ul. Szpitalna 1
tel. 032/ 643-15-20

Olkuska świątynia o konstrukcji halowej, zbudowana z cegły i miejscowego czerwonego piaskowca powstała na przełomie XIII i XIV wieku, a raczej jej najstarsza część czyli prezbiterium. Za czasów Kazimierza Wielkiego kościół został rozbudowany, a w XV wieku do południowej ściany dobudowano kaplicę Św. Anny. Na początku XVII wieku powstała kruchta oraz renesansowa kaplica Loretańska. W jej podziemiach znajduje się krypta z grobem fundatora, bogatego olkuskiego mieszczanina - Stanisława Amendy.

Z zewnątrz kościół ten nie wywarł na mnie zbyt wielkiego wrażenia (może dlatego, że padało, a poza tym lepiej prezentuje się od strony Rynku, my tymczasem podążaliśmy od ul. Mickiewicza), ale wnętrze mnie oczarowało. Bazylika mieści w sobie bogaty zbiór wyposażenia, związany z dziejami nie tylko samej świątyni i parafii, ale całej Olkuskiej Ziemi.

Warto zwrócić uwagę na renesansowy Wielki Ołtarz z 1611 roku z obrazem Św. Andrzeja Apostoła - patrona kościoła oraz na barokowe ołtarze boczne: Ołtarz Św Mikołaja i Ołtarz Pana Jezusa. Najstarszym zabytkiem jest gotycki poliptyk z końca XV wieku, natomiast pamiątką górniczej przeszłości miasta jest chrzcielnica wykonana pod koniec XVI wieku z olkuskiego ołowiu i okazały srebrny krzyż gwarków, podarowany w XVII wieku przez olkuskich górników.

Wzrok przyciąga też bogato zdobiona ambona z 1639 roku z obrazem Św. Jana Kantego, ufundowana przez olkuskiego burmistrza Pawła Rudawskiego. Ponad amboną widnieje efektowny baldachim z rzeźbami Chrystusa, Ewangelistów i Apostołów oraz sygnatura fundatora.