Rynek/ul. Kościelna

Przy białostockim Rynku, tuż za ulicą Kościelną, wznosi się zespół katedralny Wniebowzięcia NMP złożony z neogotyckiej katedry, barokowej plebanii z 1761 roku i starego kościoła farnego fundacji Piotra Wiesiołowskiego Młodszego pochodzącego z początku XVIII wieku.

Ten ostatni stanowi najstarszy murowany zabytek Białegostoku, zachowany do dnia dzisiejszego, kryje on sarkofagi serca Stefana Mikołaja Branickiego i jego matki Katarzyny Aleksandry z Czarnieckich Branickiej, nagrobek serca Jana Klemensa Branickiego (marmurowe mauzoleum) i haftowane epitafium Izabeli Branickiej wykonane w 1825 roku. Ona sama spoczywa w krypcie w podziemiach kościoła. W czasach Jana Klemensa Branickiego dokonano przebudowy wnętrza obiektu w stylu rokokowym. Szczególną uwagę zwracają XVIII-wieczne organy oraz pomnik J.K. Branickiego wystawiony w 1775 roku przez Izabelę Branicką. Jest to jeden z piękniejszych przykładów rzeźby nagrobkowej II połowy XVIII wieku.

Kiedy w połowie XIX wieku kościół Wiesiołowskiego nie mógł pomieścić już wszystkich wiernych, zwrócono się do władz carskich o wyrażenie zgody na budowę nowego kościoła. Po 40 latach zgoda nastąpiła, ale tylko na dostawienie przybudówki. W 1900 roku rozpoczęto więc budowę, a po 6 latach powstała "przybudówka" wielokrotnie większa od wcześniejszej świątyni. Dziś pełni ona rolę Bazyliki Mniejszej i jest siedzibą arcybiskupa.

Do wnętrza trójnawowej bazyliki prowadzą szerokie schody, przed wejściem stoją figury Św. Piotra i Pawła oraz pomnik Jana Pawła II. W dębowym ołtarzu głównym z 1915 roku widnieje obraz Wniebowzięcia NMP. W transepcie natomiast znajdują się dwa ołtarze poświęcone Matce Boskiej: Częstochowskiej i Ostrobramskiej.