Występuje tu szereg zbiorowisk niezmiernie rzadkich w Polsce i Europie. Do nich należą reliktowe zarośla brzozy niskiej właściwych dla Skandynawii. Bór (sosnowy) mechowiskowy, który prawdopodobnie powstał w drodze sukcesji, a jednocześnie na oligotroficznych torfowiskach przejściowych (duże powierzchniowo stanowisko ma na Czerwonym Bagnie).

„Trzecim rzadkim zbiorowiskiem są borealne świerczyny na torfie, typowe dla tajgi północno – eurazjatyckiej. Wśród roślinności wysokiej zasługuje też na uwagę i ochronę zbiorowisko brzeziny szuwarowej, istotnie różniącej się od brzezin bagiennych zachodnio – i środkowoeuropejskich. Jak na razie, ten typ brzezin znany jest tylko z bagien doliny Biebrzy”.

„Godne uwagi są też niektóre zbiorowiska łąkowe, te mianowicie, których nie poddano intensywnej gospodarce. Dotyczy to łąk trzęślicowych i ziołoroślowych, które należą obecnie do zanikających. Ich istnienie jest ściśle związane z jednokośnym – w drugiej połowie lata użytkowaniem.”

Według ostatnich badań flora Doliny Biebrzańskiej liczy ponad 960 gatunków roślin naczyniowych (w tym 930 gatunków roślin kwiatowych i prawie 30 paprotników). Należą one do 115 rodzin i 455 rodzajów. Najbogatszymi w gatunki rodzajami są turzyca (45 gatunków), wierzba i przetacznik (16 gatunków), koniczyna (13 gatunków), szczaw (12 gatunków), fiołek i jaskier (11 gatunków), wyka i przytulia (po 10 gatunków), rdest (9 gatunków), wiechlina, gwiazdnica, pięciornik, rdestnica i stokłosa (po 8 gatunków), skrzyp, bodziszek, dzwonek, starzec, wilczomlecz i sit (po 7 gatunków) pozostałe rodzaje liczą mniej niż siedem gatunków. Warto także zwrócić uwagę na fakt zidentyfikowania około 40 gatunków mniszka.

„Wśród blisko 1000 roślin naczyniowych, 107 gatunków (około 10% stanowią taksony o pędach zdrewniałych). Jest w tej grupie 39 gatunków drzew, 50 gatunków krzewów i 13 krzewinek. Odnotowano 61 gatunków roślin naczyniowych podlegających całkowitej ochronie gatunkowej i 18 pod ochroną częściową.

Do najrzadszych należą: pluskwica europejska, widłak cyprysowaty, rosiczka długolistna, rojownik pospolity, zaraza niebieska, niebielistka trwała, kosaciec bezlistny, żłobik koralowy.”
29 gatunków zostało wpisane do „Polskiej Czerwonej Księgi Roślin”, a na „Czerwonej liście roślin naczyniowych zagrożonych w Polsce” znalazło się 45 gatunków, (którą opracował w 1992 roku Zarzycki i Szeląg).

Charakterystyczne dla Bagien Biebrzańskich są wyspy nazywane „Grądami”. Stanowią ostoję dla ponad 650 gatunków bardzo rzadkich roślin naczyniowych.
Są wśród nich: kosaciec bezlistny, ozorka zielona, gółka długoostrogowa, zaraza niebieska, pluskwica europejska i obuwik pospolity - (stanowi najliczniejszą w Polsce populację ponad 3000 kwitnących pędów).

Tekst: Piotr Siebiedziński