Jodeł księstwo, buków królestwo...

Zbiorowiska roślinne porastające Góry Słonne tworzą piętrowy układ roślinności. Do 500 m. n.p.m. roślinność stanowi piętro podgórza, którego wyższe partie porasta górska forma buczyny karpackiej, niższe natomiast grądy odmiany wschodniokarpackiej. Powyżej 500 m n.p.m. szatę roślinną tworzy piętro regla dolnego, z lasami bukowymi i bukowo-jodłowymi.
Tutaj właśnie w lasach administrowanych przez Nadleśnictwa Brzozów, Bircza, Lesko oraz Brzegi Dolne pozyskiwano cenne sortymenty drewna, sprzedawane niejednokrotnie poza granice kraju na organizowanych przez w/w nadleśnictwa submisjach.
Wysoki stopień naturalności tego terenu wyraża się dużym bogactwem szaty roślinnej charakterze wschodniokarpackim liczącym ponad 900 gatunków.

Kraina małych i dużych drapieżców

Duże powierzchnie pasma Gór Słonnych poprzecinanych leśnymi potokami, pełne przepastnych jarów i wąwozów stanowiących barierę dla ciężkiego sprzętu leśnego oraz dla szlaków turystycznych przyczyniły się do stworzenia dogodnych warunków do bytowania dla wielu gatunków zwierząt, w tym wielu biowskaźników fauny puszczańskiej.
Występują tutaj bardzo ciekawe gatunki chrząszczy z rodziny biegaczowatych, zamieszkujące niezbadane dotąd nisze ekologiczne obszarów występowania naturalnych wycieków źródeł mineralnych. Badania na temat chrząszczy słonolubnych rozpoczynał w drugiej połowie XIX wieku profesor z Sambora, Maksymilian Siła- Nowicki. Endemiczne gatunki wijów, chrząszczy (szczególnie ryjkowcowatych) oraz innych bezkręgowców rodzą zainteresowanie tym terenem wielu naukowców z Polski. Nie bez znaczenia jest tu także występowanie „żywej skamieniałości” z epoki trzeciorzędu – pająka korsarza- w Polsce istnieją tylko dwa stanowiska tego gatunku.
Z dużych drapieżnych ssaków spotyka się tu rysia, wilka, żbika, wydrę. W dolinach potoków swe żeremia zakładają bobry. Natomiast w powietrzu królują orzeł przedni, orlik krzykliwy, jastrząb, myszłołów, trzmielojad. W jodłowych matecznikach gnieździ się puchacz, sóweczka oraz puszczyk uralski.

Dziedzictwo natury i kultury

Bogactwo drzewostanów, wiekowe drzewa, bioróżnorodność siedlisk oraz siedliska chronionych przedstawicieli fauny i flory zaowocowało powstaniem w 1992 roku na omawianym terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych. Znaczną część Gór Słonnych objęto ochroną rezerwatową. Rezerwaty „Dyrbek” i „Buczyna w Wańkowej” chronią wiekowy drzewostan z osobliwościami dendrologicznymi. Rezerwat „Polanki” w Bykowcach chroniący naturalne zbiorowisko żyznej buczyny karpackiej, z pomnikami przyrody nieożywionej w postaci ciekawych wychodni skalnych jest dużą atrakcją dla wycieczek szkolnych, znajduje się w nim bowiem ciekawa ścieżka dydaktyczna urządzona przez leśników. Najbardziej znanym i uczęszczanym przez turystów jest rezerwat „Góra Sobień” chroniący karpackie zbiorowiska roślinne, endemiczne bezkręgowce oraz ruiny zamku. Ścieżka dydaktyczna, której początek znajduje się na Górze Sobień wprowadza zwiedzających zagadnienia z zakresu gospodarki leśnej oraz prowadzi przez przepiękne i urokliwe miejsca Gór Słonnych.

Słone źródła wypływające ze stoków gór od stuleci wykorzystywane były przez miejscową ludność do pozyskania soli. Żupy solne w Tyrawie Solnej istniały według źródeł już w XV w. Dziś źródła wód w Parku Krajobrazowym Gór Słonnych zawierające cenne minerały tworzą barwne wycieki w pobliżu potoków, trafić do nich najłatwiej jest idąc ścieżkami wydeptanymi przez mieszkańców okolicznych miejscowości oraz zwierzęta leśne jak sarny, dziki i jelenie.
Kolejnym bogactwem tych gór są złoża ropy naftowej, obecnie będące już na wyczerpaniu. Przekraczające 300 m odwierty w Ropieńce sprzed II Wojny Światowej oraz liczne kopanki powstałe już w 1886r. świadczą o ukrytych w ziemi złożach roponośnych.

Osobliwością Gór Słonnych prócz słonych wód, ropy naftowej i cennego surowca drzewnego są także odkrywki fliszu karpackiego rozrzucone po całym terenie. Prawie każdy wierzchołek wznoszący się ponad 500 m n.p.m. posiada swoją własną skałę o różnych kształtach i niejednokrotnie ciekawej historii. Przykładem jest Orli Kamień (546 m n.p.m.) pomnik przyrody, leżący na czerwonym szlaku łączącym Sanok i Przemyśl. Prócz ciekawej rzeźby i legendy o gnieżdżących się w tym miejscu orłach jest wspaniałym punktem widokowym. Nieopodal Orlego Kamienia położony jest kolejny szczyt zwany Gwiazdą. Jego nazwa funkcjonuje wśród mieszkańców pobliskiej wsi Liszna i pochodzi od wyrytej na wychodni skalnej radzieckiej gwiazdy. Na skale tej umieszczone są także dwa nazwiska zbiegłych z obozu jenieckiego w Olchowcach żołnierzy radzieckich. To właśnie w tym miejscu ukrywali się, nim zostali odnalezieni przez gestapowców. Inne ciekawe miejsca to Góra Cichości nad kościołem w dzielnicy Sanoka – Olchowcach, słynąca z ponurej ciszy i porażonych piorunami jodeł.

Na tropie przygody...

Przez Góry Słonne przebiega wiele szlaków, którymi co roku wędruje wielu turystów szukających spokoju oraz wrażeń jakich dostarczają punkty widokowe wspaniałe panoramy, zabytki i dzika przyroda. Szlak czerwony prowadzący z Sanoka do Przemyśla na terenie Gór Słonnych wiedzie głównym grzbietem pozwalając zdobyć najwyższe wzniesienia jak: Słonna (638 m n.p.m.), Przysłup (658 m n.p.m.), Słonny (668 m n.p.m.) oraz podziwiać pomnik przyrody Orli Kamień (518 m n.p.m.) i Orle Skały – skalny taras widokowy z którego roztacza się wspaniały widok dolinę Sanu i miasto Sanok. Szlak żółty (łącznikowy) wychodzący w Jankowcach i łączący się z szlakiem czerwonym pozwala podziwiać górę Kamionkę (631 m n.p.m.) w Bezmiechowej. Na górze tej już od lat międzywojennych istniała słynna Akademia Szybowcowa obecnie znajduje się tam siedziba Aeroklubu Bieszczadzkiego.

Szczególną atrakcją tego regionu są szlaki tematyczne. Szlak Ikon Doliny Sanu pozwala turystom zwiedzić zabytkowe cerkwie w miejscowościach: Sanok, Międzybrodzie, Tyrawa Solna, Hłomcza, Łodzina, Ulucz, Dobra , Siemuszowa, Hołuczków i Olchowce. Żółto- czarny szlak Śladami Przygód Dobrego Wojaka Szwejka pozwoli nam wędrować poprzez Góry Słonne przybliżając perypetie słynnego bohatera powieści Haska. Szlak Umocnień Nadsańskich ukazujący potęgę bunkrów radzieckich z II Wojny Światowej znajdujących się na tzw. Linii Mołotowa przenosi turystów w arkana rzemiosła wojennego
Przecinające Góry Słonne „Serpentyny” na trasie Sanok-Przemyśl, co roku przyciągają miłośników rajdów samochodowych. Droga ta wybudowana została w latach 1963-69 na starym austriackim trakcie. 15 klasycznych serpentyn położonych na tej drodze stanowi dreszczyk emocji dla kierowców nienawykłych do górskich dróg. Na tej trasie znajduje się profesjonalnie urządzony taras widokowy z którego rozpościerają się zapierające dech w piersiach widoki na przyległe Karpackie Pogórza, Bieszczady, Beskid Niski oraz przy dobrej widoczności także Tatry.
Nie w sposób wymienić jednym tchem wszystkich walorów Gór Słonnych; prócz opisanych osobliwości znajdują się tu także średniowieczne grody, dwory oraz ciekawe parki dworskie, malowniczy o każdej porze roku pałac w Olszanicy i inne przyciągające uwagę obiekty.
Z pewnością każdy turysta, przyrodnik oraz historyk w tych górach odnajdzie wiele tajemnic wartych odkrycia, uwiecznienia za pomocą aparatu fotograficznego bądź opisania w przewodniku. Publikacji na temat Gór Słonnych jest niewiele, więc każdy odwiedzający ten teren może czuć się odkrywcą tajemnic, jakie kryją te niewysokie i piękne góry...