Chęciny, Wzgórze Malik
ul. Dobrzaczka
tel. 041/ 346-55-18

Jaskinia Raj położona jest 10 km na południowy - zachód od Kielc, w gminie Chęciny, na Wzgórzu Malik, na obszarze rezerwatu przyrody o tej samej nazwie. Wejście do jaskini prowadzi sztuczną sztolnią wykopaną w miejscu, gdzie dawniej znajdował się otwór groty, odkryty w latach 60-tych XX wieku.

Jaskinia Raj to typowa jaskinia krasowa rozwinięta w wapieniach. Długość tego naturalnego systemu wynosi 240 m, a głębokość 9,5 m. W 1972 roku 180 m korytarzy udostępniono do zwiedzania. Raj jest jedną z najpopularniejszych i najpiękniejszych jaskiń w Polsce, a to ze względu na piękną, bogatą i dobrze zachowaną szatę naciekową, pokrywającą cały obiekt. Występują tu niemal wszystkie formy nacieków, od popularnych stalaktytów, przez żebra, polewy, draperie, kolumny naciekowe po bardzo rzadkie pizolity - perły jaskiniowe.

Spąg korytarzy czyli dno wypełnia namulisko, w którym odnaleziono fragmenty szkieletów wielu zwierząt - niedźwiedzia jaskiniowego i brunatnego, mamuta, żubra pierwotnego, hieny jaskiniowej, nosorożca włochatego, piżmowoła, lisa polarnego czy renifera. Stwierdzono też ślady pobytu w jaskini człowieka sprzed 50 tysięcy lat.

Ze względu na bogatą szatę naciekową, walory naukowe i dydaktyczne Jaskinię Raj objęto ochroną jako rezerwat przyrody, jest też chronionym stanowiskiem archeologicznym. Ciekawostką jest to, iż w 1994 roku na Górze Malik zainstalowano Stację Geoekologiczną, badającą oddziaływanie zakładów przemysłu w rejonie Białego Zagłębia na mikroklimat wnętrza jaskini oraz na środowisko przyrodnicze jej okolicy.

Przy Jaskini Raj powstała ostatnio nowa atrakcja - Osada Słowiańska, w której można poznać życie naszych przodków z czasów powstania państwa polskiego -  żywa lekcja historii.