(4.6) głosów: 13

Twoja ocena: Zaloguj się

Geografia » Geografia fizyczna Polski

Artykuł dodano: 2008-02-20 12:26:00

Umieść komentarz

Podziel się |

  W granicach gminy Przechlewo do terenów obiektów chronionych należą:

1. udokumentowane złoże kopalin (kreda jeziorna),
2. cztery rezerwaty przyrody, 
- Bagnisko Niedźwiady, rezerwat leśno – torfowiskowy, 
- Jezioro Krasne, rezerwat wodny, 
- Przytoń – Wąwóz Brdy, rezerwat leśny, 
- Osiedle Kormoranów, rezerwat ornitologiczno – leśny,
3. fragmenty dwóch obszarów chronionego krajobrazu,
- Fragment Borów Tucholskich, 
- Okolice Jezior Krępsko i Szczytno,
4. siedem pomników przyrody, 
- 6 okazałych dębów szypułkowych w Pakotulsku (trzy), w Suszce, w Zawadzie i Żołnie (po jednym), 
- 1 głaz narzutowy o obwodzie ok. 6 m w Pakotulsku, 
- 2 gniazda lęgowe orła bielika,
5. strefy ciszy, 

ZŁOŻE KREDY JEZIORNEJ
Złoże kredy jeziornej „Pawłówko” jest jedynym udokumentowanym złożem kopalin w granicach gminy. Zaliczone jest do grupy kopalin pospolitych. Jego zasoby zatwierdzone są decyzją Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa nr KZK/012/J/6209/93 z dnia 1993.09.30. Złoże zawiera surowiec do produkcji wapna nawozowego w ilości: 1 224 800 ton zasobów bilansowych w kat. C¹. W nadkładzie złoża w części wschodniej i zachodniej zalega torf przydatny dla rolnictwa. 

Zasady eksploatacji kopaliny określa prawo geologiczne i górnicze z dnia 4.02.1994 (Dz. U. Nr 27 poz. 96). Wydobywanie powyższych kopalin wymaga koncesji, której udziela wojewoda. W 1997 roku rozpoczęto starania o uruchomienie wydobycia. W związku z tym, do obowiązków samorządu należy sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego, który wyznaczy organ koncesyjny (art. 53 prawa geologicznego i górniczego). Do czasu podjęcia eksploatacji obszar złoża należy chronić przed zmianą sposobu użytkowania. Dla podjęcia wydobycia kopaliny, zgoda na taką zmianę jest niezbędna. 

REZERWATY PRZYRODY 

Rezerwat przyrody w brzmieniu Ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r.:
Obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi.

Przedmiotem ochrony może być całość przyrody na terenie rezerwatu lub szczególne jej składniki: fauna, flora, twory przyrody nieożywionej. Cały rezerwat albo jego części mogą podlegać ochronie ścisłej, ochronie czynnej lub ochronie krajobrazowej. Ochrona ścisła polega na nieingerencji w naturalne procesy, ochrona czynna dopuszcza wykonywanie zabiegów ochronnych (np. usunięcie drzew zacieniających stanowisko cennego gatunku rośliny), a ochrona krajobrazowa polega na prowadzeniu gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej w sposób uwzględniający potrzeby przedmiotu ochrony. 

"Bagnisko Niedźwiady"
Rezerwat leśno – torfowiskowy, utworzony w 1981 roku na obszarze 47,76 ha w oddziałach 256 – 260 Leśnictwa Żołna. Położony jest około 1 km na południe od skrzyżowania szosy Miastko – Lipczynek z szosą Bielsko – Stara Brda. Celem ochrony jest zachowanie fragmentu boru bagiennego oraz torfowisk z rzadkimi roślinami, a także obszaru naturalnej retencji. Rezerwat stanowi naturalny duży zbiornik, magazynujący wodę, a więc pełniący istotna funkcję w kształtowaniu bilansu wodnego okolicy. Zajmuje płaskie, bezodpływowe obniżenie terenu o kształcie wydłużonym w układzie SW – NE. Łączna długość około 1800 m, maksymalna szerokość około 600 m. Cały rezerwat otaczają lasy. Warstwę drzew tworzy sosna zwyczajna (wysokość drzew 12 – 14 m, średnica pni 15 – 20 cm). W poszyciu rzadko występują pojedyncze okazy brzozy omszonej i kruszyny. Dobrze rozwinięte runo leśne o strukturze kępkowej tworzą krzewinki: bagno zwyczajne, żurawina, wrzos, borówka czarna i rzadziej borówka bagienna. Na obrzeżach rezerwatu występują zbiorowiska torfowiskowe, na których dominują: wełnianka pochwowata, żurawina i miejscami trzęślica modra. 

"Jezioro Krasne"
To rezerwat wodno – florystyczny o powierzchni 28 ha, utworzony w 1976 roku, położony w dość głębokim rowie wśród boru iglastego, między jeziorem Lipczyno Wielkie, a Nową Wsią, około 7 km na północ od Przechlewa. Położone na wysokości 140,4 m n. p. m., największa głębokość 5,5 m, jest wydłużone, o kształcie maczugi rozszerzającej się z północy na południe (dł. 1200, szer. 400 m). Nie ma dopływy ani odpływu. Linia brzegowa urozmaicona, brzeg na ogół płaski, piaszczysty. Woda w cienkich warstwach bezbarwna, przeźroczystość duża – wynosi co najmniej 4 metry. Jezioro należy do grupy zbiorników skąpospożywczych, a więc ubogich w składniki odżywcze. W takich warunkach żyje niewiele gatunków, ale za to specyficznych i godnych uwagi. Najbardziej charakterystyczny jest zespół lobelii (tu lobelia jeziorna) i poryblinu jeziornego; ponadto rosną brzeżyca jednokwiatowa oraz na obrzeżach typowa roślinność bagienna, jak żurawina błotna, bagno zwyczajne, modrzewica zwyczajna, mech torfowiec, rosiczka okrągłolistna, pałka szerokolistna i pałka wąskolistna. W miarę wzrostu głębokości coraz inny składnik obejmuje panowanie: najpierw brzeżyca, potem lobelia, a w miejscach jeszcze głębszych poryblin. 

Znaczną część dna porasta mech. Z tych roślin najłatwiej zauważyć lobelię, która w okresie kwitnienia wynosi delikatne kwiatostany nad powierzchnię jeziora. Wszystkie składniki tego zbiorowiska, choć niepozorne i ukryte pod wodą, stanowią przedmiot zainteresowania botaników, gdyż tworzą zbiorowiska reliktowe i należą u nas do rzadkości. Atrakcyjność turystyczna tego rezerwatu polega nie tylko na obecności tych interesujących zespołów roślin, lecz także na możliwości podziwiania prawdziwie urokliwego krajobrazu leśnego i nadwodnego. 

"Przytoń – Wąwóz Brdy"
Rezerwat leśny, utworzony w 1984 roku na obszarze oddziałów 66 i 379 leśnictw Przechlewko i Łabędzie Bagno, zajmuje powierzchnię 18,05 ha. Chroni się w nim naturalne zbiorowiska leśne z udziałem buka, charakterystyczne dla terenów morenowych, a w szczególności dobrze wykształcone płaty buczyny niżowej z wieloma drzewami pomnikowymi oraz przełomowy odcinek Brdy. Długość rezerwatu w linii prostej wynosi około 900 m. a z biegiem meandrującej Brdy około 1200 m. Brda przecina teren rezerwatu na dwie nierówne części, o powierzchniach 6,20 ha i 11,85 ha. Rzeka na tym odcinku ma charakter górski, występują tu liczne bystrotoki, utrudniające spływy kajakowe. 

Dodatkowego uroku nadają okolicy zatory zwalonych do koryta rzeki drzew. Skarpa od strony południowej jest bardzo stroma (różnica poziomów 18 – 20 m), skarpa przeciwległa jest łagodniejsza. Liczne okazy sosny pospolitej osiągają około 200 cm obwodu (szacunkowy wiek najstarszych – około 200 lat). Na brzegu Brdy występuje lipa drobnolistna oraz olsza i rzadka warstwa krzewów (także olsza czarna). Gatunkiem lasotwórczym w rezerwacie jest jednak buk. Przeciętny wiek drzew sięga 125 lat; do osobliwości należy postać zboczowa, rozwijająca się na stromej skarpie o wystawie północnej. W podszyciu występuje sosna i buk, a także jałowiec pospolity, brzoza i jarząb pospolity. Runo jest dobrze rozwinięte, dominują borówka czarna i śmiałek pogięty. Występują tu naturalne stanowiska chronionych gatunków roślin, takich jak: wawrzynek wilcze łyko, porzeczka czarna, marzanka wonna, konwalia majowa, paprotka i bluszcz pospolity. 

"Osiedle Kormoranów"
Rezerwat ornitologiczno – leśny, utworzony w 1956 roku. Powierzchnię rezerwatu wynoszącą 22,3 ha, pokrywał pierwotnie drzewostan bukowy z pojedynczymi drzewami powyżej 250 lat. Obecnie jest on w dużej części zniszczony przez ptaki. W 1963 roku znajdowały się w nim 392 gniazda kormoranów, które jednak od kilku lat nie wracają na miejsca gniazdowania. Inwentaryzacja przeprowadzona w 1969 roku wykazała obecność około ośmiuset kormoranów czarnych i czterystu osiemdziesięciu czapli siwych. 

Liczebność ptaków nie była jednak stała. Tak duże ich nagromadzenie na niewielkiej przestrzeni spowodowało zniszczenie środowiska ich żrącymi ekskrementami. W konsekwencji po zniszczeniu lasu bukowego ptaki same opuściły rezerwat, przenosząc się w inne dogodne do lęgów miejsca. W 1984 roku kormoranów w Pakotulsku już nie było. Nieco dłużej, bo do końca lat osiemdziesiątych na lęgi zlatywały się tu jeszcze czaple siwe. Być może zasiada go ponownie po zregenerowaniu się drzewostanu. Rezerwat nie posiada planu ochrony. 

OBSZARY CHRONIONEGO KRAJOBRAZU 

Obszar chronionego krajobrazu jest formą ochrony przyrody. Obszary takie zajmują rozleglejsze tereny niż parki krajobrazowe i obejmują pełne jednostki środowiska naturalnego takie jak doliny rzeczne, kompleksy leśne, ciągi wzgórz, pola wydmowe, torfowiska.

Obszary chronionego krajobrazu są przeznaczone głównie na rekreację, a działalność gospodarcza podlega tylko niewielkim ograniczeniom (zakaz wznoszenia obiektów szkodliwych dla środowiska i niszczenia środowiska naturalnego). 

"Okolice jezior Krępsko i Szczytno"
Utworzony został w 1981 roku. Powierzchnia tego Obszaru Chronionego Krajobrazu wynosi 12 428 ha. Obejmuje swym zasięgiem doliny rzeki Brdy, Lipczynki i Czerwonej Strugi. Na obszarze tym występują liczne jeziora rynnowe oraz śródleśne oczka wodne. Lasy tworzą zwarte kompleksy leśne, w których dominują siedliska borowe, głównie bór świeży, a wzdłuż cieków wodnych - ols. Występuje tu wiele cennych gatunków roślin i zwierząt, które w sposób istotny podnoszą jego walory przyrodnicze. 

Wyspy jeziorne stanowią najatrakcyjniejsze miejsce lęgów dla ptaków wodnych. Tworzą one tradycyjne miejsce gniazdowania gągoła i tracza nurogęsi mających tu największe lokalne lęgowiska. W trzcinowiskach wokół wyspy gniazduje należący do zagrożonych w Europie błotniak stawowy, a ponadto, jest to siedlisko lęgowe wykorzystywane przez inne gatunki ptaków wodnych - perkoza dwuczubowego, łabędzia niemego i trzcinaka. Występują tu również lęgowiska bąka, wąsatki i remiza. W pobliżu gniazdują kania rdzawa i bocian czarny. Na torfowiskach i wilgotnych łąkach wykryto stanowiska kosaćca syberyjskiego - unikatu w skali Pomorza Zachodniego oraz widłaka torfowego - gatunku wymierającego na Pomorzu Zachodnim. Zadrzewienia na wyspach stanowią potencjalny biotop lęgowy kormoranów, które po ponad 10 latach nieobecności ponownie pojawiły się na obydwu jeziorach. 

"Fragment Borów Tucholskich"
Utworzony został w 1981 roku. Powierzchnia tego OChK wynosi 16 632 ha. Należy do niego jedynie północno – wschodni skraj gminy Przechlewo, tj. kompleks lasów wokół jezior Lipczyno i Krasne. Celem powołania obszaru było zachowanie unikatowych krajobrazów Pomorza Środkowego z zabezpieczeniem ich dla turystyki i wypoczynku. 

POMNIKI PRZYRODY 

Pomnik przyrody - pojedyncze krzewy, drzewa i grupy drzew odznaczające się sędziwym wiekiem, wielkością, niezwykłymi kształtami lub innymi cechami, a także zabytkowe aleje drzew. Natomiast do pomników przyrody nieożywionej należą: największe głazy narzutowe, tzw. erratyki oraz interesujące formy powierzchni ziemi np. - źródła, wodospady, jary, skałki, wywierzyska, przełomy rzeczne, jaskinie, odkrywki itp.

W brzmieniu Ustawy o ochronie przyrody z 2004 roku:
Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody ożywionej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie. 

Na podstawie Ogłoszenia Wojewody Słupskiego z dnia 9.12.1978 roku (Dz. Urz. WRN w Słupsku Nr 8, poz. 14) na terenie gminy Przechlewo uznano następujące pomniki przyrody: 

1. dąb szypułkowy położony w parku popegerowskim w Pakotulsku,
2. dąb szypułkowy w Suszce, Nadleśnictwo Niedźwiady,
3. dąb szypułkowy położony w parku popegerowskim w Pakotulsku,
4. dąb szypułkowy położony w parku popegerowskim w Pakotulsku,
5. dąb szypułkowy rosnący przy drodze lokalnej w Zawadzie,
6. dąb szypułkowy położony w Leśnictwie Żołna oddz. 313 j.
7. głaz narzutowy w oddziale 237 Nadl. Czarne Człuchowskie.

Tekst: Urząd Gminy Przechlewo