Równie wspaniała jest Katedra pochodząca z lat 1310-60. Jest to pseudobazylika, podobnie jak zamek murowana z cegły o układzie gotyckim. Patronem katedry jest Św. Jan Ewangelista, którego wizerunek widnieje na obrazie mozaikowym z 1380 roku wiszącym ponad kruchtą. Przy świątyni zachowała się też cela, w której ostatni rok życia spędziła błogosławiona Dorota z Mątowów.

Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie
Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
ul. Zamkowa 2
tel. 089/ 527-95-96
zamek@muzeum.olsztyn.pl

Godziny zwiedzania:
- 1 czerwca - 31 sierpnia: wt-nd: 9.00-17.00
- 1 września - 31 maja: wt-nd: 10.00-16.00

Bilety:
- dziedziniec zamkowy (w tym wieża) - 3 zł
- bilet normalny: 9 zł
- bilet ulgowy: 7 zł
- przewodnik (do 35 osób) - 50 zł

Do najważniejszych zabytków Olsztyna należy gotycki zamek Kapituły Warmińskiej stojący nad Łyną, którego budowę rozpoczęto około 1346 roku. W XV i XVI wieku dobudowano skrzydło południowe i część wieży, a w latach 1756-58 powstała część wschodnia.

W krużganku zachował się fragment tablicy astronomicznej sporządzonej przez Mikołaja Kopernika w 1517 roku, a wokół warowni ostało się kilka zabudowań podzamcza i mur obwodowy o grubości 2 m. Obecnie w północnym skrzydle zamku mieści się główna siedziba Muzeum Warmii i Mazur.

Zamek krzyżacki w Nidzicy
Hotel Gregorovius
ul. Zamkowa 2
Muzeum i Biuro Turystyczne
ul. Zamkowa 2
tel. 089/ 625-57-58

Godziny zwiedzania:
- 1 listopad - 15 marzec: pn-pt: 10.00-16.00, sb-nd: 10.00-16.00
- 16 marzec - 31 październik: pn-pt: 9.00-17.00, sb-nd: 8.00-17.00

Bilety:
- indywidualne: normalny - 6 zł, ulgowy - 5 zł
- grupowe (od 15 osób): normalny - 3 zł, ulgowy - 2 zł, przewodnik dla grupy - 30 zł

Budowę zamku Krzyżacy rozpoczęli około 1370 roku, a w 1409 roku rezydował już tutaj krzyżacki prokurator. Twierdza została zbudowana z cegły na kamiennej podmurówce. Na poddaszu obiegają zamek krużganki obronne zarówno od strony zewnętrznej jak i od strony dziedzińca. Elewacja od strony zachodniej pokryta jest ciemną cegłą, a zewnętrzną fasadę zdobią duże ostrołukowe gotyckie okna.

Środkowa część pełniła rolę refektarza z czytelnym malowidłem ściennym Świętej Weroniki w adoracji aniołów. Refektarz zaś sąsiadował z kancelarią wójta. Spichrze i krużganki obronne mieściły się na ostatnim piętrze zachodniej części zamku. Wieże kryte dachami namiotowymi ozdobiono wnękami i płaskimi dekoracjami. W piwnicach wież znajdowało się więzienie. Nad bramą mieściła się kaplica zamkowa. W tej części zamku ulokowano komnaty dla gości zakonu, tu też mieszkał wójt oraz kapelan. Rycerze, giermkowie i służba zbrojna kwaterowali w bocznych skrzydłach budowli.

Najwięcej zniszczeń na zamku dokonali żołnierze francuscy, stacjonujący tutaj w latach 1806-12. Od całkowitej ruiny zdewastowany przez Napoleończyków gmach uratował radca sądowy Ferdynand Tymoteusz Gregorovius - pomysłodawca odbudowy średniowiecznej twierdzy z przeznaczeniem na siedzibę sądu, prywatne mieszkania oraz więzienie.

W zamian Gregorovius zażyczył sobie wystawienia mu pomnika, który po ponad 70-ciu latach od odbudowy twierdzy stanął w parku zamkowym. W 1945 roku budowla została zbombardowana przez Rosjan, w efekcie czego straciła stropy i część murów. Szybko jednak podjęto decyzję o jej odbudowie, która miała miejsce w latach 50 i 60-tych XX wieku.

Aktualnie zamek stanowi miejskie centrum biznesu, kultury i rozrywki. Mieści się tu Hotel Gregorovius, ale również Muzeum udostępnione turystom. Wstęp na przedzamcze i na dziedziniec zamku wysokiego jest wolny, do Muzeum płatny. Kompleks otoczony jest gęstym XIX-wiecznym parkiem.

Zamek krzyżacki w Ostródzie
Centrum Kultury
ul. Mickiewicza 22

Najsłynniejszy ostródzki zabytek to oczywiście XIV-wieczny, murowany krzyżacki zamek, którego budowę rozpoczął około 1349 roku komtur Ostródy Günther von Hohenstein.

Warownię założono na planie czworoboku zbliżonego do kwadratu. Wewnątrz zamku znajdowały się kaplica, mieszkanie komtura i refektarz, a ponadto: kapitularz, infirmeria, dormitoria dla braci zakonnych i komnaty gościnne. Do dziś zdobią je ceramiczne portale znajdujące się na wewnętrznych elewacjach.

Po bitwie pod Grunwaldem ostródzkim zamkiem na krótko władał książę Janusz Mazowiecki, ale we wrześniu 1410 roku zamek ponownie przejęli Krzyżacy. Później jeszcze kilkakrotnie zmieniali się jego włodarze. W ostródzkim zamku kwaterował czasowo król szwedzki Gustaw Adolf, a później Napoleon Bonaparte, skąd zarządzał Europą.

Podczas ostatniej wojny światowej budowla została spalona, a jej odbudowa rozpoczęła się dopiero w 1974 roku. Obecnie mieści się tu Centrum Kultury - Muzeum, Galeria i Biblioteka.

Zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim
Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
Oddział w Lidzbarku Warmińskim
Plac Zamkowy 1
tel. 089/ 767-21-11
muzeums@tlen.pl
http://www.muzeum.olsztyn.pl

Godziny zwiedzania:
- 1 września - 19 maja: wt-nd: 9.00-16.00
- 20 maja - 30 czerwca: wt-nd: 9.00-17.00
- 1 lipiec - 31 sierpień: wt-nd: 9.00-18.00

Bilety:
- normalny: 8 zł
- ulgowy: 5 zł
- rodzinny (2+2): 18 zł
- dziedziniec i piwnice zamkowe: 2 zł

Gotycki zamek biskupów warmińskich leży w rozwidleniu rzeki Łyny i jej dopływu Symsarny, wśród zalesionych wzgórz morenowych, po wschodniej stronie miasta. Przez wiele lat pełnił funkcję rezydencji biskupów oraz strażnicy osłaniającej wschodnią granicę Warmii. Zespół składający się z zamku właściwego, założonego na planie kwadratu oraz przedzamcza wznoszono przez około 100 lat, od połowy XIV do połowy XV wieku. Całość otoczono murami obronnymi i fosą.

Zachowany do dziś okazały zamek w 1958 roku stał zabytkiem pierwszej klasy, natomiast w 1963 roku ze względu na znaczną wartość artystyczną i historyczną w skali świata uznano go za pomnik historii najwyższej klasy (czyli zerowej). Ten wspaniały przykład średniowiecznej architektury obronnej nazywany bywa "Wawelem Północy" ze względu na piękny arkadowy dziedziniec. Bryłę zamku w narożu pn-wsch zdobi masywna, wysoka wieża, tzw. stołp, a w pozostałych narożach znajdują się wieżyczki na konsolach.

Wnętrza lidzbarskiej warowni gościły takich znakomitych gości jak: Mikołaj Kopernik, papież Pius II, Napoleon Bonaparte, Jan Olbracht Waza, Jan Dantyszek, Marcin Kromer czy Ignacy Krasicki. Również dzisiaj licznie przybywają tu goście i turyści z całego świata, by zobaczyć najlepiej zachowany zamek w państwie krzyżackim, który jednak nigdy nie znalazł się w posiadaniu Zakonu.

Zamek krzyżacki w Kętrzynie
Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego
pl. Zamkowy 1
tel. 089/ 752-32-82
mwk@muzeum.ketrzyn.pl
http://www.muzeum.ketrzyn.pl

Godziny zwiedzania:
- 15 czerwiec - 15 wrzesień: pn-pt: 9.00-18.00, sb-nd: 9.00-17.00
- 16 wrzesień - 14 czerwiec: pn: 9.00-15.00, wt-pt: 9.00-16.00, sb-nd: 9.00-15.00

Bilety: normalny - 5 zł, ulgowy - 2 zł

Zamek rozpoczęto budować w połowie XV wieku w południowo-wschodnim narożu miasta, jako trójskrzydłową budowlę, zamkniętą od strony zachodniej murem kurtynowym z bramą wjazdową. Najbardziej reprezentacyjne skrzydło północne zajmował prokurator - urzędnik sprawujący władzę z ramienia Zakonu. Mieściła się tu także kaplica. Na dziedzińcu znajdowała się studnia. Prawdopodobnie na przełomie XIV i XV wieku zamek otoczony został od północy, wschodu i południa murem obronnym z cylindrycznymi basztami w narożnikach, przystosowanymi do wykorzystywania broni palnej.

W zamku i przylegającej do niego części miasta nazywanej Nowym Miastem istniały m.in. piekarnia, kuchnia, młyn, słodownia i browar, skład mięsa i zboża, spiżarnia, zbrojownia i prochownia oraz więzienie. Po 1525 roku zamek został siedzibą starostwa książęcego.

W XVIII i XIX wieku zamek wraz z leżącym tuż obok folwarkiem był siedzibą domeny królewskiej, w tym czasie dostosowano go do pełnienia funkcji mieszkalnych. Podczas II wojny światowej zamek spłonął. Po odbudowie z lat 1962-67 budowla odzyskała gotycki charakter dzięki podwyższeniu dachów, skrzydeł południowego i wschodniego oraz dodaniu jednego piętra z gotyckimi szczytami i spadzistym dachem w skrzydle północnym. Obecnie w kętrzyńskim zamku funkcjonują: Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego i Miejska Biblioteka Publiczna.

Zamek krzyżacki w Rynie
Mazurskie Centrum Kongresowo-Wypoczynkowe
Plac Wolności 2

Zamek w Rynie rozpoczęto budować w II połowie XIV wieku, w miejscu istniejącego wcześniej grodu plemienia Galindów. Budowla powstała na wzgórzu, pomiędzy dwoma jeziorami, z których jedno stanowiło naturalną fosę. Warownia prócz funkcji militarnych pełniła też inną rolę - zaopatrywała Zakon Krzyżacki w miód, ryby, mięso dzikiej zwierzyny i inne produkty.

Zamek zbudowano na planie kwadratu, jako siedzibę prokuratora podległego komturstwu brandenburskiemu, jednak w 1393 roku Ryn stał się stolicą okręgu zwanego komturstwem. Zrezygnowano wówczas z budowy jednego z zamkowych skrzydeł aby szybciej wykończyć istniejące już budynki. Pierwszym Komturem na zamku w Rynie, od 1394 roku był Fryderyk von Wallenrod.

Po sekularyzacji Zakonu Krzyżackiego obszar, na którym znajduje się zamek stał się lennem Królestwa Polskiego, a od 1525 roku w twierdzy siedzibę znalazło starostwo. Wówczas znacznie rozbudowano zamek, powstała okrągła wieża wewnętrzna i skrzydło południowe z przejazdem bramnym. W 1657 roku na Ryn najechali Tatarzy hetmana Gosiewskiego, którzy spalili zamek.

W czasie wieków XVIII i XIX zamek kilkakrotnie zmieniał właściciela, był też niszczony i odbudowywany. Podczas II wojny światowej Niemcy urządzili w nim więzienie karne dla polskich robotników przymusowych, a w 1942 roku stworzono w nim obóz dla Belgów, Czechów, Francuzów i Norwegów. Po 1945 roku zamek stał się siedzibą urzędu miejsko-gminnego, domu kultury, biblioteki i Muzeum. Obecnie mieści się tu Mazurskie Centrum Kongresowo-Wypoczynkowe.

Zamek krzyżacki w Gniewie
Fundacja Zamek w Gniewie
ul. Zamkowa 3
zamek@zamek-gniew.pl
http://www.archeologia.pl

Muzeum Archeologiczne w Gdańsku
Oddział w Gniewie
Pl. Zamkowy 2
tel. 058/ 535-35-29

Godziny zwiedzania:
- 1 maj - 31 październik: wt-nd: 9.00-10.00
- po sezonie zwiedzanie odbywa się po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym

Bilety: normalny 8 zł, ulgowy 5 zł

Gniewski zamek to najpotężniejsza twierdza Zakonu Krzyżackiego na lewym brzegu Wisły pochodząca z przełomu XIII i XIV wieku. Początkowo była siedzibą konwentu i komturów krzyżackich, w czasach polskich natomiast rezydowali tu starostowie. W ciągu wieków zamek wielokrotnie był przebudowywany, szczególnie widoczne było to w XIX wieku, kiedy to przekształcono go w spichlerz, zmieniając znacznie pierwotny układ wnętrz i "gubiąc" gotyckie elementy architektury.

Największym zniszczeniom uległ jednak w 1921 roku podczas wielkiego pożaru. Po tym wydarzeniu zamek uzyskał status trwałej ruiny chronionej prawem. Odbudowa twierdzy rozpoczęła się znacznie później i etapami trwa aż do dzisiaj.

Obecnie na zamku w Gniewie stacjonuje Chorągiew Husarska Marszałka Województwa Pomorskiego, Żółty Regiment Piechoty Gustavusa II Adolphusa, działa chór gregoriański oraz różne stowarzyszenia miłośników historii, zajmujące się m.in. dawnym rzemiosłem i ożywianiem miejsc historycznych. Od 1992 roku na zamku organizowane są spektakle, inscenizacje historyczne oraz turnieje rycerskie. Nic więc dziwnego, że gniewski zamek uznawany jest za jeden z głównych ośrodków odtwórstwa historycznego i krzewienia tradycji średniowiecznych w Polsce.

Zamek w Nowem
Centrum Kultury "Zamek"
pl. Zamkowy

Nowe od wieków było miejscem powstawania budowli obronnych. Nie są do końca poznane losy poszczególnych grodzisk, uważa się jednak, że wspomniany przez kronikarza Piotra z Dusburga kasztel drewniany - miejsce śmierci Świętopełka II (1266 rok), znajdował się na terenie obecnego zamku.

Ziemia nowska stanowiła w Państwie Zakonnym enklawę między komturiami Gniew i Świecie, podległą wójtowi tczewskiemu. Powstała tu murowana budowla nie była zamkiem w dosłownym tego słowa znaczeniu, bowiem nie posiadała stałej obsady zbrojnej, rezydował tu jedynie urzędnik podatkowy z grupą pachołków. Mimo to zbudowano ją z zachowaniem wszelkich zasad budownictwa obronnego, w typie normandzko - sycylijskim, jako czworobok zintegrowany z murami miejskimi. Zamek składał się ze skrzydła głównego z piętrem mieszkalnym i poziomem bojowym, w przyziemiu natomiast istniała część zaplecza gospodarczego. Oprócz tego powstał niższy o jedną kondygnację budynek gospodarczy, również z poziomem bojowym. Całość od strony miasta uzupełniały mury obronne, wzmocnione fosą. Zamek posiadał 4 wieże.

Zarówno zamek jak i mury miejskie świetnie spełniły swą rolę obronną podczas polskich ataków i oblężenia w czasie wojny 13-letniej (1464-65), kiedy to okazały się nie do zdobycia. Po II Pokoju Toruńskim zamek był siedzibą starostów nowskich. Podczas potopu i panowania pruskiego budowla znacznie ucierpiała, rozebrano mury, wieże, skrzydło boczne oraz zaplecze. W skrzydle zasadniczym zaś usunięto stropy i ściany, a powstałą w ten sposób halę konsekrowano w 1794 roku jako ewangelicki zbór. Po 1844 roku pełnił funkcje gospodarcze, później wiele lat był remizą nowskiej OSP. W II połowie XX wieku budynek odrestaurowano i przeznaczono na obiekt upowszechniania kultury, od 1992 roku siedzibę ma tutaj Centrum Kultury "Zamek".