pl. Kolegiacki 1
tel. 018/ 443-61-98
http://www.swmalgns.tarnow.opoka.org.pl/

Bazylika Św. Małgorzaty wrosła w panoramę miasta i obecnie stanowi jej charakterystyczny element za sprawą pięknej architektury. Najstarsza wzmianka o tutejszej świątyni pochodzi z roku 1303.

Był to wóczas gotycki kościół z niewielkim prezbiterium i okrągłymi kolumnami stojącymi pośrodku kościoła, dzieląc go na dwie nawy. Do korpusu dobudowano kaplice: Św. Anny (przełom XIV/XV wieku), W. Świętych (1410 rok), Św. Trójcy (1418 rok), Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny (1418 rok). Kościół nie posiadał natomiast wież. Każdego roku, 14 lipca, w dniu Św. Małgorzaty przy kościele odbywały się jarmarki.

W II połowie XV wieku świątynię rozbudowano, powstały nowe kaplice oraz wieże kościelne. W XVI wieku budowla odznaczała się niespotykanym bogactwem wyposażenia i wystroju, jednym z największych w ówczesnej Polsce.

Kolegiata straciła na znaczeniu w czasach austriackiego zaboru, wtedy to częściowo została ograbiona i zniszczona, a przede wszystkim zatraciła swój gotycki charakter. Kolejnych zniszczeń dokonały działąnia II wojny światowej. Na szczęście po jej zakończeniu przystąpiono do odbudowy świątyni, dzięki której świątynia odzyskała dawny blask. W 1992 roku, w 700-lecie Nowego Sącza, papież Jan Paweł II nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej.

Bazylika składa się z orientowanego prezbiterium oraz szerszego korpusu naw głównej i bocznych. Ściana przednia korpusu zagłębiona jest pomiędzy dwie kamienne wieże zamykające od zewnątrz fasadę kościoła. Przedsionek nawy głównej tworzy dawna kruchta oraz połączone z nią dwie gotyckie kaplice. Na lewym filarze chóru widnieje polichromia z 1360 roku, przedstawiająca sceny Ostatniej Wieczerzy i Opłakiwanie. Zobaczymy tu również późnogotycką kropielnicę oraz figurę Chrystusa.

Efektowny, trzykondygnacyjny ołtarz główny zdobi kościół od 1648 roku. Środkową część ołtarza wypełnia XV-wieczny Veraicon pochodzenia włoskiego - bizantynizujący wizerunek Prawdziwego Oblicza Pańskiego (wschodni odpowiednikiem Chusty Św. Weroniki). Górną część ołtarza zdobi posąg Matki Boskiej z Dzieciątkiem w chwale. W niszach Św. Wojciech i Św. Stanisław Biskup oraz posągi Ewangelistów. W zwieńczeniu ołtarza stoi posąg Matki Boskiej Bolesnej.

Nawa główna otwarta jest do naw bocznych, kryjących ołtarze boczne ostrołukowymi arkadami. Boczna nawa leżąca po prawej stronie nosi wezwanie Kaplicy Wieczystej Adoracji. Zachowało się tu gotyckie okno z kamiennym maswerkiem i gotyckie tabernakulum ścienne. Bazylika ma także zabytkowy chór, który kryje potężne organy połączone z mniejszymi stojącymi w prezbiterium.

Nic dziwnego, że budowla, która pamięta czasy gotyku i której dzieje nierozerwalnie łączą się z historią miasta, kryje wiele cennych pamiątek przeszłości oraz dzieł o znacznej wartości artystycznej.