Sandomierz - atrakcje turystyczne

Sandomierz to piękne miasto królewskie malowniczo położone nad Wisłą, w województwie świętokrzyskim, przy trasie nr 79, około 15 km od Tarnobrzega.

Sandomierz - Mały Rzym

Historyczny Sandomierz bywa nazywany "Małym Rzymem", a to dlatego, że podobnie, jak włoska stolica, ulokował się na 7 wzgórzach, a ponadto pod obydwoma miastami ciągną się tajemnicze, podziemne korytarze.

Sandomierz, podobnie jak Kazimierz Dolny, odznacza się tą niepowtarzalną atmosferą, klimatem dającej się tu odczuć przeszłości, przenikającej urokliwe zaułki. Nie wystarczy o tym mieście czytać, trzeba je zobaczyć i poczuć.

Ojciec Mateusz

Sandomierz zyskał znacznie na sławie w ostatnich czasach za sprawą popularnego serialu "Ojciec Mateusz" kręconego właśnie w tym mieście. Będąc w Sandomierzu nawet zobaczyć można Dworek Skorupskich, który nazwano Dworkiem Ojca Mateusza.

Zabytki w Sandomierzu

Miasto poszczycić może się wspaniałą, oryginalną zabudową architektoniczną. Sandomierskie Stare Miasto to charakterystyczny zespół o średniowiecznym, szachownicowym układzie, skupionym wokół prostokątnego Rynku, z widocznym zarysem i zachowanymi fragmentami średniowiecznych murów miejskich. To jedna z najlepiej zachowanych i najpiękniejszych starówek w Polsce, o dużej wartości historycznej i architektonicznej, wpisana do rejestru zabytków o światowej randze. Wiele sandomierskich zabytków powstało już w XIV wieku, najcenniejsze to:

- Katedra w Sandomierzu, ul. Katedralna 1 - XIV-wieczna gotycka świątynia, w której przechowywane są relikwie Drzewa Krzyża Świętego podarowane przez Króla Władysława Jagiełłę.

- Zamek w Sandomierzu, ul. Zamkowa 12 - budowla z XIV wieku powstała w miejscu wcześniejszego grodu, Muzeum Okręgowe

- Ratusz w Sandomierzu, Rynek, charakterystyczna budowla z XIV wieku, przebudowana w wieku XVI, w stylu renesansowym, stoi w centralnej części Rynku, jest to jeden z najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych ratuszy w Polsce

- Brama Opatowska w Sandomierzu - jedyna zachowana brama miejska, element średniowiecznego systemu obronnego miasta, pochodzi z XIV wieku, na szczycie taras widokowy

- Kościół Św. Michała w Sandomierzu - obecnie Wyższe Seminarium Duchowne

- Kamienice miejskie, Rynek i Stare Miasto - zabytkowe domy mieszczańskie z bogatą historią, często obecnie żyją drugim życiem, np. w piwnicach konwiktu Boboli mieści sie fantastyczna Zbrojownia Rycerska

- Dom Długosza w Sandomierzu, ul. Jana Długosza - pięknie utrzymana gotycka budowla z czerwonej cegły ufundowana przez Długosza, dziś Muzeum Diecezjalne

Atrakcje w Sandomierzu

- Podziemia sandomierskie, zejście w Rynku w kamienicy Oleśnickich - funkcjonujące od wieków podziemne piwnice i lochy, obecnie udostępnione do zwiedzania. Dawniej wielokrotnie służyły mieszkańcom jako schronienie przed najeźdźcami

- Wąwóz Królowej Jadwigi w Sandomierzu - niezwykła atrakcja przyrodnicza, niespotykana w innych miejscach, szczególnie, że wystepuje w centrum miasta. Jest to wąwóz lessowy, w którym można zobaczyć niezwykle ciekawie uformowane korzenie starych drzew, wystające ponad powierzchnię piasków.

Oficjalna strona Sandomierza

Pokaż/ukryj ciekawostki
Czy wiesz, że?

Najstarsze szachy w Europie

W czasie badań archeologicznych przeprowadzonych w 1962 roku w pobliżu kościoła św. Jakuba znaleziono w odkopanej ziemiance szachy z XI lub XII wieku. Wykonane one są z rogu jelenia. Wysokość pionków i figur nie przekracza 2,5 cm. Do pełnego kompletu brakuje tylko trzech pionków. Szachy sandomierskie należą do najstarszych w Europie. Można je zobaczyć w Ratuszu, oddziale Muzeum Okręgowego.

 

Ciekawostkę przesłał(a) Kałużniak Łukaniu

Miasto zabytków o światowej randze

Sandomierz wpisany jest do rejestru zabytków jako zespół urbanistyczno-architektoniczny i krajobrazowy, zaliczając go do zabytków o światowej randze. Wyznaczono również obszerną strefę ochronną, w granicach której znalazło się miasto lokacyjne, wzgórza staromiejskie, przedmieścia Opatowskie i Zawichojskie wraz z otaczającymi sadami i wąwozami. Od XIX wieku na tym obszarze notowano liczne katastrofy budowlane, których przyczyną były osuwające się skarpy i istniejące pod miastem podziemia.

Jak powstał Sandomierz?

"[...] Z tego też historycznego wywodu wszelkie prawdopodobieństwo znachodzić się daje, że Bolesław Chrobry, chcąc z tej strony zabezpieczyć granice państwa od napadów Rusi, w miejscu, gdzie San do Wisły domierza, wybudował obronny drewniany gród i kościół Panny Marii, dzisiaj będący katedrą fundował, a zwabiwszy w to miejsce rzemieślników z sąsiednich Czech i Niemiec, utworzył osadę od rzeki San domierzającej do rzeki Wisły - Sandomierzem potem zwaną.

   Wedle zaś ustnego podania, odkrywanymi w zmieni odwiecznymi fundamentami i piwnicami potwierdzonego, miasto nie w tym miejscu jak dzisiaj, lecz nieco dalej ku zachodowi, gdzie samotne kościoły św. Jakuba i św. Pawła, exystowało. Miało być przed napadami Tatarów piękne, bogate i rozległe. Gdy zaś Tatarzy spalili dawny gród sandomierski, mieszkańcy bliżej obronnego zamku budować się zaczęli i teraźniejsze sformowali miasto"

Ciekawostkę przesłał(a) Kałużniak Łukaniu

Od początku kwietnia do końca maja 2014 roku w Sandomierzu gościła ekipa filmowa realizująca zdjęcia do najnowszego filmu w reż. Borysa Lankosza "Ziarno Prawdy" - opartego na powieści Zygmunta Miłoszewskiego o tym samym tytule.

Można było spotkać takie znane sławy jak Robert Więckiewicz, Jerzy Trela, Magda Walach, Krzysztof Pieczyński, Andrzej Zieliński, Ola Hamkało i rzesze innych znanych polskich aktorów i aktorek.

Tak więc  po Ojcu Mateuszu mamy kolejną produkcję (tym razem kinową) pokazującą walory Sandomierza jednak (kto zna powieść) będzie miasto pokazane od tej gorszej strony.

Premiera w Styczniu 2015

Ciekawostkę przesłał(a) Kałużniak Łukaniu

W okolicy koniecznie musisz zobaczyć

Jaskinie i podziemia
0.1 km
Podziemna Trasa Turystyczna po sandomierskich lochach to popularna atrakcja w Sandomierzu, chętnie odwiedzana przez turystów
Rynki, place i deptaki
0.0 km
Rynek w Sandomierzu to główny plac w mieście o całkiem sporych wymiarach. Wita on turystów pięknymi kamieniczkami, przyjazną atmosferą i stojącym w centralnym punkcie wspaniałym renesansowym Ratuszem o gotyckim rodowodzie (Rynek 1)
Zamki i twierdze
0.4 km
Drewniany gród książęcy musiał istnieć w Sandomierzu już koło X wieku, co potwierdziły badania archeologiczne
Mury miejskie
0.2 km
Okazała Brama Opatowska w Sandomierzu to jedna z najlepiej zachowanych gotyckich bram miejskich w Polsce. Ufundował ją w XIV wieku Kazimierz Wielki
Ratusze
0.0 km
Przepiękny Ratusz w Sandomierzu stojący na rynku ma długie dzieje, pierwszy ratusz wzniesiono tu wkrótce po najeździe Litwinów w 1349 roku
Jeziora, wodospady i rzeki
16.6 km
Atrakcyjne plaże nad Jeziorem Tarnobrzeskim - sztucznym zbiornikiem zwanym też Jeziorem Machowskim, zostały udostępnione w 2010 roku, rok po tym, jak napełniono zbiornik
Zostaw swój email, a będziesz otrzymywać informacje o nowych miejscowościach w naszym serwisie.
Twój e-mail:
Twoje imię:
Nikomu nie dajemy Twojego maila!

Noclegi w Sandomierzu

Miniatura Góry Świętokrzyskie
Agroturystyka Góry ŚwiętokrzyskieCeny od: 30.00
Tel: 41/3074198 , kom. 609 082 715

Mapa Sandomierza

Wyszukiwarka
Trasa
Opcje trasy:
Dane


Warstwy
Sandomierz
Opis dzięki: Piernikarczyk Anna
Opis dodano: 2015-04-20 08:56:36

Komentarze

Wysłano: 2008-11-19 14:03:01
Piękne miasto, szczególnie zapraszam do Zbrojowni, naprawdę warto:)
Wysłano: 2008-12-03 17:22:03
No wspaniałe miasto. Zbrojownia ----- można się nieźle pośmiać
Wysłano: 2009-09-11 09:33:11
A jeśli już ktoś odwiedzi Sandomierz, to zapraszam w Góry Pieprzowe :-)
Wysłano: 2009-09-13 18:41:08
strasznie ciezko tam dojechac,pociagi nie kursuja,a Pks bardzo zadko,ale bardzo milo wspominam
Wysłano: 2010-03-25 21:53:28
Rzeczywiscie jest mały problem z dotarciem do Sandomierza,ale z pewnoscią samo miasto warto odwiedzic. jest malowniczo położone,przypomina nieco Kraków,chociaz oczywiscie ranga nie ta sama.
Wysłano: 2011-02-27 23:07:20
oczywiście że warto :)

polecam na przykład zwiedzić miejsca znane z serialu "Ojciec Mateusz" taką o to trasą.
Wysłano: 2011-08-12 21:40:43

W Sandomierzu trasa podziemna godna obejrzenia!   Góry pieprzowe bardzo ciekawe miejsce (pisalam w mojej wycieczce o Sandomierzu o tym). :)))

Ostatnio edytowany: 2012-05-10 16:40

Cudze chwalicie - swego nie znacie...

Wysłano: 2012-05-10 16:31:02

Cudowne miejsce. Malowniczo położone z architekturą, widokami i atrakcjami, które po prostu trzeba zobaczyć. Serdecznie wszystkim polecam !

 

Pozdrawiam.

Wysłano: 2012-05-10 16:31:03

Cudowne miejsce. Malowniczo położone z architekturą, widokami i atrakcjami, które po prostu trzeba zobaczyć. Serdecznie wszystkim polecam !

 

Pozdrawiam.

Wysłano: 2012-08-21 10:29:12

Oczywiście. Sandomierz to miasto z niesamowitym klimatem, trochę romantyczne inostalgiczne... 

Wysłano: 2012-08-24 17:15:18

Od dawna mam ochotę na Sandomierz. Muszę się wreszc ie skusić!

Wysłano: 2012-10-02 10:57:03

'Wojtanowska Katarzyna' napisał(a):
Od dawna mam ochotę na Sandomierz. Muszę się wreszc ie skusić!

Też miałem i się skusiłem. Bardzo mi się spodobał. Już go planuję na przyszły rok, bo nie wszędzie dotarłem.

Wysłano: 2012-11-15 13:11:10

Uwielbiam to miasto i jego okolice. W ten weekend znów się tam wybieram. Oby pogoda dopisała a wówczas będę miał koleną wspaniałą serię zdjęć. 

Wysłano: 2012-11-15 15:39:22

To czekamy na fotorelację :) Acha, i dzięki za opis Skarżyska 

Ostatnio edytowany: 2012-11-15 15:40

FotoAnia.pl - fotoblog ze zdjęciami dzieci, fotografią produktową i z podróży
krajtroter.pl - turystyczna karta rabatowa
e-parkrozrywki.pl - portal o rodzinnych parkach rozrywki

Wysłano: 2012-11-16 09:36:16

Nie ma za co w miarę możliwości postaram się dodawać nowe atrakcje, ciekawostki i miejscowości. Przez kilka lat trochę się tego zebrało. Szkoda tylko że nie można samodzielnie dodawać zdjęć do miast i atrakcjiodwiedzonych już przez innych userów (oczywiście zdjęc moderowanych).  No ale zawsze można utworzyć wycieczkę :) 

Wysłano: 2012-11-16 09:40:03

Możesz przesłać zdjęcia do mnie na adres: admin@polskieszlaki.pl a ja zamieszczę je w poszczególnych miastach. 

FotoAnia.pl - fotoblog ze zdjęciami dzieci, fotografią produktową i z podróży
krajtroter.pl - turystyczna karta rabatowa
e-parkrozrywki.pl - portal o rodzinnych parkach rozrywki

Wysłano: 2012-11-26 21:44:14

Ostatnio realizowalem programy partnerskie będąc w Sandomierzu. Cudowne miasto. Rownie ladne co w serialu Ojciec Mateusz, to bylo to czewgo sie spodziewalem ;]

Ostatnio edytowany: 2012-12-01 17:09

Wysłano: 2012-12-01 15:42:20

Ładne miasto. Mure obronne i wnętrze Katedry

Wysłano: 2012-12-01 19:45:27

Mam to szczescie ze mieszkam blisko Sandomierza ( 30 km ) i gdy tylko moge to wsiadam na rower i jade do tego pieknego miasta . Poza pieknymi zabytkami Sandomierz oferuje tez piekną przyrodę o kazdej porze roku . Szczególnie pieknie prezentuje sie Sandomierz i jego bliskie okolice wiosna gdy otaczające to miasto sady zakwitają . 

Na zwiedzenie wszystkich atrakcji tego pieknego miasta potrzeba około 2-3 dni ale nawet podczas jedno dniowej wycieczki można zapoznac sie z urokami Sandomierza . 

Od 2012 roku zwiedzac Sandomierz mozemy też wykupując wycieczke stara Retro Nysą .

Od kilku lat tez na zboczach otaczających Sandomierz uprawiane sa tez winogrona . Kilka z pod sandomierskich winairni możemy zwiedzic podczas wyzej wspomnianych wycieczek Retro Nyska .

Ostatnio edytowany: 2012-12-01 19:46

Ostatnio edytowany: 2012-12-01 19:49

Ostatnio edytowany: 2012-12-01 19:50

Ostatnio edytowany: 2012-12-01 19:52

Wysłano: 2012-12-01 20:06:46

Sandomierz, rzeczywiscie jest piękny.Jesli ktoś tam będzie polecam Pozdziemna trasę turystyczną (już o niej kiedyś wspomniałam, lecz jest unikatowa i bardzo ciekawa!) Warto powedrować do zamku i rynku starego miasta. :)

 

Widzę MarqoBiker, że już spokojnie wstawiasz fotki do dodanych postów:)

Ostatnio edytowany: 2012-12-01 20:08

Cudze chwalicie - swego nie znacie...

Wysłano: 2012-12-01 20:56:26

Tak . Tutaj wiem . Ale gdy chce np dodac zdjecie wyvierając Areakcje-Zamki-Sandomierski zamek to juz nie wiem jak dodac 

 

Ja polecam przepiekny Park Piszczele w Sandomierzu . Mozna tu wypoczac na ławkach lub przy pieknym źródełku ktore jest chyba unikatem na skale całego kraju gdyz wypływa w srodku maista i ejst praktycznie nie zmienione od wieków . Dla aktywnych w praku ejst mozliwosc pochodzenia po mini parku linowym .

Grazia
Wysłano: 2013-07-07 17:29:05

zawsze chciałam pojechać do Sandomierza teraz mi się to uda i zobaczę co tam jest pięknego pazdrawiam Grazia

Wysłano: 2013-08-15 08:30:22

Jedno z moich ulubionych miejsc w Polsce, opisałam ją na swoim blogu dodając kilka informacji tu niezamieszczonych. Zainteresowanych zapraszam na mmój profil;D

kot w pelargoniach;*

http://toczac-sie-przez-polske.blogspot.com/

https://www.facebook.com/pages/Tocz%C4%85c-si%C4%99-przez-Polsk%C4%99/279600838846443?ref=ts&fref=ts

Wysłano: 2013-09-13 11:45:59

Ja w ubiegły weekend, po kilkuletniej przerwie, odwiedziłam ponownie Sandomierz, a przy okazji Kazimierz i Nałęczów i wydały mi się one jeszcze piękniejsze niż wtedy kiedy widziałam je ostatni raz. Szkoda tylko, że pakując się w pośpiechu zapomniałam o aparacie fotograficznym, ale przynajmniej mam powód żeby tam znowu pojechać;)

http://digitur.pl/

Wysłano: 2013-09-13 11:48:15

Z pewnością się uda :) A pięknieje wiele polskich miejscowości, również i te, które wymieniłaś :) My jak byliśmy w Kazimierzu to był akurat cały odnawiany. Też chętnie bym go teraz obejrzała.

FotoAnia.pl - fotoblog ze zdjęciami dzieci, fotografią produktową i z podróży
krajtroter.pl - turystyczna karta rabatowa
e-parkrozrywki.pl - portal o rodzinnych parkach rozrywki

Wysłano: 2013-09-23 12:09:12

Uwielbiam Sandomierz. Zadne z mniejszych miast nie ma tak urokliwego centrum.

Wysłano: 2014-01-28 23:01:28

Mam to szczęście że mieszkam 30 km od Sandomierza więc zabieram rower i jadę ...a Sandomierz piekny o każdej porze roku i ciągle coś nowego jest do odkrycia .

Np jako jedno z nie wielu miast w Polsce ( pomijając miasta zdrojowe ) ma w parku bijące źródełko .

Wysłano: 2014-01-29 08:43:23

' MarqoBiker' napisał(a):
Mam to szczęście że mieszkam 30 km od Sandomierza więc zabieram rower i jadę ...a Sandomierz piekny o każdej porze roku i ciągle coś nowego jest do odkrycia . Np jako jedno z nie wielu miast w Polsce ( pomijając miasta zdrojowe ) ma w parku bijące źródełko .

Mieszkasz w pięknych okolicach :)

Cudze chwalicie - swego nie znacie...

Wysłano: 2014-01-29 20:37:03

Okolice mam piękna . Naokoło Stalowej Woli Puscza Sandomierska , Lasy Lipskie i Lasy Janowskie a rzut beretem dalej już piękne Roztocze a w drugą strone Sandomierszczyzna ;)

Wysłano: 2014-01-29 21:00:56

' MarqoBiker' napisał(a):
Okolice mam piękna . Naokoło Stalowej Woli Puscza Sandomierska , Lasy Lipskie i Lasy Janowskie a rzut beretem dalej już piękne Roztocze a w drugą strone Sandomierszczyzna ;)

Zazdraszczam :))) czyli zazdroszczę w pozytywnym znaczeniu tego slowa :).

Ja mam relatywnie blisko na Jurę Krakowsk-Częstochowską. Do Ogrodzieńca czy Rabsztyna, tudzież Tenczynka po około 40 km. Mirów, Bobolice czy Morsko - już nieco dalej.

I rzecz jasna tuż " na wyciagniecie ręki"  mam Szlak Zabytków Techniki czyli Szlak Postindustrialny woj. śląskiego... ale to już calkiem inna turystyka ;)

Cudze chwalicie - swego nie znacie...

Wysłano: 2014-01-29 21:06:37

To i ja zazdraszczam takiej okolicy ...już od dawna planuje przejechać rowerem Szlak Orlich Gniazd ...w tym roku chyba nie dam rady ale na 2015 rok to priorytet .

Wysłano: 2014-01-29 21:38:08

' MarqoBiker' napisał(a):
To i ja zazdraszczam takiej okolicy ...już od dawna planuje przejechać rowerem Szlak Orlich Gniazd ...w tym roku chyba nie dam rady ale na 2015 rok to priorytet .

 

Trzymam za słowo  :) i w 2015 będę pilnie śledzila czy na PSz pojawi się relacja z rowerowej wyprawy :)

Cudze chwalicie - swego nie znacie...

Wysłano: 2014-04-05 08:43:14

ok

Wysłano: 2014-05-17 21:00:49

Super miasteczko, na  pewno tam wrócę.

 

Wysłano: 2014-07-25 10:39:36

ojca Mateusza   na rowerza gdzies tam nie widac ?

Wysłano: 2014-12-01 14:15:07

Tak Sandomierz jest ciekawym miasteczkiem. Dużo propozycji zwiedzania znalazłem na stronce przewodnik-sandomierz.pl

Ostatnio edytowany: 2014-12-01 14:38

Wysłano: 2015-02-04 13:13:11

Sandomierz to wspaniałe miasto. Lubie od czasu do czasu wpaść właśnie do Sandomierza, Kazimierza Dolnego oraz Szczawnicy. To są try wspaniałe miasta, które zawsze chętnie odwiedzę... ;]

Mój blog http://wakacjewgdansku.com.pl/ :)

Wysłano: 2015-02-04 13:31:39

Ja też tak mam głównie z Kazimierzem Dolnym, Sandomierzem też, ale w mniejszym stopniu, zaś w Szczawnicy byłam tylko raz, szkoda i to dość dawno. Ja mam jeszcze tak z Gdańskiem no i wiadomo Kraków.

FotoAnia.pl - fotoblog ze zdjęciami dzieci, fotografią produktową i z podróży
krajtroter.pl - turystyczna karta rabatowa
e-parkrozrywki.pl - portal o rodzinnych parkach rozrywki

Wysłano: 2015-04-21 21:32:17

Sandomierz: Inauguracja sezonu turystycznego 2015 w niedzielę 26. kwietnia

Wysłano: 2015-04-21 21:33:44

Pokazy rycerskie będą główną atrakcją zaplanowanej na niedzielę, 26 kwietnia, inauguracji sezonu turystycznego w Sandomierzu.



Po kilkumiesięcznej przerwie na Rynku znowu będzie można oglądać uroczyste zmiany warty w wykonaniu wojsk zaciężnych Chorągwi Rycerstwa Ziemi Sandomierskiej.

Na godzinę 11 zaplanowany jest uroczysty wjazd do miasta Zawiszy Czarnego z Garbowa, triumfatora turnieju rycerskiego w Perpignan w 1415 roku.

O 13 odbędzie się oficjalna inauguracja sezonu. Na maszt wciągnięta zostanie flaga Sandomierza. O 15 na placu Jana Pawła II rozegrany zostanie konny turniej rycerski z udziałem Zawiszy Czarnego, Dobiesława z Oleśnicy, Mszczuja ze Skrzynna, Powały z Taczowa, Krystyna z Ostrowa.

Wysłano: 2015-04-21 21:38:00

Festiwal Filmów NieZwykłych w Sandomierzu

27 kwietnia-4 maja 2015

Głównym bohaterem każdej edycji festiwalu jest wybrany przez organizatorów Reżyser Niezwykły i jego twórczość. w 2015 roku do grona Reżyserów Niezwykłych dołączył Krzysztof Zanussi.

Wysłano: 2015-05-04 23:14:25

Historia Sandomierza

play

Sandomierz jest jednym z najstarszych i najpiękniej położonych miast Polski. Jego wiek ocenia się na około 1000 lat. Pierwsze ślady bytności ludzi na tym terenie archeolodzy ustalili na prawie 7 tysięcy lat temu. Człowiek najchętniej osiedlał się w pobliżu wody, na trudno dostępnym, bezpiecznym terenie, niedaleko krzyżujących się szlaków handlowych. Te warunki bardzo dobrze spełniało miejsce, na którym położone jest miasto. Wysokie wzgórza nad brzegiem Wisły, największej rzeki Polski, ułatwiały obronę przed wrogiem. Nie było mostu ale był bród, czyli płytkie miejsce umożliwiające przejście na jej drugi brzeg. Dogodna przeprawa przez Wisłę spowodowała, że tu przecinały się drogi, którymi kupcy przewozili towary. W dodatku niezwykle żyzna ziemia dawała obfite plony, a Wisła ułatwiała ich transport w kierunku morza.

Pierwszy, na obecnym Wzgórzu Zamkowym, powstał gród książęcy umocniony potężnym drewniano-ziemnym wałem. W warowni tej przebywała załoga dla obrony przed wrogiem, której dowódca reprezentował władcę. Jako centrum lokalnej władzy gród stał się ważnym ośrodkiem, wokół którego rozwijało się osadnictwo. W pobliżu, na sąsiednich wzgórzach, wyrosło podgrodzie, którego mieszkańcy służyli na zamku lub byli dostawcami produktów na jego potrzeby. Stały tam trzy kościoły: pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, św. Piotra i św. Mikołaja.

Bardzo prężnie rozwijało się podgrodzie położone na wzgórzu zwanym Staromiejskim, ponieważ w pobliżu przebiegał szlak handlowy w kierunku Krakowa i Opatowa. Wybudowano tam kościół p.w. św. Jana, a kilka lat później, około 1200 roku postawiono drugi p.w. św. Jakuba, który pełnił funkcję kościoła parafialnego. W 1226 roku biskup krakowski Iwon Odrowąż sprowadził do świątyni zakon dominikanów, którzy zamieszkali w ufundowanym przez niego klasztorze. Parafię przeniesiono do położonego nieco dalej, nowo wzniesionego kościoła p.w. św. Pawła. I to właśnie osada leżąca na Wzgórzu Staromiejskim stała się zalążkiem przyszłego miasta - Sandomierza. Nie wiemy skąd się wzięła nazwa miasta. Jedni uważają, że związana jest z jego położeniem, w okolicy rzeka San domierza czyli dochodzi do Wisły, inni dowodzą, że sprawowano tu sądy pokoju (sud i mir) czyli sądzono i godzono ludzi. Najbardziej prawdopodobna teoria głosi, że nazwa ta pochodzi od imienia Sudomir, być może założyciela osady, która z czasem stała się miastem.

O roli Sandomierza w dawnej Polsce świadczy wzmianka historyczna sprzed 900 lat pochodząca z kroniki napisanej przez Galla Anonima. Autor zaliczył Sandomierz, obok Krakowa i Wrocławia do „głównych stolic Królestwa”. Kolejnym dowodem na znaczenie miasta w dawnych wiekach jest utworzenie księstwa sandomierskiego. W 1138 roku książę Bolesław Krzywousty w testamencie spisanym przed śmiercią podzielił Polskę pomiędzy swoich synów. Powstały dwa księstwa dzielnicowe, w tym księstwo sandomierskie, którego stolicą został Sandomierz. Dzielnica ta przypadła w udziale księciu Henrykowi zwanemu Sandomierskim. Później rządy sprawowali tutaj: Kazimierz Sprawiedliwy, Leszek Biały, Bolesław Wstydliwy i Leszek Czarny. Swoją siedzibę mieli na sandomierskim zamku.

Rozbicie Polski na księstwa i brak jednego silnego ośrodka władzy osłabiło państwo, które nie mogło się skutecznie bronić przed najazdami wrogów. Ten okres okazał się dramatyczny dla Sandomierza. W 1241 roku ziemie polskie po raz pierwszy najechali Tatarzy mordując mieszkańców i paląc osady. Sandomierz również został spustoszony, jednak zniszczenia dość szybko usunięto. Prawdopodobnie już wtedy był miastem, a więc został po raz pierwszy lokowany, czyli nadano mu prawa miejskie. Okrutniejszy okazał się drugi najazd Tatarów w latach 1259-1260. Wówczas to Sandomierz został całkowicie zniszczony. Zginęła większość Sandomierzan wymordowana przez Tatarów. Podobny los spotkał także 49 dominikanów, którzy wraz z przeorem Sadokiem zginęli w kościele p.w. św. Jakuba. Najazd spowodował bardzo duże zmiany. Miasto na Wzgórzu Staromiejskim straciło swoje znaczenie, podupadło i przestało się rozwijać. Śladem, który po nim pozostał jest obecna nazwa jednej z ulic w tej okolicy – ulica Staromiejska.

Bardzo ważna dla Sandomierza data to rok 1286. To wtedy, ponad 700 lat temu, książę Leszek Czarny ponownie nadał prawa miejskie Sandomierzowi. Wiemy o tym, ponieważ do dzisiejszych czasów zachował się oryginalny dokument potwierdzający to zdarzenie. Tym razem miasto zlokalizowano na bardziej obronnym terenie, w miejscu obecnego Starego Miasta. Tym, który je zorganizował i został pierwszym wójtem był możnowładca małopolski Witkon. Miastu nadano liczne przywileje: przyznano rozległe grunty, mieszkańców zwolniono na 8 lat z wszelkich opłat, kupcy mieli obowiązek zatrzymywania się w czasie podróży i wystawiania towarów, którymi handlowali. Na Wiśle miał zostać zbudowany most, a miasto otrzymało prawo pobierania opłat za przeprawę przez rzekę. Ustanowiono 14-dniowy jarmark, na który ściągali kupcy i mieszkańcy z bliższej i dalszej okolicy. Stworzono warunki, które sprzyjały rozwojowi handlu, rolnictwa i hodowli, a także rzemiosła wyrabiającego różne przedmioty dla okolicznej ludności. W mieście zorganizowano samorząd reprezentowany przez wójta i ławę miejską, który z czasem przekształcił się w radę miejską na czele z burmistrzem.

Nowe miasto bardzo szybko się rozbudowywało. Powstawały nowe domy i kościoły. W 1292 roku krakowski kasztelan Żegota ufundował zespół szpitalny wraz z kościołem p.w. św. Ducha, który ze względów sanitarnych został wybudowany na uboczu. Sprowadzony zakon duchaków opiekował się chorymi, a także prowadził przytułek dla porzuconych dzieci oraz dla biednych. Szpital w tym miejscu funkcjonował 690 lat, aż do 1982 roku.

Intensywny rozwój miasta wpłynął na wzrost jego znaczenia. Po zjednoczeniu Polski, król Władysław Łokietek zlikwidował księstwa i ustanowił województwa. Stolicą jednego z nich, województwa sandomierskiego, został Sandomierz. W tym czasie jego zabudowa była prawie w całości drewniana, dlatego podczas napadu Litwinów w 1349 r. miasto spłonęło. Bardzo dobre warunki dla odbudowy i rozwoju Sandomierza stworzył syn Władysława Łokietka, król Kazimierz Wielki, do którego odnosi się powiedzenie „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”. To wtedy, około 650 lat temu budownictwo drewniane zastąpiono murowanym. Miastu nadano charakter i kształt zbliżony do obecnego Starego Miasta. Rozplanowano ulice, wyznaczono plac, który pełnił rolę rynku. W środku postawiono ratusz. Wokół niego znajdowały się kramy i jatki rzemieślnicze. Przy rynku i na sąsiednich ulicach mieszkańcy stawiali drewniane domy, a niektórzy z nich, bogatsi, nawet murowane kamienice. Miasto zostało otoczone ceglanymi murami, które razem z basztami i czterema bramami: Opatowską, Lubelską (czyli Rybacką), Zawichojską i Krakowską, służyły do jego obrony przed wrogiem. Do dziś przetrwała jedynie Brama Opatowska. Dla wygody mieszkańców, którzy pieszo chcieli wejść lub wyjść z miasta w murach budowano wąskie przejścia zwane furtami. Zachowała się jedna z nich - Furta Dominikańska zwana też ze względu na swój kształt Uchem Igielnym. Nie dla wszystkich starczyło miejsca w obrębie murów. Biedniejsi osiedlali się nad Wisłą lub wzdłuż dróg dojazdowych w kierunku Zawichostu, Opatowa czy Krakowa. Z systemem obronnym miasta został połączony, wybudowany na miejscu drewnianego, murowany zamek. To tam zatrzymywali się kolejni królowie Polski w czasie swoich podróży po kraju. Według historyków król Kazimierz Wielki aż 18 razy odwiedził Sandomierz, przebywając tu w sumie 25 miesięcy. Także królowa Jadwiga lubiła odwiedzać miasto. Pamiątką jej pobytu jest nazwa jednego z sandomierskich wąwozów – Wąwóz Królowej Jadwigi, a w Muzeum Diecezjalnym przechowywane są rękawiczki, które według legendy, królowa miała podarować mieszkańcom pobliskiej wsi Świątniki za udzieloną pomoc w czasie podróży.

W tym okresie powstała również murowana gotycka kolegiata i nieistniejące już kościoły: p.w. św. Piotra (wcześniej drewniany, na terenie obecnego Collegium Gostomianum), który pełnił funkcję kościoła parafialnego i p.w. świętej Marii Magdaleny, przy drugim klasztorze dominikanów (na terenie dzisiejszego Urzędu Miejskiego). Kilkadziesiąt lat później, na miejsce drewnianych, postawiono murowane kościoły p.w. św. Ducha i św. Pawła.

Stworzone warunki dla rozwoju miasta sprawiły, że coraz więcej ludzi chciało tu mieszkać. Nie tylko Polacy, ale również przedstawiciele innych narodowości. Istniała duża społeczność żydowska zachęcona przywilejami króla Kazimierza Wielkiego. Osiedlali się także Ormianie, Węgrzy i Rusini. W Sandomierzu urodzili się lub mieszkali znani Polacy, a wśród nich: błogosławiony Wincenty Kadłubek autor kroniki Polski, obecny patron Sandomierza, Mikołaj Trąba sekretarz królewski i arcybiskup gnieźnieński, Zbigniew Oleśnicki podkanclerzy królewski, a następnie biskup krakowski i pierwszy kardynał Polski. Kanonikiem kapituły sandomierskiej był inny kronikarz i nauczyciel królewskich synów Jan Długosz. Trwałą pamiątką jego związku z miastem jest ufundowany przez niego Dom Długosza, w którym mieszkali księża mansjonarze. Na pewno nieraz w mieście przebywał najbardziej znany polski rycerz Zawisza Czarny, który urodził się w pobliskim Garbowie.

Rozkwit Sandomierza utrzymywał się także w następnym stuleciu. Dogodne położenie geograficzne sprzyjało rozwojowi handlu, ponieważ towary przewożono zarówno drogami lądowymi jak i wodnymi. Tu krzyżowały się szlaki handlowe ważne nie tylko dla Polski, ale również i dla Europy. Ładunki przywożono z Krakowa, Wielkopolski i Śląska, ale także z Rusi i Węgier. Rosło zapotrzebowanie na zboże i inne płody rolne. Korzystały na tym miasta położone nad Wisłą, także i Sandomierz. Nad rzeką budowano spichlerze, w których przechowywano skupowane zboża. Przez całą zimę magazynowano je, a wiosną spławiano do Gdańska. Do dziś w pobliżu zamku zachował się jeden z takich spichlerzy. Sandomierscy mieszczanie drążyli głęboko pod domami piwnice, w których przechowywali różne towary. Powstało wiele poziomów takich piwnic połączonych labiryntem korytarzy. Obecnie niektóre z nich udostępniono zwiedzającym jako ciekawą trasę turystyczną.

Częste wizyty władców, rozwój handlu i rzemiosła sprzyjały bogaceniu się mieszczan, którzy coraz więcej pieniędzy mogli przeznaczyć na swoje przyjemności i zainteresowania. Sprowadzano wybitnych fachowców, aby upiększyć i przebudować kamienice. To wtedy, około 500 lat temu zostały rozbudowane zamek i ratusz. Chętnie osiedlali się tu artyści i uczeni. Swoje dzieła muzyczne tworzył znany kompozytor Mikołaj Gomółka. Działali znakomici lekarze, a wśród nich słynny Stanisław Bartolon Starszy. Byli tak znani i szanowani, że w Polsce wówczas mówiło się o nieuleczalnie chorym człowieku „już mu sędomirski doktór nie pomoże”.

Ścisłe kontakty z zagranicą, rozwój kultury i nauki sprzyjały tolerancji i rozwojowi różnorodnych ruchów religijnych. To w Sandomierzu doszło do pierwszego porozumienia różnowierców. W 1570 roku, w jednej z kamienic zwanej Kamienicą Oleśnickich, spotkali się przedstawiciele trzech religii protestanckich: kalwinów, luteranów i braci czeskich, aby podpisać porozumienie. Jego celem było między innymi zaprzestanie rywalizacji, współdziałanie i wzajemna pomoc. Nazwano je „zgodą sandomierską”. W odpowiedzi na rosnące znaczenie nowych ruchów religijnych, wojewoda poznański, a jednocześnie starosta sandomierski Hieronim Gostomski w 1602 roku sprowadził do miasta zakon jezuitów, którzy rozpoczęli budowę, a następnie prowadzili kolegium, czyli szkołę nazwaną od nazwiska ofiarodawcy Collegium Gostomianum. Dziś nazwę tą nosi I Liceum Ogólnokształcące, które usytuowane jest w odrestaurowanym budynku kolegium.

Kilkanaście lat później siostra Hieronima Gostomskiego, Elżbieta Sieniawska sprowadziła zakon benedyktynek, które zamieszkały poza murami miasta, początkowo w drewnianym a następnie w nowym, murowanym klasztorze na Przedmieściu Opatowskim. W późniejszych latach został dobudowany kościół p.w. św. Michała. W ich sąsiedztwie w latach 1679-1689 powstał kościół p.w. św. Józefa wraz z klasztorem reformatów.

„Złote czasy” Sandomierza skończyły się z chwilą najazdu Szwedów na Polskę, który bardziej znany jest jako „potop szwedzki”. Straty poniesione przez mieszkańców porównywano do najazdów tatarskich sprzed lat. W 1656 roku wycofujące się wojska szwedzkie wysadziły w powietrze zamek, z którego pozostało tylko jedno skrzydło. Zniszczone zostały kościoły, spichlerze i kamienice. Zrabowano olbrzymi majątek, zginęło wielu mieszkańców. Także w późniejszych latach miasto nawiedzały liczne pożary, zarazy, kwaterowały obce wojska. Wszystko to przyczyniło się do upadku Sandomierza.

Gdy Polska straciła niepodległość i została podzielona pomiędzy sąsiednie państwa, Sandomierz stał się miastem granicznym. Jego znaczenie całkowicie zmalało. Nie był już siedzibą władz wojewódzkich, a granica uniemożliwiała wolny handel. Mieszkańców nie stać było na utrzymanie murów i bram, które w większości zostały rozebrane, a władze nie były zainteresowane ich odbudową. Rozebrano spalone wcześniej kościoły. Pozostałą część zamku zamieniono na więzienie. Na tych terenach toczyły się walki wojsk Księstwa Warszawskiego z wojskami austriackimi. W 1809 roku Polacy dowodzeni przez generała Michała Sokolnickiego toczyli ciężkie boje o Sandomierz. Wtedy zostały zniszczone bombardowane przez Austriaków przedmieścia, mury obronne, a także ucierpiał kościół p.w. św. Pawła. Nawet utworzenie w 1818 r. biskupstwa w Sandomierzu nie poprawiło sytuacji miasta. Nastał czas zastoju  gospodarczego, który trwał do momentu odrodzenia państwa polskiego. W czasie I wojny światowej działania wojenne szczęśliwie ominęły Sandomierz i nie przyniosły miastu zniszczeń.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Sandomierz został miastem powiatowym. Początkowo nic nie zapowiadało jego rozwoju gospodarczego, jedynie sami mieszkańcy aktywnie włączyli się w działalność społeczną rozwijając kulturę i oświatę regionu. Dopiero w 1937 r. władze państwa zdecydowały o wybudowaniu centrum gospodarczego Polski, nazwanego Centralnym Okręgiem Przemysłowym. Jego stolicą miał zostać Sandomierz jako centrum administracyjne i kulturalne regionu. Planowano wybudować tu huty, zakłady metalurgiczne i zbrojeniowe stanowiące zaplecze gospodarcze Polski oraz rozwinąć przetwórstwo owocowo - warzywne.

Niestety wybuchła II wojna światowa, która uniemożliwiła realizację tych planów. W Sandomierzu rozpoczęły się masowe aresztowania ludności, wywozy na przymusowe roboty do Niemiec, do obozów koncentracyjnych, rozstrzeliwania mieszkańców. Ludność żydowską zamieszkującą miasto i okolicę początkowo zamknięto w wydzielonej części miasta, czyli w getcie, a później wywieziono do obozów zagłady. Polacy podjęli walkę z okupantem. W regionie organizował się ruch oporu, powstawały oddziały partyzanckie. Wśród nich najbardziej znanym był oddział „Jędrusiów” utworzony w pobliskim Tarnobrzegu. Sandomierz został wyzwolony 18 sierpnia 1944r.

Po wojnie miasto ponownie zostało siedzibą władz powiatowych. Rozpoczął się jego stopniowy rozwój. Wiele osób znalazło zatrudnienie w powstałym niedaleko, koło Tarnobrzega zagłębiu siarkowym. W Sandomierzu wybudowano Hutę Szkła Okiennego oraz mniejsze zakłady przemysłowe. W latach 1960-1962 pojawiły się przypadki osuwania i pękania kamienic oraz zapadania się ulic na Starym Mieście. Władze państwowe postanowiły ratować zabytki sandomierskiej starówki. Specjaliści górnictwa zabezpieczyli podziemia i umocnili grunt, na którym stały budynki. Główne prace górnicze zakończono dopiero w 1977 roku.

W 1975 roku, po reformie administracyjnej, miasto znalazło się w województwie tarnobrzeskim, a niektóre z instytucji wojewódzkich miały siedzibę w Sandomierzu. Obecnie Sandomierz leży w województwie świętokrzyskim. O znaczeniu miasta może świadczyć wizyta Papieża Jana Pawła II w 1999 roku. 12 czerwca, u podnóża skarpy, na którym położone jest miasto zgromadziło się około 400 tysięcy wiernych uczestniczących w uroczystościach religijnych. Dziś w tym miejscu, dla upamiętnienia tego ważnego wydarzenia, stoi pomnik Papieża.

W ciągu ostatnich lat nastąpił intensywny rozwój turystyki. Sandomierz ze względu na swoje zabytki przyciąga coraz więcej zwiedzających. Filmowcy zachwyceni jego urokiem postanowili nakręcić serial telewizyjny pt. Ojciec Mateusz, którego akcja toczy się w Sandomierzu. Film stał się ulubionym serialem Polaków, a miasto dzięki niemu zyskało zainteresowanie turystów, których z roku na rok przyjeżdża coraz więcej, aby podziwiać jego zabytki i fantastyczne położenie.

 

 

Jolanta Smuniewska

Patronat:
Top Atrakcje
Szlak Zbójnicki
Polecamy nocleg:
Qubus Hotel Legnica
Legnica
Ceny od 140.00 PLN
Polecamy:
Parki Rozrywki
Zwiedzaj Świat
Noclegi w e-Nocleg.pl

więcej
Pobierz
Ebook
Podziel
4004 392 14
Email:
Hasło:
Zaloguj się z Facebook