Jezioro Mikołajskie leży na południe od Mikołajek, w sąsiedztwie Mazurskiego Parku Krajobrazowego, w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich.

Powierzchnia jeziora to niemalże 500 ha, długość prawie 6 km, a maksymalna głębokość 26 m. Zbiornik zajmuje południowy fragment "Wielkiej Rynny", od Popielskiego Rogu przy wejściu na Jezioro Śniardwy do Mikołajek. Jezioro Mikołajskie ma połączenie z jeziorami: Śniardwy, Bełdany i Tałty i jest częścią trasy Żeglugi Mazurskiej.

Brzegi zachodnie jeziora są zalesione Puszczą Piską, północne i wschodnie wchodzą w zabudowę Mikołajek, a południowe są niskie i miejscami podmokłe. Nad jeziorem, szczególnie w części północnej ulokowały się atrakcyjne ośrodki wypoczynkowe oraz przystanie żeglarskie z wypożyczalniami sprzętu wodnego, gdyż Mikołajki to polska stolica żeglarstwa.

Zbiornik przyciąga też wędkarzy, każdego roku jest zarybiany, a wyłowić można tu: okonia, leszcza, węgorza a nawet szczupaka.