Jaskinie i groty porozrzucane na terenie gminy Klucze to interesujące i często piękne obiekty stanowiące nie lada atrakcję dla speleologów i amatorów podziemnej turystyki, jednak przy ich zwiedzaniu należy pamiętać o bezpieczeństwie i zachowaniu szczególnej ostrożności.

JASKINIA NA ŚWINIUSZCE

Jaskinia ta należy do najgłębszych na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Zwiedzanie wymaga użycia specjalistycznego sprzętu. Położona jest na północno-zachodnim, zalesionym zboczu Góry Świniuszka, w północnej części gminy Klucze. Zlokalizowanie otworów wejściowych może nastręczać trudności, bowiem są one ukryte pośród niewielkich bloków skalnych powyżej małej doliny. Długość jaskini to 124 m, głębokość 37 m. Do wnętrza prowadzą dwa otwory dochodzące do pionowej szczeliny, w której zaklinowane są głazy, tworzące szereg mostów i półek (grożą oberwaniem). Od głębokości 13 m, dwa niezależne ciągi osiągają głębokość 28 i 37 m. Szata naciekowa próżni jest bardzo uboga.

JASKINIA CIESENĆ (CIESNYĆ)

Bardzo ciekawa jaskinia naciekowa, jedna z cenniejszych próżni krasowych Wyżyny Krakowsko-Częstochwoskiej. Odkryta w 1997 roku przez Jerzego Sławińskiego i Adama Poloniusa przy okazji inwentaryzacji jaskiń i schronisk. Turyści nie będą jednak mogli poznać jej walorów, bowiem ze względu na unikatową wartość jaskini zainstalowano w niej zabezpieczenie uniemożliwiające eksplorację. Otwór wejściowy znajduje się u podnóża muru skalnego, 500 m na północny wschód od miejscowości Hucisko. Do środka prowadzi krótki, ciasny korytarzyk. Wewnątrz znajduje się 20-metrowa sala osiągająca w najwyższym punkcie 8 m wysokości. W pd części sali zaczyna się kręty Korytarz Krystyny, którego ściany wygładzone przez wodę pokryte są naciekami. Długość jaskini wynosi 245 m, deniwelacja – 22,4 m. Cześć korytarzy jaskiniowych posiada rozwinięcie pionowe, np. 6-metrowa przewieszona studnia wejściowa znajdująca się za metalowymi drzwiami. Najbardziej interesującym elementem szaty naciekowej są pola pizolitów i oryginalne grzybki.

JASKINIA NA KAMYKU

Jaskinię ukrywa zalesione wzgórze, otoczone polami, na północ od miejscowości Golczowice. Próżnia posiada rozwinięcie poziome. Zwiedzanie odbywa się bez żadnych trudności. Otwór wejściowy znajduje się u podnóża niewielkich podszczytowych skał, od strony północno-wschodniej. Do wnętrza prowadzi początkowo ciasny korytarz przechodzący w salę wysoką na 2,5 m. Drugie z wejść to otwór w stropie opisywanej sali. Długość korytarzy wynosi 22 m.

JASKINIA RUDNICKA

Niewielka próżnia zlokalizowana w obrębie charakterystycznego, rozległego wzgórza Jałowce (Czubatki), na zachodnim skraju Klucz - na niewielkim grzbiecie skalnym zw. Rudnicą. To niezwykle malownicze miejsce. Północne zbocze Rudnicy stromo schodzi do doliny, w której występują dwa stawy: Zielony i Czerwony (zalane wyrobiska po eksploatacji rud żelaza). Na zachodnim zboczu grzbietu znajduje się otwór 27-metrowej jaskini, kilkanaście metrów powyżej wejścia do sztolni dawnej kopalni. Próżnia powstała w sposób naturalny, została znacznie powiększona w okresie eksploatacji rud żelaza. Do jej wnętrza prowadzi ciasny korytarzyk, który przechodzi w obszerną komorę z wielkim głazem pośrodku. Z sali odchodzą dwa ślepe korytarze, w których podobnie jak w odcinku wejściowym widoczne są ślady eksploatacji. Jaskinia leży bardzo blisko powierzchni – w stropie widoczne są korzenie roślin. Z uwagi na to, że skały stropowe są silnie spękane, każde wejście do niej może mieć groźny finał.

JASKINIA MĄCIWODY

Wejście do jaskini znajduje się w studni gospodarskiej na terenie prywatnej posesji przy ul. Poległych 12 w Kluczach. To sprawia, że eksploracja jest utrudniona – niezbędna zgoda właściciela działki. Do wnętrza jaskini prowadzi 5-metrowa ocembrowana studnia przechodząca w naturalną próżnię krasową. Całkowita długość zjazdu – 19 m. Najniższy poziom jaskini znajduje się pod wodą. W cyklu rocznym obserwuje się zmiany wysokości lustra wody, co może uniemożliwić zwiedzanie najniższych partii. 5 metrów nad dnem jaskini znajduje się korytarz prowadzący w głąb skały, którym dochodzi się do tektonicznej sali o znacznej wysokości. Tutaj niewielkie boczne korytarze tworzą rozgałęzienie. Pochyłe dno pokrywa rumosz skalny i piasek. Całkowita długość jaskini wynosi 195 m, deniwelacja – 23 m. Unikalność próżni polega na stałej obecności w niej wody, co jest wyróżnikiem wśród innych jaskiń tego regionu. Szata naciekowa jest uboga – na uwagę zasługują znajdujące się w sali stalagmity i polewy naciekowe.

JASKINIA LODOWA

Jaskinia posiada bardzo ciekawy mikroklimat. Po okresie zimowym śnieg zalega tutaj do późnej wiosny. Próżnia od dawna znana miejscowej ludności, położona jest na północny zachód od centrum Jaroszowca, na wzniesieniu Pod Wieżą (447 m npm). Szczyt wzniesienia jest najwyższym punktem Stołowej Góry. Wejście do jaskini znajduje się dokładnie na 5 odcinku ścieżki dydaktycznej "Góra Stołowa". Otwór jaskini znajduje się w północno-zachodniej części wzgórza. Długość jaskini – 30,5 m, głębokość – 5,4 m. Zwiedzanie jej nie nastręcza trudności. Eksploracja większości korytarzy nie wymaga użycia sprzętu oświetleniowego. Jaskinia to olbrzymia pionowa rozpadlina, w znacznej części odsłonięta od góry. Posiada dwa piętra. Aby zwiedzić górne piętro, należy wyjść z jaskini i obchodząc północnym zboczem krawędź rozpadliny, zejść półtorametrowym progiem do górnych partii. W rejonie Ostrej Góry zlokalizowanych jest jeszcze kilka mniejszych jaskiń i schronisk: Schronisko koło Jaskini Lodowej, Jaskinia Konfesjonał, Schronisko nad Błotną, Jaskinia w Cyrku w Stołowej Górze, Jaskinia poniżej Lodowej, Schronisko Ku Wieży, Schronisko na Ostrej Górze, Schronisko Szczelina z Mostami, Jaskinia Jubileuszowa.

JASKINIA BŁOTNA

To jedno z większych odkryć speleologicznych ostatnich lat na Jurze. Błotna jest piątą co do głębokości i jedną z najtrudniejszych technicznie próżni Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Nosi taką nazwę, ponieważ ściany i dno tej szczelinowej jaskini są śliskie i trudne do pokonania – tworzą tzw. "błotną ślizgawkę". Zwiedzanie jej wymaga użycia specjalistycznego sprzętu. Niezbędne jest także posiadanie umiejętności wspinaczkowych przy pokonywaniu części progów. Jaskinia o rozwinięciu pionowym, ma 42 m głębokości, a korytarze osiągają długość 120 m. Próżnia położona jest w centralnej części Stołowej Góry, około 2 km na północ od Jaroszowca. Otwór wejściowy to studnia powstała na rozległej szczelinie tektonicznej, o głębokości 23 m. Przejście jej jest szczególnie uciążliwe w trakcie wychodzenia, gdyż na długości ok. 15 m. szerokość wynosi tu około 25 cm. W kilku miejscach korytarze tworzą obszerne próżnie, tj. Sala z Naciekami czy Dolna Komora. Ze względu na trudności techniczne występujące przy zwiedzaniu oraz fakt, że została odkryta stosunkowo niedawno (1989), posiada bardzo ciekawą szatę naciekową, zachowaną w stanie prawie nienaruszonym. Można tu obejrzeć: polewy, duże stalaktyty i nacieki wełniaste, także draperie, pola ryżowe, a w najniższej części jaskini, w namulisku i na jego powierzchni – duże stalaktyty i stalagmity potrzaskane przez zawalisko.

JASKINIA POD PORZECZKĄ

Jaskinia o rozwinięciu pionowym położona jest na Ostrej Górze (północno-wschodnia kulminacja Stołowej Góry), na północ od Jaroszowca. Jej nazwa wywodzi się od krzewów dzikiej porzeczki, które porastają okolice otworów wejściowych. Jaskinia o długości 67 m i głębokości 15 m posiada dwa piętra. Rozwinięta jest na głębokiej i wąskiej szczelinie tektonicznej. Strop jaskini oraz dno utworzyły zaklinowane bloki skalne. Udział podziemnych form krasowych jest tutaj niewielki. Zwiedzanie jaskini, mimo jej pionowego rozwinięcia, nie nastręcza trudności. Eksponowane odcinki można pokonać zapieraczką. Trzeba jednak uważać - zagrożenie mogą stanowić zaklinowane skały.

JASKINIA NAD KOPALNIĄ

Znajduje się na południe od Jaroszowca, na wzgórzu, gdzie zlokalizowane są nieczynne już dziś wyrobiska odkrywkowe. Skały objęte są ochroną pomnikową. W partii szczytowej wzniesienia, u podnóża skał po północnej stronie, usytuowany jest pionowy otwór tektonicznej jaskini, o głębokości 5 m. Na dnie studni znajduje się salka 2-metrowej szerokości. Nieopodal jaskini zlokalizowane jest wejście do korytarza długości ok. 10 m, prowadzącego na drugą stronę masywu skalnego.

Źródło: http://www.gmina-klucze.pl